Đường dây nóng: 0237 3721150

Khoa học - Công nghệ

Con người đầu tiên trên Trái Đất là ai?

Chúng ta biết rằng không phải tự nhiên mà loài người xuất hiện. Vậy thì con người đầu tiên có mặt trên Trái Đất bằng cách nào, tổ tiên của con người là ai?

12/08/2020 17:04

Những câu hỏi này nằm trong số những vấn đề hóc búa nhất đối với các nhà khảo cổ học cho đến tận ngày nay.

Từ khi mọi sinh vật sống đều bé tí tẹo

Khi nghĩ đến câu hỏi con người đầu tiên xuất hiện như thế nào, đầu tiên chúng ta phải hiểu rằng hầu hết mọi vật sống đều tiến hóa từ một cái gì trước nó qua quá trình tiến hóa.

Ví dụ sự sống đầu tiên được biết đến trên Trái Đất đã có mặt từ hơn 3,5 tỷ năm trước. Sự sống đầu tiên này là những vi sinh vật vô cùng bé nhỏ, bé đến nỗi không thể nhìn bằng mắt thường. Chúng sống dưới nước trong một thế giới rất khác so với thế giới ngày nay. Vào thời đó, các lục địa vẫn còn đang hình thành và trong không khí không hề có ô-xy.

Kể từ đó, sự sống trên Trái Đất liên tục biến đổi không ngừng và có nhiều dạng khác nhau. Trên thực tế, trong khoảng 1 tỷ năm của thời kỳ giữa của lịch sử Trái Đất (khoảng 1,8 tỷ đến 800 triệu năm trước), sự sống trên Trái Đất không có gì ngoài một lớp bùn nhầy bao phủ bề mặt rộng lớn.

Dòng dõi lâu đời

Loài người hiện nay là loài “người hiện đại” (Homo sapiens). Tuy vậy, chúng ta có những người họ hàng lâu đời cùng nằm trong tông Người và ra đời trước chúng ta, trong đó có người Neanderthal. Chúng ta, homo sapiens, là loài duy nhất thuộc tông Người còn sống đến ngày nay.

Tông Người xuất hiện đầu tiên hàng triệu năm trước và có nhiều biến đổi nhỏ qua thời gian rất dài của quá trình tiến hóa.

Do cây gia hệ phức tạp nên để trả lời câu hỏi con người đầu tiên tiến hóa như thế nào, chúng ta cần xác định “con người” ở đây được hiểu theo cách nào.

Thoáng nghe có vẻ ngớ ngẩn, bởi vì người là người chứ không phải là một con vật nào như mèo hay chó. Nhưng sự khác biệt giữa chúng ta với tổ tiên xa xưa được đặt tên là Lucy, người sống cách chúng ta hơn 100.000 thế hệ, thì nhỏ hơn nhiều so với sự khác biệt giữa một con người và một con mèo. Đó là lý do vì sao trả lời câu hỏi trên là rất khó. (Chúng ta sẽ nói rõ hơn về Lucy ở phần dưới).

Vì vậy, các nhà khoa học đưa ra hai câu trả lời và bạn có thể chọn một câu bạn cho là đúng.

Chúng ta là Homo sapiens

Câu trả lời thứ nhất là giả định rằng “con người” đầu tiên là thành viên đầu tiên trong loài Homo sapiens chúng ta. Con người này cũng giống như bạn và tôi, chỉ là không có iPhone thôi!

Bộ xương cổ nhất được tìm thấy cho đến nay của loài Homo sapiens là ở Morocco và có niên đại khoảng 300.000 năm. Vị tổ tiên này của chúng ta sống cùng thời với các loài khác trong tông Người, trong đó có người Neanderthal và người Denisovan. Từ lâu các nhà khảo cổ học vẫn tranh luận điều gì khiến chúng ta khác biệt với các loài người khác trong tông Người.

Câu trả lời có lẽ là bộ não của chúng ta. Chúng ta cho rằng Homo sapiens là loài duy nhất có thể làm được những việc như là sáng tạo nghệ thuật và ngôn ngữ, mặc dù một số phát hiện gần đây cho rằng Neanderthal cũng là những nghệ sĩ.

Rất khó để biết vì sao Homo sapiens lại sống sót còn các loài khác trong tông Người lại tuyệt chủng. Nhưng từ những hình vẽ tìm thấy trong hang ở Pháp và Indonesia, có thể suy luận rằng chính khả năng sáng tạo đã giúp loài người chúng ta tồn tại và sống đến ngày nay.

Câu trả lời thứ hai là giả định rằng “con người” đầu tiên là con người đầu tiên thuộc tông Người tách ra khỏi tông, bao gồm cả tinh tinh và khỉ đột.

Chúng ta không thể khẳng định ai là tổ tiên đầu tiên của mình, nhưng nhiều nhà khoa học cho rằng tổ tiên đầu tiên của chúng ta chính là Australopithecus afarensis.

