Độc đáo lễ cúng bến nước của người Êđê
Ngoài ý nghĩa tâm linh, Lễ cúng bến nước còn là biểu hiện sự coi trọng nguồn nước – sự sống của người Êđê.
Đối với nhiều người Êđê, bến nước cũng có thần linh cư ngụ và cai quản. Do vậy, theo truyền thống, sau khi mùa màng kết thúc, trước khi bước vào vụ sản xuất mới, người Êđê thường làm lễ cúng bến nước để tạ ơn các thần, cầu cho mưa thuận gió hòa, đem lại nhiều may mắn cho người dân. Ngoài ý nghĩa tâm linh, đây còn là biểu hiện sự coi trọng nguồn nước – sự sống của người Êđê.
 |
| Lễ cúng thực hiện tại bến nước, thầy cúng khấn cảm tạ thần nước và dâng lễ vật cúng. |
Tiếng chiêng đồng vang lên rộn rã trong nhà cộng đồng buôn Ky, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, báo hiệu các khâu chuẩn bị đã hoàn tất, thúc giục mọi người dân cùng tập trung lại để nghi lễ cúng bến nước được bắt đầu.
Già làng Y Bang Byă (aê Y Rắk) cho biết, đây là đặc trưng văn hóa của người Êđê đã có từ xưa. Theo đó, người Êđê thường lập buôn ở gần nguồn nước. Người Êđê rất tôn trọng và gìn giữ cho nguồn nước luôn trong sạch.
Hàng năm, sau khi kết thúc việc thu hoạch mùa màng, trước khi bước vào vụ sản xuất mới, thường là vào tháng 3 dương lịch, cả buôn làng sẽ cùng tổ chức lễ cúng để cảm tạ thần nước đã phù hộ cho buôn có được nguồn nước trong lành để sử dụng, ban cho mưa thuận gió hòa để mùa màng bội thu, người dân được no ấm. Đây cũng là dịp để bà con trong buôn tụ họp, chia sẻ về đời sống, công việc sản xuất trong một năm đã qua.
Già làng Y Bang Byă nói: "Ngày lễ cúng bến nước là một truyền thống tốt đẹp của người dân tộc từ xưa tới nay. Hàng năm đều tổ chức mỗi năm một lần, thì đối với người dân rất phấn khởi và hồ hởi tham gia trong hoạt động này để bảo tồn những phong tục tốt đẹp của dân tộc mình. Trong một năm một lần bà con gặp mặt nhau, giao lưu về văn hóa, giao lưu về cuộc sống và sản xuất về nông nghiệp".
 |
| Cúng sức khỏe cho gia đình chủ bến nước. |
Theo phong tục của người Ê-đê, trước đây, khi muốn lập một buôn mới, chủ buôn, thường là người phụ nữ (đại diện cho quyền lực mẫu hệ của cộng đồng) cùng những người anh em trai của mình (gọi là dăm dei), làm lễ xin tổ tiên ông bà và các vị thần linh của núi rừng để tìm bến nước mới. Người tìm ra bến nước được mọi người trong cộng đồng gọi là chủ bến nước (pô pin êa). Khi buôn mới được lập, chủ bến nước là người đứng ra chủ trì công việc cúng bến nước.
Bà H’Rôl H’Đơk (aduôn Y Rắk), chủ bến nước buôn Ky cho biết, ngày nay, tùy vào điều kiện kinh tế của chủ bến nước và người dân trong buôn, lễ cúng bến nước có thể được tổ chức hàng năm hoặc vài năm một lần.
"Riêng ở buôn Ky từ xưa đến giờ dòng họ H’Đơk chịu trách nhiệm tổ chức lễ cúng bến nước. Có thể là hàng năm hoặc 2 năm một lần, 3 năm một lần tùy theo điều kiện kinh tế của chủ bến nước. Ý nghĩa của việc tổ chức lễ cúng bến nước là cầu cho dân làng được khỏe mạnh, ấm no, hạnh phúc và tất cả những khâu sản xuất đều đạt được sản lượng cao trong các vụ mùa. Riêng đối với dòng họ thì cũng có một ý nghĩa riêng đó là dòng họ nào duy trì tốt lễ cúng bến nước thì dòng họ được mạnh khỏe, con cháu đời đời phát triển và làm kinh tế, thuận tiện trong cuộc sống hàng ngày" - bà H’Rôl H’Đơk nói.
