Kỷ niệm 77 năm ngày ra Báo Việt Nam Độc Lập: Vân Trình - người làm Báo Việt Nam Độc Lập cùng Bác Hồ ở hang Pác Bó
Báo Việt Nam Độc Lập do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Tờ báo được phát hành số đầu tiên vào ngày 1/8/1941, mang số báo 101 với ý nghĩa kế tục lịch sử của những tờ báo cách mạng ra đời trước đó.
Mỗi tháng báo ra đều 3 kỳ vào các ngày 1,11, 21. Mỗi kỳ báo in trên 400 tờ với khổ báo (18 x 30) cm, 2 trang in. Báo Việt Nam Độc Lập xuất bản từ số đầu tiên (ngày 1/8/1941) đến số cuối cùng (ngày 20/8/1945) được 126 số. Đây là công cụ đặc biệt quan trọng để tuyên truyền, giáo dục và tổ chức quần chúng.
Kể về việc làm báo Việt Nam Độc Lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói với các đại biểu dự đại hội lần thứ hai, Hội nhà báo Việt Nam ngày 16/4/1959: "Làm báo phải có đá in. Mấy đống chí đi trộm những tấm bia đá, rồi mài suốt mấy ngày mới thành bản in. In thì phải viết chữ trái lên đá, thế là có một đồng chí phải hì hục viết chữ trái."
Trong bài viết ngắn này tôi xin được "kể" về "Đồng chí viết chữ trái lên đá" - đó là đồng chí Vân Trình. Trong bản hồi ký của đồng chí Lê Quảng Ba về thời kỳ hoạt động bên cạnh Bác Hồ (1940-1945), lưu tại Viện lịch sử Đảng có đoạn "Bác chủ trương ra báo Việt Nam Độc Lập. Vân Trình giúp Bác trong việc in báo. Báo có 2 trang, khổ nhỏ, in đá. Mỗi tháng ra ba kỳ. Các bài viết cho báo phải ngắn gọn, có tác dụng cổ động và hướng dẫn phong trào mọi người đọc dễ hiểu. Sau Vân Trình bị ốm nặng, Bác vừa viết bài vừa in báo" (trang 20). Bà Nông Thị Trưng trong hồi ký Được sống gần Bác có nhắc đến một chi tiết "Lúc ngồi rỗi nói chuyện hay in báo là y như là hai bàn tay Bác bóp hai hòn đá. Một hôm, Bác giúp đồng chí Vân Trình in báo. Bác trải tờ giấy vào khuôn in, xong lại cầm hai hòn đá nắn bóp". (BÁC HỒ VỀ NƯỚC - Nhà xuất bản Văn học - 2006, trang 261).
Vân Trình là người cùng Bác Hồ làm báo ngay từ những số đầu tiên ở Pác Bó, là người viết chữ trái lên phiến đá in. Sau này, tờ báo chuyển về căn cứ địa Lam Sơn (Hòa An), Vân Trình cùng theo về Lam Sơn, tiếp tục làm báo trong hang đá Lam Sơn.
Hồi ký TRONG VÙNG NÚI ĐÁ LAM SƠN của Thúy Bách in trong cuốn ĐẦU NGUỒN - Nhà xuất bản Văn học - 1977 "kể" nhiều chuyện về Vân Trình "Tôi trở về cơ quan báo vào lúc phải nấu bữa cơm chiều. Nhìn vào hang tôi thấy có một người lạ, có râu cằm. Vẻ ngồi, cách ăn mặc hệt người cán bộ Nùng. Đồng chí Vũ Anh đi vắng. Người cán bộ lạ ngồi nói chuyện với Vân Trình trông như hai bố con. Từ ngày sang ăn ở ngay bên nhà báo, Bác làm việc cả ngày, nhưng đêm, Bác cũng không ngủ trọn giấc. Đến giờ ngủ, Bác giục tôi và Vân Trình đi ngủ. Vân Trình nằm trên một cái sàn riêng; Tôi và Bác nằm chung sàn mỗi người một tấm chiên" (trang 449 - 450).
Trong thời gian Bác Hồ ở Lam Sơn, Vân Trình lại được làm báo cùng Bác, rồi Bác sang Trung Quốc, bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam. Vân Trình buồn nhớ, mong cho Bác bình yên trở về nhưng khi Bác về, Vân Trình chưa kịp gặp đã ốm nặng rồi mất "Khi trở về Vân Trình lên một cái nhọt ở đùi, chữa thế nào cũng không khỏi. Mấy ngày liền Vân Trình nằm liệt, thở thoi thóp, không ăn, không uống được.
Bệnh Vân Trình thêm nặng, khó bề qua khỏi được.
Vào một buổi chiều, trong hang núi giữa rừng sâu, chúng tôi chứng kiến phút cuối cùng của đời anh. Tiếng nói từ một trái tim sắp ngừng đập vẫn hướng về một người mà anh đã gửi gắm cả niềm tin và ước vọng. Vân Trình nói thều thào trong hơi thở yếu:
- Bác về... Thưa Bác giúp... Vân Trình...
Vân Trình lịm dần đi, tắt thở trong bàn tay đồng chí. Đầu gối lên phiến đá li tô.
Đồng chí Tống (Phạm Văn Đồng) và tôi đều khóc." (Trang 457).
