Kí ức về ngày chia tay trên bến Cao Lãnh

Bến phà Cao Lãnh năm xưa giờ đã được thay thế bằng một chiếc cầu hiện đại nối hai bờ sông Tiền. Với những nhân chứng tập kết từ địa danh lịch sử này, cảm xúc ngày chia tay 7 thập niên về trước vẫn còn nguyên vẹn. Ngày ấy, thị trấn Cao Lãnh có hơn 13.000 cán bộ, chiến sỹ được triệu tập về điểm tập kết chuyển quân ra Bắc theo chủ trương của Trung ương Đảng và Bác Hồ.

Từ bến phà Bắc Cao Lãng nhìn ra dòng sông Tiền mênh mang sóng nước, hình ảnh mẹ tiễn con, vợ tiễn chồng, con tiễn cha trong những ngày lịch sử lại ùa về trong tâm trí của những cựu học sinh miền Nam. Cuộc chia ly mang theo lời thề sắt son: "Đi vinh quang - Ở anh dũng" đã cổ vũ, động viên cả người ra đi và người ở lại. Bịn rịn, nhớ thương, người trên tàu và người đứng hai bờ sông đều giơ hai ngón tay chào nhau, hàm ý sẽ gặp lại sau hai năm xa cách. Cả người ra đi và người ở lại đều chất chứa niềm tin, khát vọng mãnh liệt về một ngày mà cả 2 miền Nam - Bắc được sum họp một nhà.

Ông Nguyễn Trung Cang, Học sinh miền Nam - Nguyên Giám đốc Sở khoa học, công nghệ và môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết: "Khi đi có sự luyến tiếc, mừng vui nhưng cũng nhớ quê. Bà con tiễn mình đi xuống tàu đông nhưng không có người quen, chào nhau tạm biệt "Đi vinh quang - Ở anh dũng", giơ 2 ngón tay chào nhau để đợi tổng tuyển cử thống nhất đất nước".

Trong 100 ngày tập kết chuyển quân tại Cao Lãnh, các chiến sĩ đã cùng với đồng bào Cao Lãnh làm nhiều việc có ý nghĩa như tu sửa nghĩa trang liệt sĩ, chỉnh trang ngôi mộ Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh Bác Hồ kính yêu.

Sau này, 2 bức ảnh chụp mộ cụ Nguyễn Sinh Sắc được cán bộ, chiến sỹ tiểu đoàn 311 tập kết ra Bắc trao lại cho chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bà Phạm Thị Ngọc Sang, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu Di tích Nguyễn Sinh Sắc, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp cho biết: "Năm 1954, trước khi tập kết ra Bắc, các chú đến xây dựng lại ngôi mộ của cụ, có hàng rào xung quanh, có bia mộ phía trước và trước khi xuống tàu tập kết, các chú có chụp tấm hình và hai tấm hình đó thì các chú đem tặng Hà nội, dâng lên cho Bác. Đó là lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất, bác Hồ biết được người cha của mình mất như thế nào". 

Với ý nghĩa lịch sử và tầm vóc của sự kiện chuyển quân tập kết ra Bắc năm, công trình Tượng đài Tập kết 1954 ngay tại bến Bắc Cao Lãnh đã được tỉnh Đồng Tháp xây dựng năm 2023 và được xếp hạng Di tích Lịch sử Quốc gia. Đây là "địa chỉ đỏ" để nhắc nhớ về những năm tháng lịch sử gian khó nhưng son sắt nghĩa tình của 2 miền Nam- Bắc, của dân tộc Việt Nam.