Đường dây nóng: 0237 3721150

Ép khảu- vật dụng gắn liền với các gia đình người Thái Tây Bắc

Ép khảu là một vật dụng không thể thiếu trong mỗi gia đình của các bản làng người Thái ở Tây Bắc.

03/04/2019 06:30

Có lẽ do cuộc sống gắn liền với thiên nhiên, núi rừng, mà từ bao đời nay, người Thái Tây Bắc đã biết tạo ra các vật dụng thủ công bằng tre nứa rất độc đáo, mang nét đặc trưng của dân tộc. Hầu hết các chàng trai người Thái, ngay từ nhỏ đã học đan lát, để tạo ra các vật dụng thủ công thiết yếu cho sinh hoạt hàng ngày, trong đó có ép khảu (đồ đựng xôi).

Để đan được một cái ép khảu bền, đẹp, ưng ý cũng không hề đơn giản, đòi hỏi người đó phải khéo tay, kỳ công trong từng công đoạn từ chọn tre nứa, cách chẻ, vót, kỹ thuật đan cho đến lúc thành phẩm.

ep khau- vat dung gan lien voi cac gia dinh nguoi thai tay bac hinh 1
Ép khảu- vật dụng gắn liền với các gia đình người Thái Tây Bắc.

 

“Phong tục tập quán của người Thái không có ép khảu không được. Làm ép khảu không phải dễ. Phải vào rừng tìm cây tre, nứa, cây giang, không bị sâu, mọt, gióng dài, thẳng mang về chẻ sao cho lạt đan thật đều nhau, mềm, mỏng, mịn. Nếu lạt chẻ sợi to, thô thì khó đan, ép không được đẹp. Thân 1 cái ép khảu được gập đôi lại thành 2 lớp, có hình hoa văn đẹp mắt. Phần đáy ép đan riêng, có một thanh tre nhỏ uốn tròn buộc chặt làm chân ép. Một người đan thành thạo, nếu làm không nghỉ tay thì hết một ngày rưỡi đến 2 ngày mới hoàn chỉnh một cặp ép khảu đẹp”- ông Tòng Văn Hịa, một già làng giỏi nghề đan lát ở Bản Mòng, xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết.

 

ep khau- vat dung gan lien voi cac gia dinh nguoi thai tay bac hinh 2
Ép khảu được dùng đựng xôi, đựng cơm trong bữa ăn hàng ngày, dịp cưới xin, ma chay.

 

Nhà  đông người thường thường sẽ đan ép to, dùng nhiều cặp ép hơn. Nhà ít người sẽ dùng ép nhỏ và số lượng tuỳ theo nhu cầu thực tế của gia đình. Mỗi cặp ép khảu có 2 ép rời, một ép to, một ép nhỏ, có thể mở ra, úp vào một cách dễ dàng. Ép khảu được dùng đựng xôi, đựng cơm trong bữa ăn hàng ngày, những lúc bà con đi nương rẫy, hay những dịp cưới xin, ma chay. Ép khảu đựng xôi giữ được nhiệt lâu, xôi không bị hấp hơi, không bị ướt, đảm bảo độ dẻo thơm của xôi nếp, nhất là nếp tan, nếp nương.

Ép khảu bây giờ không chỉ có trong mỗi gia đình người Thái, mà còn được dùng thường xuyên tại các nhà hàng ẩm thực dân tộc. Bởi hầu hết, các món ăn dân tộc như gà nướng, cá nướng, thịt hun khói, rau rừng, măng luộc… khi ăn với nắm xôi nếp đựng trong ép khảu thì rất ngon.

“Ép khảu không chỉ là vật dụng được sử dụng trong gia đình, mà còn sử dụng trong nhà hàng kinh doanh dịch vụ ăn uống. Vì cơm xôi cho vào ép nó mềm, dẻo, giữ được vị thơm của xôi nếp, vừa đẹp, vừa đúng với bản sắc dân tộc. Khách hàng khi ăn cũng thấy ngon miệng hơn, nhiều người còn mua về làm quà biếu anh em, người thân”- chị Tòng Thị Vinh, Chủ nhà hàng các món ăn dân tộc ở Bản Mòng, xã Hua La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết.

ep khau- vat dung gan lien voi cac gia dinh nguoi thai tay bac hinh 3
Ép khảu được bày bán trên thị trường, các hội chợ, chợ phiên vùng cao.

 

Ép khảu còn được giới thiệu, trưng bày trong Bảo tàng dân tộc, bày bán trên thị trường, các hội chợ, chợ phiên vùng cao.

“Hàng ngày vẫn có người đế mua ép khảu thường xuyên, đặc biệt là các nhà hàng để làm đám cưới, tiệc cỗ các loại. Có gia đình mua về sử dụng để đựng xôi, nhưng cũng có người thì mua về để làm quà tặng bạn bè, có người thì mua về để sưu tập, nghiên cứu, trưng bài, giới thiệu sản phẩm dân tộc Thái”- chị Hoàng Thị Tiên, chủ cửa hàng bán các sản phẩm mây tre đan tại Tổ 3, phường Quyết Thắng, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La cho biết.

