Đường dây nóng: 0237 3721150

Khoa học - Công nghệ

Con người đầu tiên trên Trái Đất là ai?

Chúng ta biết rằng không phải tự nhiên mà loài người xuất hiện. Vậy thì con người đầu tiên có mặt trên Trái Đất bằng cách nào, tổ tiên của con người là ai?

12/08/2020 17:04

Những câu hỏi này nằm trong số những vấn đề hóc búa nhất đối với các nhà khảo cổ học cho đến tận ngày nay.

Từ khi mọi sinh vật sống đều bé tí tẹo

Khi nghĩ đến câu hỏi con người đầu tiên xuất hiện như thế nào, đầu tiên chúng ta phải hiểu rằng hầu hết mọi vật sống đều tiến hóa từ một cái gì trước nó qua quá trình tiến hóa.

Ví dụ sự sống đầu tiên được biết đến trên Trái Đất đã có mặt từ hơn 3,5 tỷ năm trước. Sự sống đầu tiên này là những vi sinh vật vô cùng bé nhỏ, bé đến nỗi không thể nhìn bằng mắt thường. Chúng sống dưới nước trong một thế giới rất khác so với thế giới ngày nay. Vào thời đó, các lục địa vẫn còn đang hình thành và trong không khí không hề có ô-xy.

Kể từ đó, sự sống trên Trái Đất liên tục biến đổi không ngừng và có nhiều dạng khác nhau. Trên thực tế, trong khoảng 1 tỷ năm của thời kỳ giữa của lịch sử Trái Đất (khoảng 1,8 tỷ đến 800 triệu năm trước), sự sống trên Trái Đất không có gì ngoài một lớp bùn nhầy bao phủ bề mặt rộng lớn.

Dòng dõi lâu đời

Loài người hiện nay là loài “người hiện đại” (Homo sapiens). Tuy vậy, chúng ta có những người họ hàng lâu đời cùng nằm trong tông Người và ra đời trước chúng ta, trong đó có người Neanderthal. Chúng ta, homo sapiens, là loài duy nhất thuộc tông Người còn sống đến ngày nay.

Tông Người xuất hiện đầu tiên hàng triệu năm trước và có nhiều biến đổi nhỏ qua thời gian rất dài của quá trình tiến hóa.

Do cây gia hệ phức tạp nên để trả lời câu hỏi con người đầu tiên tiến hóa như thế nào, chúng ta cần xác định “con người” ở đây được hiểu theo cách nào.

Thoáng nghe có vẻ ngớ ngẩn, bởi vì người là người chứ không phải là một con vật nào như mèo hay chó. Nhưng sự khác biệt giữa chúng ta với tổ tiên xa xưa được đặt tên là Lucy, người sống cách chúng ta hơn 100.000 thế hệ, thì nhỏ hơn nhiều so với sự khác biệt giữa một con người và một con mèo. Đó là lý do vì sao trả lời câu hỏi trên là rất khó. (Chúng ta sẽ nói rõ hơn về Lucy ở phần dưới).

Vì vậy, các nhà khoa học đưa ra hai câu trả lời và bạn có thể chọn một câu bạn cho là đúng.

Chúng ta là Homo sapiens

Câu trả lời thứ nhất là giả định rằng “con người” đầu tiên là thành viên đầu tiên trong loài Homo sapiens chúng ta. Con người này cũng giống như bạn và tôi, chỉ là không có iPhone thôi!

Bộ xương cổ nhất được tìm thấy cho đến nay của loài Homo sapiens là ở Morocco và có niên đại khoảng 300.000 năm. Vị tổ tiên này của chúng ta sống cùng thời với các loài khác trong tông Người, trong đó có người Neanderthal và người Denisovan. Từ lâu các nhà khảo cổ học vẫn tranh luận điều gì khiến chúng ta khác biệt với các loài người khác trong tông Người.

Câu trả lời có lẽ là bộ não của chúng ta. Chúng ta cho rằng Homo sapiens là loài duy nhất có thể làm được những việc như là sáng tạo nghệ thuật và ngôn ngữ, mặc dù một số phát hiện gần đây cho rằng Neanderthal cũng là những nghệ sĩ.

Rất khó để biết vì sao Homo sapiens lại sống sót còn các loài khác trong tông Người lại tuyệt chủng. Nhưng từ những hình vẽ tìm thấy trong hang ở Pháp và Indonesia, có thể suy luận rằng chính khả năng sáng tạo đã giúp loài người chúng ta tồn tại và sống đến ngày nay.

Câu trả lời thứ hai là giả định rằng “con người” đầu tiên là con người đầu tiên thuộc tông Người tách ra khỏi tông, bao gồm cả tinh tinh và khỉ đột.

Chúng ta không thể khẳng định ai là tổ tiên đầu tiên của mình, nhưng nhiều nhà khoa học cho rằng tổ tiên đầu tiên của chúng ta chính là Australopithecus afarensis.

Loài Australopithecus afarensis có ngoại hình khác với chúng ta, nhưng cũng đứng thẳng và biết sử dụng công cụ bằng đá. Bằng chứng rõ nhất của nhận định này chính là bộ xương hóa thạch nổi tiếng được đặt tên là Lucy.

