10 năm sau khi ra mắt và di sản mà The Dark Knight đã để lại

Khởi đầu không chắc chắn

Bước vào thế kỷ 21, loạt phim về Batman chứng kiến mình đang ở tình thế khá chông chênh. Sau thảm họa Batman and Robin, đạo diễn Joel Schumacher muốn chuộc tội. Ông này thuyết phục Warner Bros. làm một phần tái khởi động lấy cảm hứng từ bộ Batman: Year One. Hãng Warner Bros. không nghe, hoặc ít nhất là cũng không muốn nghe từ Schumacher. Thay vào đó vài năm sau họ mời Darren Aronofsky để đem Year One lên màn ảnh, nhưng rồi mọi thứ cũng đổ bể. Cuối cùng hãng cũng đã thuê được Christopher Nolan về đạo diễn cho phim.

Nolan khi đó là một ẩn số khi bắt đầu sự nghiệp bằng phim kinh dị Following, sau đó nổi lên bằng Memento, một phim khá lắt léo với các lát cắt thời gian thực thực hư hư; rồi lại bắt tay vào làm lại tác phẩm Insomnia. Không có chút gì gợi ý trong ba tác phẩm này rằng đây sẽ là đạo diễn của Batman. Thế nhưng Nolan đã chứng minh kỳ vọng của Warner Bros. đặt cho mình là đúng và hơn thế.

The Dark Knight dù mượn một số chi tiết từ Year One nhưng đã vạch riêng cho mình một con đường để đi theo. Lần đầu tiên trong lịch sử, một nhà làm phim không kể câu chuyện về Batman. Trong hơn nửa thời lượng phim, anh ta nói về Bruce Wayne, người đàn ông trút bỏ mặt nạ và bộ áo choàng. Phần lớn câu chuyện là hành trình Wayne (Christian Bale) trở thành Người Dơi và cách anh ta quay trở lại thành phố Gotham "nát bét" để dọn dẹp đống hỗn độn nhung nhúc tội phạm.

Bộ phim đã thỏa mãn cơn khát của Nolan đối với chủ nghĩa hiện thực trong điện ảnh. Cùng với người em Jonathan Nolan, vị đạo diễn đã tạo ra một thế giới tội phạm sặc mùi khủng bố - thứ luôn chập chờn trong cơn ác mộng mỗi đêm của người Mỹ. Còn Gotham là một thành phố bị xói mòn bởi tham nhũng. Trong The Dark Knight, cuộc thập tự chinh của Batman đã giáng mạnh một đòn vào cái ổ ung bướu đó.

Joker của Heath Ledger: Gã phản diện xuất sắc nhất nhì lịch sử

Khỏi phải nói Joker của Heath Ledger có sức hút thế nào. Trước anh, Jack Nicholson cũng đã từng cướp sân khấu kép chính để vào vai hoàng tử tội phạm năm 1989. Thế nhưng Joker của Ledger đã vượt qua cái bóng đó. Là mê hoặc, là sắc sảo, đầy ám ảnh, gã điên này là kẻ mà khán giả không thể rời mắt khỏi. Anh em nhà Nolan mô tả gã giống như con cá mập của Jawws - một thế lực mà con người trở nên yếu ớt và nhỏ bé. Joker của Ledger không phải là người - gã là một bóng ma có thể triệu hồi lên ở đầu phố góc nhà bất thình lình.

Không có cách nào là hoàn toàn đúng hay sai khi chuyển thể một nhân vật truyện tranh lên màn ảnh (ai đó vẫn khen Joker của Jared Leto đấy thôi). Ledger có mượn nguyên liệu từ comic, nhưng nhồi vào đó sự hoang dã, đau đớn của một con thú bị thương khiến Joker trở nên nổi bật.