Xã hội ngày một đổi thay, đồ gia dụng phục vụ gia đình ngày một phong phú đa dạng về mẫu mã, chủng loại được bày bán trên thị trường, nhưng trong mỗi gia đình của người Thái Tây Bắc nói chung vẫn gìn giữ, duy trì việc sử dụng cái ninh (đồng hoặc nhôm), chõ gỗ xôi cơm, và đặc biệt là không thể thiếu ép khảu đựng xôi như một nét văn hoá đặc trưng của dân tộc mình./.

Tòng Đức Anh/VOV-Tây Bắc

 

 

 


Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Miền xanh bình yên

Miền xanh bình yên

16:53 , 18/04/2026

Có những nơi chỉ cần đặt chân tới, ta đã cảm nhận được sự thư thái khẽ len vào từng hơi thở. Không ồn ào, không vội vã mà hiện lên với sắc xanh dịu lành của thiên nhiên và nhịp sống bình yên lan tỏa.

Biển Hải Hòa – Điểm hẹn mùa hè 2026

Biển Hải Hòa – Điểm hẹn mùa hè 2026

16:49 , 18/04/2026

Nhắc đến du lịch biển Thanh Hóa, không thể không kể tới Biển Hải Hòa, thuộc phường Tĩnh Gia – một điểm đến ghi dấu ấn bởi vẻ đẹp bình yên và còn giữ được nhiều nét nguyên sơ.

Du lịch Việt Nam tăng trưởng ấn tượng trong quý I

Du lịch Việt Nam tăng trưởng ấn tượng trong quý I

16:46 , 18/04/2026

Trong quý I năm 2026, du lịch Việt Nam ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng, tiếp tục khẳng định sức hút của điểm đến an toàn và hấp dẫn.

Khai hội Phủ Vàng

Khai hội Phủ Vàng

23:06 , 17/04/2026

Sáng nay 17/4, xã Hoằng Giang đã long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Phủ Vàng năm 2026.

Phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Lê Hoàn

Phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Lê Hoàn

19:45 , 17/04/2026

Đền thờ Lê Hoàn, thuộc làng Trung Lập, xã Xuân Lập, là một trong những ngôi đền cổ kính nhất ở Thanh Hoá, được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2018. Cấp uỷ, chính quyền địa phương đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch; từng bước đưa di tích trở thành điểm đến thu hút du khách.

Mường Xia – Linh thiêng và khát vọng miền biên viễn

Mường Xia – Linh thiêng và khát vọng miền biên viễn

22:20 , 16/04/2026

Mường Xia hôm nay không chỉ là tên của một vùng đất, mà là hiện thân của một miền ký ức, nơi những câu chuyện sử thi về lòng quả cảm và tình yêu quê hương vẫn được kể qua nhiều thế hệ. Giữa không gian bao la của đất trời, khi vạn vật đang phô diễn sức sống căng tràn nhất, người dân nơi đây lại cùng nhau thắp nén tâm hương, tìm về cội nguồn trong một lễ hội mang tầm vóc di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Các khu du lịch biển sẵn sàng cho mùa du lịch

Các khu du lịch biển sẵn sàng cho mùa du lịch

18:34 , 16/04/2026

Khi mùa hè đang đến gần, du lịch biển Thanh Hóa cũng bước vào giai đoạn sôi động nhất trong năm. Tại phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn, mọi công tác chuẩn bị đã cơ bản hoàn tất, từ hạ tầng, dịch vụ đến các điểm nghỉ dưỡng, sẵn sàng mang đến cho du khách một mùa hè trọn vẹn. Ghi nhận tại các cơ sở lưu trú như Vlasta Sầm Sơn hay Phong Minh Đăng Villa & Restaurant cho thấy, không khí sẵn sàng đón khách đã rất rõ nét, hứa hẹn một mùa du lịch biển đầy khởi sắc.

Xu hướng ‘Micro-Holiday’ gia tăng trong dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5

Xu hướng ‘Micro-Holiday’ gia tăng trong dịp nghỉ lễ 30/4 – 1/5

18:30 , 16/04/2026

Theo Traveloka, du khách có sự chuyển dịch đáng chú ý khi đặt dịch vụ dịp lễ 30/4 – 1//5, không còn ưu tiên đi xa, mà hướng tới du lịch trải nghiệm. Xu hướng du lịch này được gọi là "Micro-Holiday" - những kỳ nghỉ ngắn (2-3 ngày), chú trọng vào chất lượng trải nghiệm hơn là khoảng cách.

Phát triển văn hóa đọc trong trường học

Phát triển văn hóa đọc trong trường học

18:40 , 15/04/2026

Xác định việc hình thành thói quen đọc sách là giải pháp giúp học sinh có vốn sống, vốn kiến thức tốt hơn; đồng thời qua đó phát triển mạnh mẽ hơn nữa văn hóa đọc trong nhà trường; thời gian gian qua, cùng với các trường học trên địa bản tỉnh Thanh Hóa, trường Tiểu học Điện Biên 1 luôn quan tâm, nỗ lực xây dựng thói quen đọc sách và tình yêu sách cho học sinh bằng nhiều hình thức hay, độc đáo.

Phát động cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc Tỉnh Thanh Hóa năm 2026

Phát động cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc Tỉnh Thanh Hóa năm 2026

18:36 , 15/04/2026

Thực hiện hướng dẫn của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch về việc tổ chức Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026, sáng ngày 15/04, tại Trung tâm Bảo tồn di sản, Bảo tàng và Thư viện Thanh Hóa, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch đã phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức Lễ phát động cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Thanh Hóa năm 2026.