 |
| Sau nghi lễ cúng, các cô gái Ê-đê được phân công lấy nước từ bến nước mang về. |
Để chuẩn bị lễ cúng, trước đó già làng, chủ bến nước họp bàn với dân làng phân công thanh niên làm vệ sinh khu vực bến nước, nguồn nước và sửa đường vào bến. Phụ nữ, người già thì dọn dẹp nhà cửa, đường làng ngõ xóm. Người dân trong buôn tùy điều kiện có thể đóng góp công sức, vật chất, tham gia nấu rượu cần, tập luyện đánh chiêng, chuẩn bị lễ vật cúng.
Lễ cúng bến nước diễn ra gồm 3 phần: cúng mời tổ tiên, ông bà về dự lễ (phat atâo), cúng đầu nguồn nước và cúng sức khỏe chủ bến nước. Mỗi phần lễ sẽ có lễ vật riêng là 1 con gà hoặc 1 con heo và 1 ché rượu cần. Lễ cúng bắt đầu, thầy cúng khấn báo sự việc buôn tổ chức lễ cúng, mời tổ tiên, ông bà của chủ bến nước và các thần linh cùng về dự lễ. Sau đó, mọi người di chuyển ra bến nước đầu buôn, thầy cúng tiếp tục làm lễ cảm tạ thần nước, cầu an cho buôn làng và dâng các lễ vật lên thần nước.
Tại đây, sau khi lễ kết thúc, chị em phụ nữ được phân công sẽ lấy nước đưa về nhà cộng đồng để đổ đầy các ché rượu cho mọi người dân cùng thưởng thức. Sau khi kết thúc lễ cúng sức khỏe cho chủ bến nước, phần hội được tiếp tục trong tiếng chiêng rộn rã, tiếng cười nói, hỏi thăm nhau của những người dự lễ.
Tham dự lễ cúng bến nước tại nhà cộng đồng buôn Ky, chị H’Su Juê H’Đơk, cháu gái chủ bến nước cho biết, chị cảm thấy rất vui và tự hào khi dòng họ mình được cai quản và duy trì lễ cúng bến nước trong buôn. Tuy chịu ảnh hưởng của yếu tố thời đại nhưng các thế hệ tiếp theo vẫn tiếp tục lưu giữ nghi lễ này để con cháu được biết và bảo tồn.
Ngày nay, tuy đã được giản lược và điều chỉnh một số khâu tổ chức để phù hợp với điều kiện của mỗi buôn nhưng lễ cúng bến nước của người Êđê vẫn giữ được những nét độc đáo. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ cúng bến nước còn truyền đi thông điệp giáo dục mọi người trong buôn có trách nhiệm bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ rừng, đất đai, nguồn nước, coi đó là những báu vật của cả cộng đồng./.
Đọc thêm
Nhà cổ - nơi lưu giữ và phát huy những giá trị văn hoá
Giữa những nhịp sống hối hả của cuộc sống hiện đại, vẫn có những nếp nhà lặng lẽ đứng cùng năm tháng. Những mái ngói rêu phong, những vì kèo bạc màu thời gian..Không chỉ gìn giữ một công trình kiến trúc cổ, mà còn là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa, hồn cốt nguồn cội và ký ức của nhiều thế hệ người dân Xứ Thanh.
Điểm hẹn văn hoá và tâm linh
Có những hành trình không chỉ đưa con người đến với những vùng đất mới mà còn đưa ta trở về với chính mình. Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, khi con người luôn tất bật với công việc và những lo toan thường nhật, nhiều người lại tìm đến những mái chùa thanh tịnh như một điểm dừng chân để lòng mình lắng lại. Ở xứ Thanh – vùng đất địa linh nhân kiệt với bề dày lịch sử và văn hóa hàng nghìn năm, những ngôi chùa cổ không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin tâm linh mà còn là những "bảo tàng sống" lưu giữ ký ức của quê hương, nơi truyền nối những giá trị tốt đẹp của dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bình yên ở biển Hải Hòa
Không chỉ hấp dẫn bởi bãi cát dài, làn nước trong xanh và không gian yên bình, biển Hải Hòa, phường Tĩnh Gia còn mang đến cho du khách những trải nghiệm gần gũi với cuộc sống của người dân miền biển.