Loài Australopithecus afarensis có ngoại hình khác với chúng ta, nhưng cũng đứng thẳng và biết sử dụng công cụ bằng đá. Bằng chứng rõ nhất của nhận định này chính là bộ xương hóa thạch nổi tiếng được đặt tên là Lucy.

Vào thời gian Lucy còn sống, cách đây khoảng 3,18 triệu năm, trên người Lucy mọc đầy lông. Lucy có chiều cao như chúng ta ngày nay, và chết khi đã là người trưởng thành. Bộ xương của Lucy được tìm thấy ở châu Phi, và mặc dù bộ xương còn lại khá nhiều so với những bộ xương khác của người cùng tông mà chúng ta phát hiện được, nhưng vẫn chưa đầy đủ. Chính vì bộ xương còn thiếu nên rất khó để kết luận ai là “con người” đầu tiên.

Hầu hết các hóa thạch cùng thời Lucy đều không đầy đủ. Mỗi bộ xương của từng loài, chúng ta chỉ thu thập được một nắm phục vụ cho việc nghiên cứu. Vì thế mỗi một phát hiện khảo cổ mới đều rất quý giá. Mỗi dấu vết hóa thạch mới lại mang đến một cơ hội ghép thêm một mảnh vào bức tranh cây gia hệ của chúng ta.

Phạm Hường/Dân trí

Theo The Conversation

Bình luận

Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận

Bài viết cùng chuyên mục

Ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện chính sách an sinh xã hội

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để giảm phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp

Đồng bộ dữ liệu – bước chuyển thực chất trong cải cách hành chính

Thanh Hóa tăng tốc số hóa hệ thống báo cháy

Nâng cấp hạ tầng viễn thông, thúc đẩy chuyển đổi số

Thanh Hóa triển khai thi hành Luật Chuyển đổi số

Đọc thêm

Tập huấn khai thác, sử dụng hệ thống IOC Thanh Hóa

20:08 , 02/04/2026

Sáng ngày 2/4, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức hội nghị trực tuyến toàn tỉnh tập huấn, hướng dẫn khai thác và sử dụng hệ thống Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) Thanh Hóa.

Hợp tác xã nông nghiệp trong ứng dụng công nghệ cao

10:08 , 02/04/2026

Hiện nay, Thanh Hoá có 110 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Qua đó, giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và đem lại hiệu quả kinh tế cao.

"Khoảng trống" đáng lo ngại trong lĩnh vực an ninh mạng

14:04 , 01/04/2026

Theo Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có nguy cơ cao bị tấn công mạng. Thống kê của Hiệp hội này cho thấy gần một nửa số cơ quan, doanh nghiệp, tương đương 47,7% vẫn đang thiếu nhân sự an ninh mạng.

3 ngành nghề 'miễn nhiễm' trước làn sóng sa thải vì trí tuệ nhân tạo

13:58 , 01/04/2026

Tỷ phú Bill Gates cảnh báo, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tiến tới mức "vượt trội hơn con người", đe dọa xóa sổ hàng loạt ngành nghề; chỉ có 3 lĩnh vực cốt lõi được dự báo sẽ sống sót trong kỷ nguyên này.

Doanh nghiệp Việt bước đầu làm chủ công nghệ lõi

10:10 , 01/04/2026

Tại cuộc họp ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin "một số doanh nghiệp trong nước đã bước đầu làm chủ các công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược".

Khẩn trương triển khai các nhiệm vụ đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

23:02 , 30/03/2026

UBND tỉnh Thanh Hóa vừa có văn bản số 4887 chỉ đạo các sở, ngành liên quan khẩn trương triển khai thực hiện các nhiệm vụ đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo chỉ đạo của Thường trực Ban Chỉ đạo cấp tỉnh.

Thanh Hóa ra mắt Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử

18:02 , 30/03/2026

Sáng 30/3, UBND tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) Việt Nam tổ chức lễ ra mắt mô hình thí điểm Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử.

Ban hành Danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia

09:26 , 30/03/2026

Chính phủ vừa ban hành Danh mục dữ liệu số Quốc gia. Theo đó, từ ngày 19/5/2026, cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ có 20 loại. Chính phủ giao Bộ Công an có trách nhiệm tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc thực hiện; chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổng hợp, rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung Danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Viettel chiếm thị phần số 1 tại 7/10 thị trường nước ngoài

09:20 , 30/03/2026

Sau 20 năm đầu tư ra thị trường nước ngoài, hoạt động kinh doanh quốc tế của Tập đoàn Viettel mang lại doanh thu hơn 3 tỷ USD mỗi năm, duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu khoảng 20% trong nhiều năm liên tiếp.

Việt Nam là điểm sáng trong chuỗi cung ứng điện tử

08:03 , 30/03/2026

Theo Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu HSBC, Việt Nam ghi nhận tăng trưởng GDP năm 2025 vượt xa mức trung bình một thập kỷ, trong đó chu kỳ công nghệ đóng vai trò quan trọng.

Xem thêm