Khu di tích lịch sử Quốc gia Am Tiên và những “rào cản” để phát triển xứng tầm

Ẩn mình trên đỉnh núi Nưa, khu di tích Am Tiên tạo ấn tượng với du khách bởi quần thể các điểm thờ tự tâm linh gồm Đền Mẫu, Đền Bà Triệu, Đền Tu Nưa; khu vực thờ Mẫu thiên cầu quốc thái dân an; chùa Bích Vân cung tự (hay còn gọi là chùa Am Tiên)…

Do nằm trên đỉnh núi cao, nên hàng trăm năm qua, dù đã được sửa chữa, tôn tạo, nhưng đến nay, hầu hết các đền, chùa ở khu di tích này đều rất nhỏ, một số hạng mục đã có biểu hiện xuống cấp. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng quá tải ở khu di tích vào những ngày cao điểm như lễ, Tết. Bên cạnh đó, công tác vệ sinh môi trường cũng chưa thật sự quy củ, để lại nhiều hình ảnh không đẹp mắt du khách trên đường hành hương về nơi núi thiêng.

Ông Lê Minh Hán, Thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, chia sẻ: "Là người sinh ra lớn lên ở đây, chúng tôi tự hào vì quê hương có điểm linh thiêng như vậy. Nhưng mà để phát triển thì còn nhiều điều đáng bàn lắm. Mọi thứ đang còn hoang sơ, chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách, nhất là khách ở tỉnh ngoài, nước ngoài".

Ngoài những khu đền chùa chính, xung quanh khu vực di tích, chỉ vỏn vẹn vài hàng quán kinh doanh dịch vụ sắp lễ, ăn uống với những sản phẩm ít đặc trưng. Thiếu các dịch vụ bổ trợ khiến khu di tích Đền Nưa – Am Tiên ít tạo được "sức níu" đối với du khách, đặc biệt là nhóm khách có xu hướng du lịch trải nghiệm.

Chị Hoàng Thị Hồng, Tiểu thương kinh doanh dịch vụ đền Nưa – Am Tiên, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cho biết: "Ở đây bán hàng thì cũng mong đông khách, nhưng đúng là ít có dịch vụ trải nghiệm đi kèm nên khách đến thắp hương rồi về, không ở lại lâu, mà năm thì cũng chỉ được mùa lễ Tết, ngày tuần là có khách thôi".

Ông Hoàng Văn Chung, Chủ tịch UBND thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Nguồn lực địa phương còn nhiều khó khăn, hạn chế nên sự quan tâm, đầu tư chưa được nhiều. Chúng tôi hi vọng là với sự quan tâm của tỉnh, chúng tôi sẽ hết sức phối hợp, thực hiện các công tác theo chức trách nhiệm vụ được giao để cải tạo khu di tích ngày một khang trang hơn".

Tương truyền, Việt Nam có 3 huyệt đạo thiêng gồm: núi Đá Chông (Ba Vì, Hà Nội), núi Bà Đen (Tây Ninh) và Am Tiên (Thanh Hóa). 2 tháng đầu năm 2025, lượng du khách đến với khu di tích Đền Nưa – Am Tiên ước đạt 35.000 lượt khách. Trong khi đó, con số này ở di tích núi Bà Đen lên đến 2 triệu người. Phép so sánh tương đối này cho thấy sự phát triển của Đền Nưa – Am Tiên vẫn còn khá khiêm tốn so với những lợi thế của một khu di tích hội tụ đầy đủ yếu tố văn hóa – lịch sử - tâm linh hiếm có của cả nước. Đây cũng là niềm trăn trở trong suốt nhiều năm qua của tỉnh Thanh Hóa để tìm ra hướng đi đột phá, "đánh thức" tiềm năng di tích nơi núi thiêng Ngàn Nưa.