Độc đáo lễ cúng bến nước của người Êđê
Ngoài ý nghĩa tâm linh, Lễ cúng bến nước còn là biểu hiện sự coi trọng nguồn nước – sự sống của người Êđê.
Đối với nhiều người Êđê, bến nước cũng có thần linh cư ngụ và cai quản. Do vậy, theo truyền thống, sau khi mùa màng kết thúc, trước khi bước vào vụ sản xuất mới, người Êđê thường làm lễ cúng bến nước để tạ ơn các thần, cầu cho mưa thuận gió hòa, đem lại nhiều may mắn cho người dân. Ngoài ý nghĩa tâm linh, đây còn là biểu hiện sự coi trọng nguồn nước – sự sống của người Êđê.
 |
| Lễ cúng thực hiện tại bến nước, thầy cúng khấn cảm tạ thần nước và dâng lễ vật cúng. |
Tiếng chiêng đồng vang lên rộn rã trong nhà cộng đồng buôn Ky, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, báo hiệu các khâu chuẩn bị đã hoàn tất, thúc giục mọi người dân cùng tập trung lại để nghi lễ cúng bến nước được bắt đầu.
Già làng Y Bang Byă (aê Y Rắk) cho biết, đây là đặc trưng văn hóa của người Êđê đã có từ xưa. Theo đó, người Êđê thường lập buôn ở gần nguồn nước. Người Êđê rất tôn trọng và gìn giữ cho nguồn nước luôn trong sạch.
Hàng năm, sau khi kết thúc việc thu hoạch mùa màng, trước khi bước vào vụ sản xuất mới, thường là vào tháng 3 dương lịch, cả buôn làng sẽ cùng tổ chức lễ cúng để cảm tạ thần nước đã phù hộ cho buôn có được nguồn nước trong lành để sử dụng, ban cho mưa thuận gió hòa để mùa màng bội thu, người dân được no ấm. Đây cũng là dịp để bà con trong buôn tụ họp, chia sẻ về đời sống, công việc sản xuất trong một năm đã qua.
Già làng Y Bang Byă nói: "Ngày lễ cúng bến nước là một truyền thống tốt đẹp của người dân tộc từ xưa tới nay. Hàng năm đều tổ chức mỗi năm một lần, thì đối với người dân rất phấn khởi và hồ hởi tham gia trong hoạt động này để bảo tồn những phong tục tốt đẹp của dân tộc mình. Trong một năm một lần bà con gặp mặt nhau, giao lưu về văn hóa, giao lưu về cuộc sống và sản xuất về nông nghiệp".
 |
| Cúng sức khỏe cho gia đình chủ bến nước. |
Theo phong tục của người Ê-đê, trước đây, khi muốn lập một buôn mới, chủ buôn, thường là người phụ nữ (đại diện cho quyền lực mẫu hệ của cộng đồng) cùng những người anh em trai của mình (gọi là dăm dei), làm lễ xin tổ tiên ông bà và các vị thần linh của núi rừng để tìm bến nước mới. Người tìm ra bến nước được mọi người trong cộng đồng gọi là chủ bến nước (pô pin êa). Khi buôn mới được lập, chủ bến nước là người đứng ra chủ trì công việc cúng bến nước.
Bà H’Rôl H’Đơk (aduôn Y Rắk), chủ bến nước buôn Ky cho biết, ngày nay, tùy vào điều kiện kinh tế của chủ bến nước và người dân trong buôn, lễ cúng bến nước có thể được tổ chức hàng năm hoặc vài năm một lần.
"Riêng ở buôn Ky từ xưa đến giờ dòng họ H’Đơk chịu trách nhiệm tổ chức lễ cúng bến nước. Có thể là hàng năm hoặc 2 năm một lần, 3 năm một lần tùy theo điều kiện kinh tế của chủ bến nước. Ý nghĩa của việc tổ chức lễ cúng bến nước là cầu cho dân làng được khỏe mạnh, ấm no, hạnh phúc và tất cả những khâu sản xuất đều đạt được sản lượng cao trong các vụ mùa. Riêng đối với dòng họ thì cũng có một ý nghĩa riêng đó là dòng họ nào duy trì tốt lễ cúng bến nước thì dòng họ được mạnh khỏe, con cháu đời đời phát triển và làm kinh tế, thuận tiện trong cuộc sống hàng ngày" - bà H’Rôl H’Đơk nói.
 |
| Sau nghi lễ cúng, các cô gái Ê-đê được phân công lấy nước từ bến nước mang về. |
Để chuẩn bị lễ cúng, trước đó già làng, chủ bến nước họp bàn với dân làng phân công thanh niên làm vệ sinh khu vực bến nước, nguồn nước và sửa đường vào bến. Phụ nữ, người già thì dọn dẹp nhà cửa, đường làng ngõ xóm. Người dân trong buôn tùy điều kiện có thể đóng góp công sức, vật chất, tham gia nấu rượu cần, tập luyện đánh chiêng, chuẩn bị lễ vật cúng.
Lễ cúng bến nước diễn ra gồm 3 phần: cúng mời tổ tiên, ông bà về dự lễ (phat atâo), cúng đầu nguồn nước và cúng sức khỏe chủ bến nước. Mỗi phần lễ sẽ có lễ vật riêng là 1 con gà hoặc 1 con heo và 1 ché rượu cần. Lễ cúng bắt đầu, thầy cúng khấn báo sự việc buôn tổ chức lễ cúng, mời tổ tiên, ông bà của chủ bến nước và các thần linh cùng về dự lễ. Sau đó, mọi người di chuyển ra bến nước đầu buôn, thầy cúng tiếp tục làm lễ cảm tạ thần nước, cầu an cho buôn làng và dâng các lễ vật lên thần nước.
