Hà Nội xử lý thế nào với nhà "siêu mỏng, siêu méo"?

Nhà siêu mỏng xuất hiện trên các tuyến đường giải tỏa tại Hà Nội. Ảnh: Ninh Phan/Tiền Phong

Dự án đầu tư mở rộng đường vành đai 3, đoạn Mai Dịch - cầu Thăng Long, thuộc địa phận của quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội có tổng mức đầu tư hơn 3.100 tỷ đồng. Để mở rộng tuyến đường này, TP Hà Nội đã thu hồi trên 391.900 m2 đất, giải phóng mặt bằng đối với 796 hộ, 55 cơ quan và bố trí 609 căn hộ tái định cư.

Việc giải phóng mặt bằng để thi công dự án mở rộng đường vành đai 3 hoàn tất cũng là lúc những căn nhà siêu mỏng, siêu méo mọc lên nhiều như nấm sau mưa. Hàng chục nhà mỏng méo, hầu hết có diện tích dưới 30m2, phổ biến từ 15-20m2, có nhiều hình dạng khác nhau. Có nhà hình tam giác, có nhà hình chữ nhật, có nhà hình bình hành, nhưng cũng có nhà chẳng giống hình nào.

Ông Nguyễn Văn Hạnh ở đường Phạm Văn Đồng, quận Cầu Giấy nói: “Dân ở đây thì phải mưu sinh, còn ít nào thì người ta ở ít đó chứ chẳng biết làm thế nào. Nhà nước mà đền bù thỏa đáng để chúng tôi chuyển đi nơi khác thì chúng tôi mừng quá”.

Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội quy hoạch Phát triển đô thị Hà Nội cho rằng, Luật thủ đô 2013 đã có quy định, ra cơ chế đặc thù cho Hà Nội khi cải tạo hoặc mở rộng các tuyến đường thì được phép tính toán rộng ra 2 bên. Rộng đến đâu là do Hội đồng nhân dân thành phố quyết định. Đất giải phóng mặt bằng theo ranh giới được Hội đồng nhân dân duyệt tính theo giá chung. Tuy nhiên, do vướng mắc về cơ chế và thiếu nguồn lực nên việc giải tỏa, đền bù vẫn chỉ trong giới hạn khuôn khổ diện tích đường và vỉa hè.

“Vấn đề đặt ra là thu hồi đất để làm gì? Để làm những trạm chờ xe buýt, cây xanh vườn hoa, để làm những bảng thông báo ý nghĩa giá trị lịch sử… nhưng chúng ta không làm được. Việc tổ chức hợp khối các nhà nhỏ lẻ xung quanh, nhưng họ không hợp tác mà họ cứ xây dựng theo cá nhân. Hiện nay, Hà Nội rất lúng túng trong việc này, chung quy lại vẫn là nguồn lực và cơ chế pháp lý”, Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm nói.

Nhà mỏng, méo tại Hà Nội tập trung nhiều ở các quận Ba Đình, Tây Hồ, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Cầu Giấy. Có thể kể đến các tuyến đường như: Kim Liên - Ô Chợ Dừa, đường Phạm văn Đồng, tuyến đường Thăng Long. Tuyến đường Xã Đàn - Cầu Giấy hiện nay giải phóng mặt bằng lớn hơn, nhưng vẫn phát sinh nhiều nhà mỏng, méo.

Trước nguy cơ “bùng phát” những ngôi nhà mỏng, méo, nhất là tại những tuyến đường mới mở, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu các ngành chức năng và UBND phường xã, quận huyện kiên quyết chấn chỉnh tình trạng này. Theo quy định, trường hợp quy hoạch xây dựng thực hiện ngay, nếu phần diện tích đất còn lại nhỏ hơn 15m2 có chiều rộng mặt tiền hoặc chiều sâu so với chỉ giới xây dựng nhỏ hơn 3m thì không được phép xây dựng; nếu phần diện tích còn lại từ 15m2 đến nhỏ hơn 40m2 có chiều rộng mặt tiền từ 3m trở lên và chiều sâu so với chỉ giới xây dựng từ 3m trở lên thì được phép xây dựng không quá 2 tầng.

Những diện tích không đủ để xây dựng được “hợp khối” lại với nhau để đủ điều kiện cấp phép. Chính quyền địa phương hướng dẫn người dân xây dựng kiểu kết hợp 2,3 nhà nhỏ lại với nhau để có hình thức như 1 nhà lớn, nhưng vẫn để cho các hộ sử dụng bình thường. Vậy là chất lượng cuộc sống của những người sống trong những ngôi nhà đó không thay đổi. Bên cạnh đó, để các hộ cùng xây dựng nhà theo mẫu như vậy sẽ rất khó khăn vì điều kiện kinh tế của mỗi hộ là khác nhau.

Ông Lý Chí Hồng, Phó phòng kế hoạch tổng hợp, Thanh tra Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: “Hiện nay, tất cả các quận, huyện có tuyến đường đi qua đang tập trung xử lý dứt điểm vấn đề này. Tất cả các trường hợp nằm ngoài chỉ giới đều bị xử lý dỡ bỏ công trình trên đất, không để phát sinh công trình siêu mỏng, siêu méo”.

Chỉ đạo là vậy, nhưng sau gần 1 năm, các nhà mỏng, méo tại Hà Nội không những không giảm mà còn tiếp tục mọc lên trên các tuyến đường mới mở. Thực tế cho thấy, việc xây dựng các tuyến đường của thành phố Hà Nội vẫn chưa tính đến kiến trúc, cảnh quan đô thị ở 2 bên đường. Vì vậy, khi làm xong, bên cạnh một con đường đẹp là nhiều hình ảnh xấu xí. Vấn đề đặt ra hiện nay là thành phố Hà Nội cần có cơ chế linh hoạt và huy động nhiều nguồn lực để thu hồi những diện tích đất nhỏ ở 2 bên đường sử dụng vào những việc có ích khác, tránh tình trạng phải khắc khục hậu quả khi hàng loạt nhà mỏng, méo đã mọc lên như thời gian qua./.