9 Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới tại Việt Nam

1. Quần thể di tích Cố đô Huế - Di sản Văn hóa Thế giới năm 1993

Ngày 11/12/1993, Quần thể Di tích Cố đô Huế chính thức được ghi vào Danh mục Di sản Thế giới của UNESCO. Đây là Di sản thứ 410 trong Danh mục và là di sản thế giới đầu tiên của Việt Nam được vinh danh. Quần thể di tích Cố đô Huế có 29 điểm di tích nằm rải rác trên địa bàn thành phố Huế, thị xã Hương Trà, thị xã Hương Thủy và huyện Phú Vang (tỉnh Thừa Thiên-Huế) với gần 500 hạng mục công trình chủ yếu làm từ gỗ. Cố đô Huế ngày nay vẫn còn lưu giữ trong lòng những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể chứa đựng nhiều giá trị biểu trưng cho trí tuệ và tâm hồn của dân tộc Việt Nam.

2. Vịnh Hạ Long - Di sản Thiên nhiên Thế giới năm 1994, 2000

Năm 1994, Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới về giá trị thẩm mỹ và được tái công nhận lần thứ 2, với giá trị ngoại hạng toàn cầu về địa chất - địa mạo vào năm 2000. Khu vực được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới có diện tích 434km2, gồm 775 hòn đảo đá vôi lớn nhỏ - đây là một trong những yếu tố gốc cấu thành nên giá trị di sản, được quản lý, bảo tồn nghiêm ngặt. Để có một Di sản Thiên nhiên Thế giới như ngày nay, Vịnh Hạ Long đã trải qua lịch sử địa chất gần 400 triệu năm với quá trình tích tụ tầng đá vôi dày, nhiều lần sụt chìm và bị xâm thực bởi nước biển.

3. Khu di tích Mỹ Sơn (Quảng Nam) - Di sản Văn hóa Thế giới năm 1999

Được khởi công từ thế kỷ 4 và kết thúc vào cuối thế kỷ thứ 13, đầu thế kỷ 14, Mỹ Sơn là một quần thể với hơn 70 ngôi đền tháp mang nhiều phong cách kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu cho từng giai đoạn lịch sử của vương quốc Chămpa. Hầu hết các công trình kiến trúc, tác phẩm điêu khắc tại Mỹ Sơn đều chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo. Mặc dù bị thời gian và chiến tranh tàn phá nặng nề, nhưng những gì còn lại ở Mỹ Sơn vẫn đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong di sản lịch sử văn hóa kiến trúc nghệ thuật thế giới.

4. Đô thị cổ Hội An - Di sản Văn hóa Thế giới năm 1999

Hội An vào cuối thế kỷ 16, đầu thế kỷ 17 là một nơi đô hội, trên bến dưới thuyền, buôn bán tấp nập. Cùng với bao biến cố thăng trầm của lịch sử, đô thị cổ Hội An vẫn giữ nguyên được những nét đẹp cổ xưa nhất. Nơi đây là một quần thể di tích được gìn giữ hầu như nguyên vẹn với 1.360 di tích bao gồm 1.068 nhà cổ, 11 giếng nước cổ, 38 nhà thờ tộc, 19 ngôi chùa, 43 miếu thờ thần, 23 đình, 44 mộ cổ loại đặc biệt và một cây cầu. Điều này khiến Hội An trở thành một địa danh độc nhất vô nhị trong biên niên sử thời hiện đại.

5. Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Bình) - Di sản Thiên nhiên Thế giới năm 2003, 2015

Phong Nha - Kẻ Bàng nằm ở một khu vực núi đá vôi rộng khoảng 201.000ha. Đặc trưng của vườn quốc gia này là các kiến tạo đá vôi, 300 hang động, các sông ngầm và hệ động thực vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và Sách Đỏ Thế giới. Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng là minh chứng của các chu kỳ kiến tạo khác nhau trong lịch sử hình thành vỏ trái đất. Ðịa chất, địa mạo của Phong Nha-Kẻ Bàng tạo nên hệ thống các hang động vô cùng kỳ vĩ, tráng lệ nổi tiếng thế giới, trở thành món quà vô giá mà tạo hóa thiên nhiên đã ban tặng cho tỉnh Quảng Bình.

6. Hoàng thành Thăng Long - Di sản Văn hóa Thế giới năm 2010

Tại Hoàng thành Thăng Long, các di tích ở các lớp văn hóa khác nhau chồng lên nhau là chứng cứ cho thấy đây là trung tâm chính trị, văn hóa quan trọng của nước ta từ thành Vạn Xuân thế kỷ 6, phủ thành Tống Bình, phủ thành An Nam thế kỷ 7-9, kinh đô của nước Đại Việt qua các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn từ thế kỷ 11-19. Các hiện vật, phế tích kiến trúc tìm được còn cho thấy hệ thống cung điện, lầu gác đồ sộ; đồng thời, bổ sung kiến thức quan trọng vào hiểu biết về nền kiến trúc, mỹ thuật Việt Nam truyền thống.

7. Thành nhà Hồ (Thanh Hóa) - Di sản Văn hóa Thế giới năm 2011

Năm 2011, Thành nhà Hồ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, và được CNN đánh giá là một trong 21 di sản nổi bật và vĩ đại nhất thế giới. Toàn bộ tường thành và bốn cổng chính của Thành nhà Hồ được xây dựng theo kiến trúc hình vòm với những phiến đá xanh, đục đẽo tinh xảo, vuông vức, xếp chồng khít lên nhau. Các phiến đá có chiều dài trung bình 1,5m, dày 1m, nặng từ 15-20 tấn. Không phải công trình duy nhất trong nước và khu vực có lối kiến trúc bằng đá, nhưng Thành Nhà Hồ là minh chứng "vô tiền khoáng hậu" về kỹ thuật xây dựng khác biệt, độc đáo.

8. Quần thể Danh thắng Tràng An (Ninh Bình) - Di sản hỗn hợp năm 2014

Với những giá trị đặc sắc nổi bật về thẩm mỹ, cảnh quan, địa chất, địa mạo và truyền thống cư trú của người tiền sử, Quần thể Danh thắng Tràng An đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới vào tháng 6/2014, trở thành Di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên tại Việt Nam. Đặc biệt, nơi đây có nhiều di tích danh thắng được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Đến với Tràng An, điều thú vị nhất là được hòa mình vào thiên nhiên, với không khí trong lành, không gian yên tĩnh. Vẻ hài hòa của đá, sông nước, rừng cây và bầu trời tại Tràng An đã cùng nhau tạo nên một thế giới tự nhiên vô cùng sống động và quyến rũ.

9. Quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà  - Di sản Thiên nhiên Thế giới 2023

Vịnh Hạ Long-Quần đảo Cát Bà (thuộc địa bàn tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng) vừa được UNESCO công nhận Di sản Thế giới năm 2023, bởi nơi đây có các khu vực với vẻ đẹp thiên nhiên bao gồm đảo đá vôi có thảm thực vật che phủ; đỉnh nhọn núi đá vôi nhô lên trên mặt biển. Việc được UNESCO công nhận đã đưa khu vực này trở thành di sản thế giới liên tỉnh, thành phố đầu tiên của Việt Nam và là bài học kinh nghiệm hữu ích trong việc kết hợp quản lý, bảo vệ cũng như phát huy giá trị di sản thế giới.