Giáo sư Hoàng Phê với tiếng Việt và chuẩn hóa tiếng Việt
Những hồi ức kỷ niệm về con người và sự nghiệp của GS Hoàng Phê đã được nhắc lại trong tọa đàm "GS Hoàng Phê với tiếng Việt và chuẩn hóa tiếng Việt".
Tọa đàm khoa học “Giáo sư Hoàng Phê với tiếng Việt và chuẩn hóa tiếng Việt” do Hội Ngôn ngữ học Việt Nam, Viện Ngôn ngữ học và Trung tâm Từ điển học phối hợp tổ chức đã diễn ra sáng 19/1 tại Đài Tiếng nói Việt Nam (58 Quán Sứ, Hà Nội).
GS Hoàng Phê (1919-2005) là người có công sáng lập Hội Ngôn ngữ học Việt Nam và là Chủ tịch đầu tiên của Hội. Ông cũng là người đầu tiên đảm nhận nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ ngôn ngữ (thành lập 1959) – tiền thân của Viện Ngôn ngữ học hiện nay và là một trong 4 người được giao trọng trách thành lập Viện Ngôn ngữ học (1968)
Trong cuộc đời hoạt động khoa học của mình, GS Hoàng Phê đã có những cống hiến to lớn cho ngành Ngôn ngữ học, cho Viện Ngôn ngữ học và cho Hội Ngôn ngữ học Việt Nam. Ông đã công bố nhiều công trình khoa học: Từ điển tiếng Việt (1988), Từ điển Vần (1996), Từ điển chính tả (1995), Chính tả tiếng Việt (1999), Logic ngôn ngữ học (1989)…
![]() |
GS Hoàng Phê đã nhận được 2 Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ: Giải thưởng cá nhân về “Chính tả tiếng Việt” và Giải thưởng tập thể về “Từ điển tiếng Việt”. Ông thực sự là một trong những nhà ngôn ngữ học hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực Từ điển học.
Tọa đàm Hoàng Phê tổ chức nhân nhiều sự kiện đáng nhớ: Năm 2018 là kỷ niệm 30 năm lần đầu xuất bản cuốn Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, NXB Khoa học Xã hội, 1988), Kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Ngôn ngữ học (1968-2018), 10 năm thành lập Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam (2008-2018), 25 năm thành lập Trung tâm Từ điển học (1993-2018), hưởng ứng phong trào “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” đang được phát động trở lại mấy năm qua.
Phát biểu tại tọa đàm, GS TS Lê Quang Thiêm, Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học Việt Nam cho biết: “Lẽ ra, toạ đàm đã tổ chức trong năm 2018. Nhưng vì một số lý do chủ quan và khách quan mà ngày tổ chức chuyển sang đầu năm 2019. Năm nay là năm GS Hoàng Phê tròn 100 tuổi. Tháng 1 này tổ chức toạ đàm cũng đúng là tháng cách đây 14 năm GS Hoàng Phê qua đời (ông mất ngày 29/1/2005 tại Hà Nội)”.
![]() |
Trong một thời gian phát động, BTC đã nhận được 35 báo cáo của các nhà nghiên cứu ngôn ngữ khắp nơi gửi đến, tập trung vào 2 nội dung chính: Những cống hiến của GS Hoàng Phê với nền ngữ học nước nhà, cụ thể là trong các lĩnh vực Từ điển tiếng Việt, Chính tả tiếng Việt và Chuẩn hóa tiếng Việt; Những vấn đề đặt ra hiện nay với tiếng Việt nói chung nhằm Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, bảo vệ, chuẩn hóa và phát triển tiếng Việt trong thời kỳ mới.
Ngoài ra, còn một số báo cáo liên quan đến từ vựng – ngữ nghĩa tiếng Việt nước ngoài. Các báo cáo, tham luận này được tổng hợp và in thành cuốn “Kỉ yếu tọa đàm khoa học 2019 – Giáo sư Hoàng Phê với tiếng Việt và chuẩn hóa tiếng Việt”.
Nói về GS Hoàng Phê, PGS.TSKH Nguyễn Tuyết Minh, nguyên cán bộ Viện Ngôn ngữ học – Viện Hàn Lâm KHXHNV chia sẻ: “GS Hoàng Phê như người đặt nền móng cho chuyên ngành Từ điển học Việt Nam trong chặng đường dài hơn nửa thế kỷ. Những di sản mà GS Hoàng Phê để lại trong ngành từ điển học tường ngữ tiếng Việt trong suốt nửa cuối thế kỷ 20. Ấn tượng của tôi về anh là một nhà khoa học đầu ngành khiêm nhường, biết lắng nghe người đối thoại, ham hiểu biết, đặc biệt có bề dày kiến thức về ngôn ngữ học”.
![]() |
PGS.TS Phạm Hùng Việt, Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam – người từng được làm học trò, đồng nghiệp của GS Hoàng Phê khẳng định: “Ông là một nhà khoa học luôn tâm huyết, hết mình với công việc, một người thầy tận tâm nhưng cũng nghiêm khắc với thế hệ học trò – một tấm gương về một nhà khoa học lớn”.
Về vai trò của tiếng Việt trên sóng phát thanh, PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình Văn học-Nghệ thuật Trung ương, Tổng Giám đốc Đài TNVN cho biết: “Việc sử dụng tiếng Việt chuẩn mực, trong sáng, đắc địa trên sóng phát thanh không thể không nhắc đến sự đóng góp thiết thực và hiệu quả của các nhà ngôn ngữ học, trong đó tiêu biểu là GS Hoàng Phê – ngọn cờ chuẩn của tiếng Việt hiện đại”.