Vân Trình, người con trai Tày sinh tại làng Bản Vạn, (xã Bế Triều - huyện Hòa An - tỉnh Cao Bằng) tên khai sinh là Bế Nhật Toa. Lớn lên, Bế Nhật Toa được đi học tại Trường tiểu học Pháp Việt rồi tham gia hoạt động cách mạng. Cuối năm 1940, Bế Nhật Toa cùng một số thanh niên huyện Hòa An, Hà Quảng lánh sang huyện Tịnh Tây, nương nhờ vào Trương Bội Công - Viên tướng của Tưởng Giới Thạch đang tổ chức lực lượng chuẩn bị cho "Hoa quân nhập Việt." Bác Hồ về Tịnh Tây đã khéo léo đưa 40 học viên này về làng Nặm Quang tổ chức lớp huấn luyện rồi đưa về nước hoạt động. 40 học viên, 40 cánh chim đại bàng tung bay trong bão tố cách mạng. Vân Trình về Pác Bó cùng ở cùng làm báo với Bác Hồ ở Khuổi Nặm, được Bác rất quý và tin yêu.
Vân Trình - Bế Nhật Toa, người làm báo Việt Nam Độc Lập, người viết chữ ngược trên đá in báo, tổ chức phát hành báo... đã dành tất cả tuổi thanh xuân cho sự nghiệp báo chí cách mạng. Tên anh được đặt cho tên một xã thuộc tỉnh Cao Bằng: Xã Vân Trình - huyện Thạch An - tỉnh Cao Bằng.
Nhà văn Hoàng Quảng Uyên
Theo: Báo Nhà báo & Công luận
Bài viết cùng chuyên mục
Đọc thêm
Sầm Sơn siết chặt công tác đảm bảo an toàn thực phẩm mùa du lịch
Chỉ còn ít ngày nữa, mùa cao điểm du lịch biển hè năm 2026 sẽ chính thức khởi động. Tại Sầm Sơn, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm đang được siết chặt ở tất cả các khâu, từ nguyên liệu đến chế biến, nhằm đảm bảo an toàn cho du khách và củng cố uy tín cho thương hiệu du lịch của địa phương.
Họp báo cung cấp thông tin về Lễ hội du lịch biển Sầm Sơn 2026
Chiều 21/4, tại phường Sầm Sơn, Sở Văn hoá, thể thao và Du lịch phối hợp với UBND phường Sầm Sơn tổ chức Họp báo cung cấp thông tin về Lễ hội du lịch biển Sầm Sơn năm 2026.
Ra quân đảm bảo an ninh trật tự và diễn tập cứu nạn cứu hộ biển Sầm Sơn 2026
Chiều 21/4, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp với UBND phường Sầm Sơn tổ chức lễ ra quân đảm bảo an ninh trật tự du lịch biển và diễn tập cứu nạn cứu hộ, sơ cấp cứu biển Sầm Sơn năm 2026. Các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy: Mai Xuân Liêm – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Thiếu tướng Tô Anh Dũng – Giám đốc Công an tỉnh dự và chỉ đạo diễn tập.
Đảm bảo cung ứng điện ổn định, an toàn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và sinh hoạt của người dân
Sáng 21/4, Công ty Điện lực Thanh Hóa tổ chức Hội nghị “Cung ứng điện và Dịch vụ điện lực năm 2026”. Dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy: Lê Tiến Lam, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; Mai Xuân Liêm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh.
Xã Trường Lâm cần xác định lấy phát triển công nghiệp là trụ cột phát triển kinh tế
Chiều 21/4, đồng chí Nguyễn Hồng Phong, Uỷ viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh đã đi kiểm tra kiểm tra tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị quý I năm 2026; kết quả vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn xã Trường Lâm.
Xã Xuân Lập sẵn sàng tổ chức Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn năm 2026
Lễ hội đền thờ Lê Hoàn năm 2026, kỷ niệm 1021 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Đại Hành Hoàng đế (08/3 Ất Tỵ 1005 - 08/3 Bính Ngọ 2026) sẽ diễn ra từ ngày 22/4 - 24/4/2026 (tức từ ngày 6/3 - 08/3 năm Bính Ngọ). Xã Xuân Lập đã hoàn tất công tác chuẩn bị, sẵn sàng các điều kiện để lễ hội diễn ra thành công.
Cấp điện an toàn, ổn định dịp Lễ Giỗ tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5
Chuẩn bị cho kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và Ngày Quốc tế Lao động 1/5, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã triển khai các phương án bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định trên toàn tỉnh.
Bảo đảm an toàn du lịch dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) yêu cầu các địa phương siết chặt quản lý, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch phục vụ người dân và du khách trong dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 và mùa du lịch hè 2026.
4 dự án nhà ở xã hội đang mở bán trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
Theo thông tin từ Sở Xây dựng Thanh Hóa, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 4 dự án nhà ở xã hội đang mở bán.
Kịp thời điều tra, làm rõ vụ trộm cắp tài sản
Công an xã Cẩm Thạch vừa điều tra, làm rõ và bắt giữ đối tượng B.T.L, sinh năm 2008, thường trú tại xã Ngọc Liên, tỉnh Thanh Hóa về hành vi trộm cắp tài sản.
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.