Cần sớm chấm dứt tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Việc gỡ thẻ vàng IUU, không phải chỉ để EC rút thẻ vàng, mà vì lợi ích của Nhân dân, lợi ích của quốc gia dân tộc, hình ảnh đất nước. Tuy nhiên, tình trạng thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định vẫn chưa được giải quyết triệt để. Thủ tướng đề nghị các đại biểu thảo luận, chỉ rõ nguyên nhân, vướng mắc, trách nhiệm để có giải pháp thấu đáo, thực hiện hiệu quả việc gỡ thẻ vàng IUU, trên tinh thần "nghĩ thật, nói thật, làm thật, hiệu quả thật, người dân được hưởng thành quả thật; đã nói là làm, đã cam kết phải thực hiện; đã thực hiện phải có hiệu quả".

Theo Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 5 năm bị Ủy ban Châu Âu (EC) phạt thẻ vàng, tình hình chống khai thác IUU ở Việt Nam đã có chuyển biến tích cực. Tại đợt thanh tra lần thứ 3 vào tháng 10 vừa qua, Đoàn Thanh tra của EC đã ghi nhận và đánh giá cao quyết tâm chính trị của Việt Nam, đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phối hợp tốt với các bộ, ngành và địa phương chỉ đạo và tổ chức triển khai nhiều giải pháp tích cực để chống khai thác IUU. Tình hình chống khai thác IUU tại Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực hơn rất nhiều so với lần thanh tra thực tế lần thứ 2 vào năm 2019, như: Đã hoàn thiện khung pháp lý; công tác theo dõi, quản lý đội tàu, giám sát sản lượng lên bến; thực hiện xác nhận, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước và nhập khẩu; công tác thực thi pháp luật, xử phạt vi phạm hành chính đã được cải thiện.    

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế chậm khắc phục trên thực tế tại địa phương. Đoàn Thanh tra của EC khuyến nghị Việt Nam cần rà soát, điều chỉnh một số quy định pháp lý liên quan đến vấn đề này; đồng thời chỉ rõ việc đăng ký, đăng kiểm chưa hoàn thành; tình trạng tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển vẫn diễn ra phổ biến nhưng công tác kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính tại địa phương còn rất hạn chế. Kiểm soát tàu cá ra vào cảng chưa chặt chẽ, việc ghi, nộp và chất lượng nhật ký khai thác chưa đạt yêu cầu. Chưa kiểm soát được nguồn gốc sản phẩm thủy sản khai thác nhập khẩu từ nước ngoài vào Việt Nam bằng tàu container để xuất khẩu sang thị trường khác ngoài châu Âu dẫn tới rủi ro vi phạm IUU. Tình trạng tàu cá vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài vẫn xảy ra, diễn biến phức tạp.

Phát biểu kết luận chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh yêu cầu các bộ, ngành có liên quan trung ương căn cứ vào chức năng nhiệm vụ của mình triển khai thực hiện quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU, vì lợi ích quốc gia, lợi ích của người dân, vì hình ảnh của đất nước trên trường quốc tế. Để đạt mục tiêu này, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, UBND các tỉnh, thành phố ven biển nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp trong lãnh đạo, nắm vững địa bàn quản lý; Rà soát, thống kê số lượng tàu cá của địa phương, quan tâm đến sinh kế khi ngư dân chuyển đổi nghề, tuyên truyền, nâng cao ý thức tuân thủ quy định của pháp luật của người dân trong khai thác hải sản, đảm bảo "Dân biết, dân hiểu, dân tin, dân theo và dân làm". Các địa phương cần có sự phối hợp chặt trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU. Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các Bộ, ngành Trung ương rà soát lại các văn bản quy pháp pháp luật, đề xuất điều chỉnh phù hợp để thực hiện có hiệu quả các giải pháp sớm tháo gỡ "thẻ vàng" của EC.