Cách đây 2 năm (2017), Đài TNVN đã phối hợp tổ chức thành công hội thảo khoa học với chủ đề “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trên các phương tiện truyền thông đại chúng”. Tọa đàm khoa học về GS Hoàng Phê hôm nay là sự tiếp nối cho những nỗ lực và tâm huyết với sự nghiệp giữ gìn và phát triển tiếng nói dân tộc, ngôn ngữ quốc gia.
Bài viết cùng chuyên mục
Đọc thêm
Xã Sơn Thủy – Vùng đất cổ Mường Xia
Nằm nơi miền biên viễn phía Tây của tỉnh Thanh Hóa, xã Sơn Thủy hiện lên như một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ với núi non trùng điệp, sông suối quanh co và những bản làng còn lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống. Đây cũng là trái tim của vùng đất cổ Mường Xia – nơi đã đi vào huyền thoại của đồng bào Thái nơi thượng nguồn sông Luồng.
Sầm Sơn - Điểm đến sôi động mùa hè
Khi cái nắng oi ả bao trùm cũng là lúc những bước chân dịch chuyển tìm về với biển xanh, cát trắng và những trải nghiệm bùng nổ năng lượng. Và nếu quý vị đang tìm kiếm một tọa độ để vừa "giải nhiệt", vừa được cháy hết mình trong những vũ điệu mùa hè, thì Sầm Sơn chính là câu trả lời hoàn hảo nhất. Thành phố biển không ngủ, tràn đầy sức sống đang sẵn sàng thắp sáng mùa hè của bạn với những trải nghiệm sôi động bậc nhất.
Khai mạc tuần du lịch Ninh Bình 2026
Mới đây, tại Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế diễn ra chương trình khai mạc Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 với chủ đề "Ninh Bình - Hành trình di sản qua các thời đại". Sự kiện được kỳ vọng góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Cố đô, di sản Tràng An cùng các sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương.
Ấn tượng Chương trình “Thử tài Piano”
Nhằm tạo sân chơi nghệ thuật bổ ích, đồng thời phát hiện và bồi dưỡng những tài năng Piano trẻ, mới đây, Trung tâm đào tạo âm nhạc Music House đã phối hợp cùng Đoàn phường Hạc Thành, Đoàn phường Hàm Rồng tổ chức thành công chương trình “Giao lưu thử tài Piano” năm 2026. Đó chính dịp để các em học sinh ở các nhà trường thể hiện năng khiếu, niềm đam mê, sự tự tin cùng quá trình rèn luyện bền bỉ với âm nhạc.
Ngày Văn hóa, Giáo dục Bulgaria và Chữ viết Slavơ tại Hà Nội
Mới đây, Hội Hữu nghị Việt Nam - Bulgaria phối hợp với Đại sứ quán Bulgaria tại Việt Nam tổ chức “Ngày Văn hóa, Giáo dục Bulgaria và Chữ viết Slavơ (24/5)” tại Hà Nội. Sự kiện góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị, đối tác chiến lược giữa hai nước.
Chung kết “Hội thi giọng hát Vietkids nhí”
Cuối tuần qua, tại Trường Mầm non Vietkids Thanh Hóa đã diễn ra Chung kết "Giọng hát Vietkids nhí" 2026 với 19 tiết mục xuất sắc nhất được lựa chọn từ các vòng biểu diễn trước đó.
Hòa nhạc thính phòng tri ân các giá trị nhân văn
Hội Nhạc cổ điển Việt Nam tổ chức cùng Công ty Impressivo Production & Enterprise vừa tổ chức thành công buổi Hòa nhạc thính phòng với chủ đề "Tri ân" (In Gratitude). Chương trình đã mang đến cho công chúng một không gian nghệ thuật giàu cảm xúc, nơi những thanh âm cổ điển sâu lắng kể nên câu chuyện về lòng biết ơn, sự sẻ chia và vẻ đẹp tinh tế của âm nhạc.
Hội Gióng Đền Phù Đổng 2026: Tưởng nhớ công ơn Đức Thánh Gióng
Cuối tuần qua, tại Di tích quốc gia đặc biệt Đền Phù Đổng, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phù Đổng, thành phố Hà Nội đã tổ chức Chương trình “Hội Gióng Đền Phù Đổng; Tuần lễ Văn hoá - Du lịch và kết nối thương mại về miền Di sản năm 2026”.
Sắc màu di sản văn hoá Thiệu Quang
Ngược dòng sông Mã về vùng đất Thiệu Hóa xưa, nơi có Ngã Ba Bông, ta sẽ gặp một dải đất bán sơn địa, sông bao quanh ba bề bốn bên. Đó là xã Thiệu Quang, và nằm ở vị trí trung tâm của vùng đất cổ ấy chính là làng Nhân Cao.
Tiếp tục khai quật khảo cổ học đàn tế Nam Giao
Hiện nay Ban quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đang tích cực phối hợp với Viện khảo cổ học Việt Nam triển khai công tác khai quật khảo cổ Đàn tế Nam Giao - Tây Đô, thuộc Di sản Thế giới Thành Nhà Hồ, nhằm làm rõ diện mạo di tích, phục vụ công tác bảo tồn và phục dựng các nghi lễ truyền thống.



Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.