Độc đáo hình tượng con chuột trong Văn hóa Việt

Chuột được xem là cọn vật tinh ranh, nhanh nhẹn, ngộ nghĩnh đáng yêu, sinh sản nhanh. Nhưng Chuột cũng là loài gặm nhấm, phá hoại mùa màng. Đó là những nét đặc trưng cơ bản sinh học của loài động vật này. 

Từ lâu, chuột đã đi vào văn hóa dân gian, trong đó nổi tiễng là hình ảnh con chuột trong dòng tranh Đông Hồ với tác phẩm: “Đám cưới chuột”. Loài chuột xuất hiện đầy hóm hỉnh trong một đám cưới xưa với cờ, quạt, kèn, trống, ô lọng cùng vô số lễ vật. Gặp lão mèo già hung hãn cản lối, những chú chuột trong đám rước sợ hãi, lấm lét, phải cống nộp lễ vật cho mèo, thỉnh cầu cho đám cưới bình yên. Hình ảnh chuột trong bức tranh lại khiến người ta cảm thương, yêu mến chúng - điều rất hiếm hoi bởi  loài vật này hầu hết đều được nhắc đến với những định kiến tiêu cực.

Tại xứ Thanh, ở một ngôi đình cổ- Đình Làng Thượng Phú, xã Hà Đông huyện Hà Trung, tương truyền được xây dựng ở thế kỷ 17, người ta có thể bắt gặp hình ảnh loài chuột được chạm khắc sống động trên rường. Điểm độc đáo, ngay trong ngôi đình, cả mèo và chuột đều được chạm khắc, nhưng lại không biểu hiện hàm ý đối nghịch, đối kháng nhau.

Tự bao đời, loài động vật gặm nhấm, tinh ranh này đã là một phần không thể thiếu trong đời sống của cư dân nông nghiệp lúa nước. Đi vào biểu tượng văn hóa, hình ảnh chuột vừa mang cả hàm ý tích cực lẫn tiêu cực. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, dù phản ánh ở nghĩa nào, ở sắc thái nào thì ở hình tượng con chuột đều ngầm hướng đến sự no đủ, sung túc.

Mang theo cảm thức tốt lành, mọi người đều dành tình yêu cho những con vật đại diện đặc trưng của năm mới qua những sản vật, linh vật được tạo tác công phu . Nhiều người tin rằng, khi sở hữu những hiện vật mang dáng hình linh vật của năm ấy thì có những điều may mắn, tốt lành.

Tuy nhiên, theo khuyến nghị của các nhà nghiên cứu văn hóa, song hành với niềm tin hướng thiện phải đi cùng với hành động đúng, vố  ý chí nghị lực phi thường thì chúng ta mới có một kết quả viên mãn, như ý trong năm mới./.

Bản tin Thanh Hóa ngày mới TTV