Ở đó, làn da của gã không trắng bóc mịn màng mà vỡ lở thành từng mảng hóa trang từ mặt hề. Nụ cười không được tô vẽ gọn gàng mà bôi nhoe nhoét trên một vết sẹo to tổ chảng - vết thương mà một con thú như gã không thể liếm sạch. Khập khiễng và lảo đảo, gã bước qua những cảnh phim trong bộ đồ màu tím bẩn thỉu và mái tóc bóng nhờn mà ta có thể cảm nhận được mùi hôi phả ra.

Khán giả ấn tượng và ngay lập tức say mê tạo hình và động cơ của gã điên này. Triết lý "muốn đốt cả thế giới" của Joker đã tìm được nguồn sống trong một xã hội thối tha thèm khát bạo lực. Hắn là một kẻ nguy hiểm bởi hắn vô đạo đức và không biết sợ. Gã sinh ra để gieo rắc sự sợ hãi. Gã sinh ra để bị ghê tởm. Một kẻ giết người không gớm tay, coi nỗi sợ như cơm áo hằng ngày. Ấy vậy mà mọi người vẫn yêu quý hắn.

Kế hoạch của Joker là đẩy mọi thứ vào vòng hỗn loạn. Gã muốn chứng minh rằng Gotham và cả thế giới đều điên như mình. Thông qua một loạt các hành động ngày càng chết chóc, gã biến Gotham thành bệnh viện tâm thần của riêng mình. Sự cuồng loạn ngự trị, và Joker tiến đến rất gần mục đích của mình. Thế nhưng người dân Gotham chứng minh rằng hắn đã sai. Hy vọng ập tới với một thông điệp nhân văn được viết nên vào năm 2008.

Di sản về mặt kỹ thuật

Nolan đã phải đợi thêm chín năm nữa để có được đề cử đạo diễn xuất sắc nhất của viện Hàn Lâm, sau khi điều này đã vuột khỏi tay ông khi Inception ra mắt năm 2010. Chỉ khi đã có tầm ảnh hưởng sâu rộng đối với cách làm phim ở Hollywood thì ông mới được thừa nhận với Dunkirk của năm ngoái. Hãy nhìn cách mà các thương hiệu phim James Bond, Mission Impossible, Planet of the Apes định hướng thẩm mỹ cho mình, bạn sẽ thấy được điều đó. Việc sử dụng kỹ thuật quay Imax trong cách kể tường thuật mà Nolan thường sử dụng giờ đây cũng đã trở nên phổ biến. Âm vang mà The Dark Knight vẫn vang vọng lại ở khắp các cảnh quay trong phim bom tấn thời nay.

Với người hùng bóng đêm của Nolan, giờ đây các nhà làm phim đã có thêm nhiều hy vọng để được ghi nhận xứng đáng với công sức của mình. Cho dù sự mở rộng suất đề cử có thể bị coi là làm giảm giá trị của lễ trao giải hay không thì sự phản đối từ phía bên trong viện Hàn Lâm vẫn còn đó. Năm ngoái, uỷ viên hội đồng Bill Mechanic đã tuyên bố từ nhiệm bằng một bức thư dài, trong đó ông phản đối việc đề cử những bộ phim nhỏ vì điều đó sẽ khiến cho lễ trao giải bị mất người xem.

Tuy nhiên, dù có tranh cãi đến thế nào đi chăng nữa thì tầm ảnh hưởng của The Dark Knight là rất lớn. Nó không chỉ trở thành một tượng đài trong chính dòng phim của mình mà còn ảnh hưởng đến mọi khía cạnh khác ở Hollywood, từ cách quay phim, phong cách kịch bản cho đến thể thức trao giải, và quan trọng nhất là thắp lên hy vọng cho các thế hệ nhà làm phim tiếp theo. 10 năm trôi qua đã có nhiều sản phẩm sao chép công thức của Nolan nhưng hoàn toàn thất bại. Cho đến bây giờ, The Dark Knight vẫn là tác phẩm siêu anh hùng đỉnh cao của Hollywood.