Vào thời gian Lucy còn sống, cách đây khoảng 3,18 triệu năm, trên người Lucy mọc đầy lông. Lucy có chiều cao như chúng ta ngày nay, và chết khi đã là người trưởng thành. Bộ xương của Lucy được tìm thấy ở châu Phi, và mặc dù bộ xương còn lại khá nhiều so với những bộ xương khác của người cùng tông mà chúng ta phát hiện được, nhưng vẫn chưa đầy đủ. Chính vì bộ xương còn thiếu nên rất khó để kết luận ai là “con người” đầu tiên.

Hầu hết các hóa thạch cùng thời Lucy đều không đầy đủ. Mỗi bộ xương của từng loài, chúng ta chỉ thu thập được một nắm phục vụ cho việc nghiên cứu. Vì thế mỗi một phát hiện khảo cổ mới đều rất quý giá. Mỗi dấu vết hóa thạch mới lại mang đến một cơ hội ghép thêm một mảnh vào bức tranh cây gia hệ của chúng ta.

Phạm Hường/Dân trí

Theo The Conversation

Bình luận

Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận

Bài viết cùng chuyên mục

Chất lượng 5G toàn quốc giảm trong tháng 5/2026

Đoàn thanh niên Ủy ban Nhân dân tỉnh tiên phong làm chủ Khoa học công nghệ

Đoàn ủy ban tỉnh làm chủ Khoa học công nghệ

Lo sợ mất kiểm soát Anthropic kêu gọi ngừng phát triển AI

Tập huấn sử dụng Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Tập đoàn FPT và Tập đoàn Amata của Thái Lan hợp tác chiến lược về hệ sinh thái số

Đọc thêm

Thúc đẩy phát triển UAV đi đôi với quản lý chặt chẽ hoạt động bay

09:30 , 12/06/2026

Thiết bị bay không người lái (UAV) đang được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược có tiềm năng lớn, mở ra cơ hội phát triển nhiều ngành kinh tế mới. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động sản xuất và ứng dụng UAV cũng yêu cầu quản lý chặt chẽ hoạt động bay nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội.

Trung Quốc có thể sản xuất một robot hoàn chỉnh chỉ trong 15 phút

09:30 , 12/06/2026

Trung Quốc tiếp tục cho thấy tham vọng dẫn đầu cuộc đua phát triển robot hình người khi công ty robot Engineai chính thức đưa vào vận hành một cơ sở có khả năng sản xuất một robot hoàn chỉnh chỉ sau mỗi 15 phút.

Hơn 11 triệu cuộc tấn công điều khiển từ xa nhắm vào doanh nghiệp Việt

09:15 , 12/06/2026

Báo cáo an ninh mạng năm 2025 của Kaspersky ghi nhận hơn 35,2 triệu lượt tấn công liên quan đến giao thức điều khiển từ xa nhắm vào các doanh nghiệp tại khu vực Đông Nam Á. Trong đó, Việt Nam có số lượng cao nhất với hơn 11,4 triệu vụ, xếp trên Indonesia và Thái Lan.

Chuyển giao cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06

20:11 , 11/06/2026

Sáng ngày 11/6, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa tổ chức hội nghị bàn giao nhiệm vụ cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06.

Hội thảo “Xác định danh mục các bài toán lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”

20:09 , 11/06/2026

Sáng ngày 11/6, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Xác định Danh mục các bài toán lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Tấn công mạng có AI tăng 89%

10:03 , 10/06/2026

Theo Báo cáo Mối đe dọa Toàn cầu 2026 của CrowdStrike - Tập đoàn công nghệ an ninh mạng hàng đầu của Mỹ, số lượng các cuộc tấn công mạng có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã ghi nhận mức tăng đột biến 89% so với cùng kỳ năm trước.

Việt Nam sở hữu trung tâm dữ liệu AI đầu tiên tại APAC đạt chuẩn quốc tế

10:00 , 10/06/2026

Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội vừa công bố Trung tâm Dữ liệu Hòa Lạc 2 trở thành hạ tầng số đầu tiên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương được tổ chức Uptime Institute chứng nhận đạt tiêu chuẩn quốc tế.

QR xuyên biên giới mở rộng không gian thanh toán số

09:57 , 10/06/2026

Theo Ngân hàng Nhà nước, trong 3 tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt qua QR code tăng 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị. Trong đó, thanh toán QR xuyên biên giới đang góp phần kết nối hệ sinh thái thanh toán khu vực, thúc đẩy thương mại và du lịch số.

Chủ động phòng, chống cháy rừng mùa nắng nóng

09:54 , 10/06/2026

Nắng nóng kéo dài, độ ẩm không khí giảm thấp đang khiến nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh luôn ở mức cao. Trước tình hình đó, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã chủ động triển khai nhiều biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, tăng cường tuần tra kiểm soát, quản lý chặt các khu vực trọng điểm, sẵn sàng lực lượng ứng phó với mọi tình huống với phương châm phòng ngừa là chính, quyết tâm bảo vệ an toàn tài nguyên rừng, không để xảy ra cháy rừng trong mùa nắng nóng.

Triển khai Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Thanh Hoá lần thứ 15 và Giải thưởng Sáng tạo Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026

23:00 , 09/06/2026

Sáng 9/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hoá tổ chức các hội nghị triển khai Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Thanh Hóa lần thứ 15 (2026-2027) và Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2026 trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá.

Xem thêm