Tại đây, sau khi lễ kết thúc, chị em phụ nữ được phân công sẽ lấy nước đưa về nhà cộng đồng để đổ đầy các ché rượu cho mọi người dân cùng thưởng thức. Sau khi kết thúc lễ cúng sức khỏe cho chủ bến nước, phần hội được tiếp tục trong tiếng chiêng rộn rã, tiếng cười nói, hỏi thăm nhau của những người dự lễ.
Tham dự lễ cúng bến nước tại nhà cộng đồng buôn Ky, chị H’Su Juê H’Đơk, cháu gái chủ bến nước cho biết, chị cảm thấy rất vui và tự hào khi dòng họ mình được cai quản và duy trì lễ cúng bến nước trong buôn. Tuy chịu ảnh hưởng của yếu tố thời đại nhưng các thế hệ tiếp theo vẫn tiếp tục lưu giữ nghi lễ này để con cháu được biết và bảo tồn.
Ngày nay, tuy đã được giản lược và điều chỉnh một số khâu tổ chức để phù hợp với điều kiện của mỗi buôn nhưng lễ cúng bến nước của người Êđê vẫn giữ được những nét độc đáo. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ cúng bến nước còn truyền đi thông điệp giáo dục mọi người trong buôn có trách nhiệm bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ rừng, đất đai, nguồn nước, coi đó là những báu vật của cả cộng đồng./.
Bài viết cùng chuyên mục
Đọc thêm
Nét đẹp cụm di tích Phong Mục
Nằm soi bóng ven bờ sông Lèn, thuộc thôn Phong Mục, xã Châu Lộc cũ, nay là xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hoá, cụm di tích, thắng cảnh Phong Mục là một vùng sơn thủy hữu tình, ẩn chứa trong đó những giá trị văn hóa - tín ngưỡng đặc sắc.
Pha Đay - Điểm sáng du lịch cộng đồng ở bản Bút, xã Nam Xuân
Pha Đay là tên gọi tiếng Thái của một hồ nước tại điểm du lịch cộng đồng bản Bút, xã Nam Xuân. Hồ được bao quanh bởi những cánh rừng tự nhiên, nổi tiếng với vẻ đẹp nguyên sơ, hùng vĩ. Cảnh quan thiên nhiên nên thơ, trữ tình ấy đã biến nơi đây trở thành điểm trải nghiệm được nhiều du khách yêu thích và ngày càng được nhắc tên trên bản đồ du lịch xứ Thanh.
Hoằng Tiến rà soát vùng hoạt động mô tô nước
Mô tô nước là loại hình vui chơi, giải trí dưới nước hấp dẫn du khách tại các khu du lịch biển. Nhằm bảo đảm điều kiện hoạt động an toàn cho dịch vụ này trong mùa du lịch 2026, UBND xã Hoằng Tiến đang tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các chủ phương tiện hoàn thiện hồ sơ, thủ tục theo quy định pháp luật, làm cơ sở xem xét cấp phép vùng hoạt động.
Khách đặt tour du lịch hè sớm, tối ưu chi phí
Thị trường du lịch hè 2026 đang ghi nhận tín hiệu sôi động khi nhiều du khách chủ động đặt tour từ sớm nhằm tối ưu chi phí và đảm bảo lịch trình.
Suối cá thần Cẩm Lương – Điểm đến hấp dẫn du khách đầu năm
Nằm ở bờ bắc của Sông Mã, thuộc xã Cẩm Tú, Suối cá thần Cẩm Lương từ lâu đã trở thành một điểm đến nổi tiếng của du lịch xứ Thanh. Dòng suối nhỏ bắt nguồn từ mạch nước ngầm trong lòng núi đá vôi thuộc dãy Trường Sinh, quanh năm nước trong vắt và chưa từng cạn.
Hà Giang, Hội An lọt top điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026
Hà Giang (Tuyên Quang) và Hội An (Đà Nẵng) vừa lọt danh sách top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026 do Time Out công bố. Có thể thấy đây là hai điểm đến ở hai chiều không gian và cảm xúc khác nhau, như hai gam màu đối lập nhưng cùng hiện diện trong một tổng thể để “vẽ” nên bức tranh chung về cái đẹp.
Sầm Sơn chỉnh trang đô thị, hạ tầng giao thông chuẩn bị mùa du lịch 2026
Để chuẩn bị đón mùa du lịch hè 2026, phường Sầm Sơn đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chỉnh trang đô thị, lập lại trật tự hành lang an toàn giao thông, hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, hiện đại và thân thiện.
“Người tạo hình cho đất”
Trong khi những linh vật ngoại lai đang dần lấn át không gian tâm linh Việt, thì tại xã Thiệu Tâm, tỉnh Thanh Hóa có một người đàn ông vẫn âm thầm “ngược dòng” để tìm lại hồn cốt cho con Nghê thuần Việt. Không chọn gỗ hay đá, anh chọn đất sét và lửa đỏ để viết tiếp câu chuyện di sản. Ngay sau đây, mời quý vị cùng gặp gỡ anh Vũ Văn Việt, người thợ gốm đang nỗ lực hồi sinh những giá trị ngàn năm.
Khai mạc lễ hội Cỗ oản cầu phúc
Tại Chùa Khải Minh phường Sầm Sơn vừa diễn ra lễ hội Cỗ oản cầu phúc, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Việt Nam lọt top 28 quốc gia đẹp nhất thế giới
Tạp chí du lịch Mỹ danh tiếng Condé Nast Traveler vừa công bố danh sách 28 quốc gia đẹp nhất thế giới năm 2026, trong đó có Việt Nam.
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.