Kí ức hành trình lịch sử tập kết ra Bắc

Là một trong những người được lên chuyến tàu chở đồng bào, cán bộ, chiến sĩ từ miền Nam tập kết ra Bắc năm 1954, ông Nguyễn Trung Cang nhớ rất rõ khí thế của những đoàn quân tập kết ngày ấy. Người đi quyết tâm xây dựng miền Bắc vững mạnh, củng cố thành trì kiên cố cho cách mạng miền Nam. Người ở lại nguyện giữ trọn lời thề son sắt thủy chung, quyết đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Ông Nguyễn Trung Cang, cựu học sinh miền Nam, nguyên Giám đốc Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh Đồng Tháp nhớ lại: "Khi đi ấy có cái luyến tiếc, mừng vui nhưng có nhớ quê. Bà con tiễn mình đi xuống tàu đông nhưng không có người quen. Lúc tiễn nhau có một điều không thể nào quên được, đó là chào nhau tạm biệt đi vinh quang ở anh dũng, và chào nhau bằng cách là giơ 2 cái ngón tay để chào tạm biệt".

Trên những con tàu viễn dương Kilinki của Ba Lan, Stavropol, Arkhangles của Liên Xô năm xưa, những người con miền Nam luôn nhận được sự chăm sóc tận tình, chu đáo của đoàn thủy thủ, từ nơi ăn nghỉ cho đến chăm sóc sức khỏe trên cả chặng đường. Tình hữu nghị, đoàn kết quốc tế của các nước Xã hội chủ nghĩa anh em đã khiến cho hành trình vượt trùng khơi tiến ra Bắc của đồng bào miền Nam vơi bớt đi những khó khăn, vất vả.

Ông Nguyễn Anh Sơn, cựu học sinh miền Nam tại thành phố Cà Mau cho biết: Trên tàu có bộ phận riêng chuyên nấu ăn, chuyên y tế. Đối với người bệnh, đoàn sẽ đi thăm buổi sáng, buổi chiều. Ăn uống đầy đủ, ngày 3 bữa. Bà Nguyễn Bích Lan, Cựu học sinh miền Nam tại thành phố Cần Thơ cũng chia sẻ: "Người nước ngoài nấu cơm bằng cái chảo lớn, rồi có những ổ bánh mì gối bột đen. Hồi đó đi tàu Liên Xô, được ăn bánh mì, được xem chiếu phim, rất thích thú".

Sau năm 1955, việc đưa con em miền Nam ra Bắc học tập công khai đã không thể thực hiện được. Do vậy, nhiều con em miền Nam đã được đưa sang Cam Pu Chia, sau đó bằng nhiều con đường khác nhau ra Bắc học tập. Cùng với đó, nhiều học sinh miền Nam đã được tổ chức bí mật vượt đường Trường Sơn ra Bắc. Những búp" măng non" gan dạ, dũng cảm, với chiếc ba lô nặng trĩu trên vai vượt qua núi cao, thác ghềnh, dưới mưa bom bão đạn của kẻ thù để ra Bắc học tập để lại dấu ấn trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại.

Chị Võ Thị Hồng Đào, cựu học sinh miền Nam tại thành phố Cà Mau chia sẻ: "Vượt Trường Sơn thì khổ lắm, núi rừng cheo leo rồi mưa rừng từ sáng tới chiều, lội núi băng rừng. Trên trời máy bay thả bom… dưới sự hướng dẫn của cô chú thì núp dưới những tán cây to. Đi 3 tháng vượt Trường Sơn, chúng tôi ra Quảng Bình và được đi xe lửa ra Bắc, thấy rất lạ và rất vui".

Hành trình tập kết ra Bắc dù ở thời điểm lịch sử nào, bằng con đường nào cũng thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối của đồng bào miền Nam dành cho Trung ương Đảng, Bác Hồ và miền Bắc ruột thịt. Hành trình ấy đã thôi thúc cả dân tộc đoàn kết, quyết tâm vượt qua mọi gian khó, hiểm nguy để đi đến ngày toàn thắng, Bắc - Nam xum họp một nhà.