Sắc sen làm say lòng du khách tại Thành Nhà Hồ
Những ngày này, đầm sen quanh Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ đang bung nở rực rỡ. Sắc hồng của những cánh sen giữa không gian cổ kính của tòa thành đá hơn 600 năm tuổi đã tạo nên một bức tranh mùa hè đầy thơ mộng. Vẻ đẹp thanh khiết của hoa sen hòa quyện với nét uy nghi, trầm mặc của di sản, mang đến một khung cảnh vừa bình yên, vừa đậm dấu ấn lịch sử.
Du lịch Thanh Hóa có ba đại diện được đề cử tại VITA Awards 2026
Tại Giải thưởng Du lịch Việt Nam - VITA Awards 2026, Thanh Hóa có ba đại diện được đề cử ở các hạng mục quan trọng gồm: Làng du lịch được yêu thích nhất; Bãi biển được yêu thích nhất và Cơ sở lưu trú du lịch xanh. Những đề cử này tiếp tục khẳng định sức hút cũng như vị thế ngày càng nâng cao của du lịch Thanh Hóa trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Đậm đà vị Thái giữa lòng phố biển Sầm Sơn
Sầm Sơn không chỉ hấp dẫn du khách bởi biển xanh, cát trắng hay những bữa tiệc hải sản tươi ngon. Những năm gần đây, bản đồ ẩm thực của phố biển ngày càng đa sắc màu với nhiều hương vị mới lạ đến từ khắp nơi trên thế giới.
Nơi những sợi chỉ kể chuyện văn hóa Mường
Trong dòng chảy thời gian, khi nhiều giá trị truyền thống có nguy cơ bị cuốn trôi, thì ở làng Nhỏi, xã Minh Sơn, ngọn lửa của nghề dệt thổ cẩm vẫn được gìn giữ vẹn nguyên nhờ tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ "Bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm dân tộc Mường".
Điện ảnh và sứ mệnh lan tỏa giá trị di sản
Với sức mạnh của hình ảnh, âm thanh và cảm xúc, điện ảnh được xem là một trong những phương thức hiệu quả để kể lại những câu chuyện lịch sử theo cách gần gũi và sinh động hơn. Với ý nghĩa ấy, Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh vừa được lựa chọn là nơi công bố dự án phim "Chiến bào" của đạo diễn Victor Vũ. Sự kiện không chỉ mở đầu cho hành trình của một tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, mà còn cho thấy sự kết nối giữa di sản lịch sử với nghệ thuật đương đại. Qua đó, những giá trị văn hóa và hình ảnh vùng đất Thanh Hóa có thêm cơ hội lan tỏa đến công chúng bằng ngôn ngữ của điện ảnh.
Du lịch sinh thái – trải nghiệm trong lòng xứ Thanh
Mùa hè là khoảng thời gian của những chuyến du lịch trải nghiệm của rất nhiều các gia đình. Thế nhưng, giữa cái nắng gay gắt của những ngày hè, việc lựa chọn một điểm đến vừa giúp con trẻ rời xa màn hình điện thoại, vừa có không gian giải nhiệt, kết nối gia đình mà không phải di chuyển quá xa đang là bài toán được nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Đón đầu xu hướng đó, các mô hình du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm ngay tại các khu vực lân cận trung tâm Thanh Hóa đang trở thành điểm đến ấn tượng, mang đến những ngày hè rực rỡ và ý nghĩa cho các gia đình ngay trong lòng xứ Thanh.
Thanh Hóa đẩy mạnh chuyển đổi số để quảng bá di sản và văn hóa tâm linh
Nhằm định vị hình ảnh điểm đến "Hương sắc bốn mùa", tỉnh Thanh Hóa cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số vào việc phát huy giá trị các di sản văn hóa tâm linh trọng điểm trên địa bàn.
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.