Linh thiêng Ba Bông Linh Từ

Sông Mã hùng vĩ nơi thượng nguồn nhưng về vùng hạ lưu lại trở nên điềm tĩnh, bình lặng. Và, trước khi vươn mình ra với biển, con sông đã kịp "tách dòng" tạo nên một ngã ba sông nước sơn kỳ thủy tú, nơi linh khí đất trời ngàn năm hội tụ, thắm đượm huyền tích, truyền thuyết dân gian và mênh mang tình người.

Về với ngã ba Bông - vùng đất thanh kê ngũ huyện, đừng vội bước vào "cửa cô" mà hãy hòa vào cảnh sắc thiên nhiên nơi đây, đối diện với ngã ba sông mênh mông, cô tịch để tìm lấy những phút giây thanh thản, lặng yên. Thoảng trong gió mùi trầm hương hòa cùng tiếng chuông, tiếng mõ, tiếng hát chầu văn như khảm vào bức tranh nơi vùng ngã ba sông nước này những nét vẽ của thời gian.

Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Cô Bơ Thoải được thờ vọng ở nhiều nơi trong cả nước nhưng địa danh đền Ba Bông thờ Cô Bơ ở xã Hà Sơn, huyện Hà Trung là nơi chính thờ phát tích Thánh cô. Cô Bơ Thoải được miêu tả là người tài sắc vẹn toàn: "Dù ai đi ngược về xuôi/ Sông bao nhiêu nước thương người bấy nhiêu/ Nhớ xưa tích cũ Lê triều/ Có Cô Bơ thoải mỹ miều thanh tân". Trong dân gian còn lưu truyền nhiều huyền tích về Cô Bơ Bông.

Đền Ba Bông thờ Cô Bơ Thoải nằm ngay bên bờ tả cạnh ngã ba sông thuộc đất Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, là địa danh nổi tiếng thu hút du khách đến dâng hương, vãn cảnh, thưởng thức các giá đồng. Đây cũng là một trong những sinh hoạt tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt.

Tồn tại cùng lịch sử, trải qua sự tàn phá của khí hậu khắc nghiệt, của chiến tranh, Đền Ba Bông thờ Cô Bơ Thoải cũng qua nhiều phen sóng gió không còn giữ được dáng vẻ như xưa nhưng sự linh thiêng  của Thánh Cô thì còn lưu truyền mãi trong nhân gian.

Những năm gần đây, được sự quan tâm của người dân và chính quyền địa phương, ngôi đền đã được tu sửa, tôn tạo khang trang, vừa góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống vừa đáp ứng nhu cầu tâm linh của người . Năm 1992, đền Ba Bông thờ Cô Bơ Thoải được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh.

Dân gian truyền rằng, Cô Bơ Thoải rất linh thiêng, nếu ai gặp khổ nạn chỉ cần nhất tâm khấn vái, cầu xin thì sẽ được cô phù hộ độ trì, cứu giúp. Chính vì thế mà du khách thập phương đều tìm về cửa cô dâng lễ, dâng hương mong cầu cô ban cho sức khỏe, mọi điều hanh thông, thuận lợi.

Xưa kia, giao thương đi lại chủ yếu là đường thủy, vì thế tàu thuyền khi qua ngã ba sông, không có ai không dừng chân để lên đền Ba Bông thành kính dâng hương cầu xin Cô Bơ Thoải độ cho chắc tay chèo, thuyền xuôi một mái. Ngày nay, dù giao thông đường sông không còn giữ vai trò chính trong đời sống người dân, song cảnh đẹp mê đắm và sự linh thiêng của di tích đền Ba Bông vẫn hấp dẫn du khách gần xa.

Từ trên đền Ba Bông nhìn ra bến sông, cảnh vật vẫn mang nét ban sơ, dẫn dụ con người về những xúc cảm của riêng mình. Ngày đầu năm, hành hương về thắng tích Ba Bông, du khách sẽ có những phút giây tạm quên đi sự xô bồ, bon chen, lo lắng của cuộc sống thường nhật để hướng tâm mình đến sự bình thản, an yên.