Khám phá hang động vùng cao xứ Thanh

* Động Bo Cúng -Kiệt tác của tạo hóa

Theo quốc lộ 217, đường lên cửa khẩu quốc tế Na Mèo, cách thị trấn Quan Sơn 16 km về phía Bắc có động Bo Cúng hay còn gọi là động Hữu Tình thuộc dãy núi Chanh xã Sơn Thuỷ, huyện Quan Sơn, được xem là kiệt tác của thiên nhiên, với vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ của những “lâu đài” thạch nhũ mà khó có động nào sánh được từ vẻ đẹp đến sự hoàn mỹ của tạo hóa. Động có chiều dài trên 1000 m. Trong không gian vời vợi, du khách có thể chiêm ngưỡng những nhũ đá đủ các hình khối, màu sắc, sinh động, lấp lánh dưới ánh điện huyền ảo như được sắp đặt một cách tài tình để rồi chiêm nghiệm ra những hình người, hình vật, những nương lúa, nương ngô vàng ruộm, những cánh rừng bạt ngàn…gắn với những câu chuyện tình huyền bí, nên thơ. Trên vách động, du khách dễ dàng nhìn thấy những nhũ đá với các hình tượng Phật tọa trên đài sen, ông già đang câu cá, chim đại bàng, gà chọi, búp măng, ruộng lúa, nương ngô...Càng đi sâu, động Bo Cúng càng dài hun hút và lung linh như một cung điện nguy nga. Động có nhiều ngách nhỏ mà người địa phương chưa có dịp khám phá hết. Theo các cụ cao tuổi ở bản Chanh cho biết động Bo Cúng xưa kia còn có cả một dòng suối nổi lên rất nhiều tôm, vì vậy theo tiếng địa phương thì động này còn được bà con gọi là “mó tôm”.

Ngoài động Bo Cúng, từ dọc suối Xia đến giáp biên giới còn có nhiều hang động đẹp không kém như: Pha Bái, Co Láy, Pha Khua... tạo thành một quần thể hang động hấp dẫn. Đến đây, du khách sẽ được hòa mình trong không gian văn hóa dân tộc Thái với những điệu múa, điệu khặp, khua luống, cồng chiêng và các món ăn đặc sản đậm đà hương vị núi rừng xứ Thanh.

* Hang Ma - Kỳ bí những quan tài hàng trăm năm tuổi

Di tích Hang Ma thuộc xã Hồi Xuân, huyện Quan Hóa. Đây là một trong những di tích mới được phát hiện trong thời gian gần đây luôn hấp dẫn và gây sự tò mò đối với các nhà nghiên cứu khảo cổ và những du khách ưa mạo hiểm, thích khám phá những điều mới lạ bởi di tích này chứa đựng nhiều điều huyền bí, ly kì về dấu tích của tục “động táng” - một trong những tập tục an táng người chết cổ xưa nhất trong lịch sử loài người, đó là hình thức an táng người chết ở trong các hang đá.

Đến được hang Ma, du khách không quên việc nhờ người dẫn lối bởi đường đi khá hiểm trở và cheo leo. Ngay cửa hang là la liệt quan tài được làm bằng thân gỗ lớn, khoét hình người với hai đầu nhỏ thon dần, khúc giữa phình to; hai đầu khúc gỗ khoét có hai cái núm như chuôi vồ (có thể dùng để khiêng). Vào sâu trong hang du khách còn bắt gặp hàng trăm quan tài bằng gỗ của người xưa được "treo" trên các vách hang. Bao câu hỏi được đặt ra: di tích Hang Ma người xưa dùng với mục đích gì? Nó có tự bao giờ? Chủ nhân của nó là ai? Làm thế nào để người xưa có thể đưa những chiếc quan tài bằng gỗ lên vách đá thẳng đứng?Rất nhiều giả thiết được đưa ra có thể hang Ma là dấu tích còn sót lại có liên quan đến một nghi thức tôn giáo hoặc đơn giản chỉ là nơi an táng người chết…Còn biết bao điều gây sự tò mò đến ngỡ ngàng của hệ thống hang động nơi đây, nó không chỉ chứa đựng những điều kỳ bí, sự mạo hiểm mà còn có nhiều điều độc đáo, mới lạ để du khách tham quan, khám phá về tập tục của người cổ xưa.

* Hang Con Moong - Dấu tích người xưa

Hang Con Moong nằm trong dãy núi đá vôi Lai Châu - Ninh Bình, thuộc địa phận bản Mọ, xã Thành Yên, huyện Thạch Thành. Đây là một di chỉ khảo cổ học từ lâu đã trở thành một địa chỉ quen thuộc, nổi tiếng trong giới khảo cổ học Việt Nam và thế giới, được xác định có thời gian tồn tại của con người dài nhất và liên tục nhất ở Việt Nam và trong sâu thẳm, trầm tích của hang Con Moong, những vết dấu của người tiền sử vẫn còn hiện hữu nguyên vẹn. Nằm trong vùng đệm của Vườn quốc gia Cúc Phương, có độ dài khoảng 40m, thông hai đầu, trần hang có chỗ cao 10m, hang Con Moong nổi bật hẳn lên với những thế mạnh của một di chỉ khảo cổ học độc đáo và nhiều điều bí ẩn. Bên cạnh những đợt khai quật khảo cổ học của các nhà khoa học trong nhiều năm qua, nơi đây còn đón rất nhiều lượt du khách trong, ngoài nước, học sinh, sinh viên đến tham quan, tìm hiểu và nghiên cứu. Hang Con Moong còn độc đáo bởi nó còn giữ được nét hoang sơ, với hệ thống động - thực vật phong phú. Toàn bộ hệ thống rừng nguyên sinh quanh khu vực hang hầu như còn giữ được nguyên vẹn, với nhiều loài cây gỗ quý, có đường kính lớn. Đặc biệt, tại đây còn khá nhiều động vật hoang dã như: khỉ, gấu, hoẵng, nai rừng. Theo các tài liệu khảo cổ học, hang này được phát hiện vào năm 1975 và được khai quật hầu như toàn bộ trong năm 1976. Tầng văn hóa trong hang rất dày, khoảng từ 3 đến 3,2m, chứa đựng vết tích văn hóa của nhiều thời đại, từ đá cũ, qua đá mới. Kết quả phân tích bằng phương pháp Carbon trên 10 mẫu của Viện Khảo cổ học Việt Nam đã khẳng định niên đại của lớp sớm nhất là cách đây khoảng 15.000 năm, lớp giữa là khoảng 10.000 năm, lớp trên là khoảng 7.000 năm.Giá trị nổi bật nhất của hang Con Moong là lần đầu tiên phát hiện ra địa tầng có dấu vết của quá trình phát triển liên tục của con người thời tiền sử từ đá cũ đến đá mới, từ săn bắn hái lượm đến trồng trọt. Sự phát triển này là một thành tựu văn hóa vĩ đại của nhân loại.

Cùng với suối nước nóng, hệ thống hang động tự nhiên đẹp đến mê hồn, chắc chắn hệ thống hang động vùng cao xứ Thanh sẽ là sự lựa chọn lý tưởng để du khách dừng chân thưởng ngoạn.

Thu Hiền/Thanhhoatourism