Đường dây nóng: 0237 3721150

Lò cao kháng chiến Hải Vân – Chứng tích một thời đạn lửa

Về với huyện miền núi Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa, du khách không chỉ được đắm mình trong cảnh sắc thiên nhiên nên thơ, hùng vĩ, hòa mình vào không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc cùng người dân bản địa, mà còn được chiêm ngưỡng những chứng tích lịch sử hào hùng của những năm tháng chiến tranh gian khổ mà đầy oanh liệt của dân tộc.

Thùy Dung – Thanh Sơn – Lê Quang

02/10/2024 19:03

Nằm trong hang đá ở thị trấn Bến Sung, huyện miền núi Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa, di tích Lò cao kháng chiến Hải Vân là chứng tích hào hùng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Lò cao kháng chiến Hải Vân, hay còn gọi là lò đúc gang NX3, được xây dựng trong hang núi Đồng Mười, thuộc thị trấn Bến Sung, huyện Như Thanh. Mặc dù chỉ hoạt động trong thời gian ngắn, nhưng lò đúc được xem như kỳ tích của ngành quân giới Việt Nam trong những năm kháng chiến chống Pháp, nơi từng sản xuất 500 tấn gang đúc vũ khí phục vụ chiến đấu.

Lò cao kháng chiến Hải Vân – Chứng tích một thời đạn lửa- Ảnh 1.

Theo tài liệu lịch sử, năm 1947 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta đã chuyển sang giai đoạn cam go ác liệt, các trận đánh lớn nhỏ diễn ra rộng khắp trên các vùng miền của Tổ quốc. Lúc này Trung ương và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp giao cho Cục Quân giới (Bộ Quốc Phòng) nghiên cứu, xây dựng và vận hành các lò cao luyện gang, tạo các phôi thép cung cấp cho các công binh xưởng sản xuất vũ khí, trang bị cho bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích đánh Pháp.

Trước nhiệm vụ cấp bách ấy, Sở Khoáng chất kỹ nghệ (Trung bộ) và Cục Quân giới (Việt Bắc) đã phối hợp quyết định chọn vùng rừng núi Như Xuân (tức Như Thanh và Như Xuân ngày nay) làm địa điểm xây dựng công xưởng. Năm 1949, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, địa điểm thung lũng Đồng Mười, xã Hải Vân (nay thuộc thị trấn Bến Sung), huyện Như Thanh được chọn làm điểm xây dựng lò cao.

Lò cao kháng chiến Hải Vân – Chứng tích một thời đạn lửa- Ảnh 2.

Từ đó, lần lượt các lò cao mang tên NX1, NX2 ra đời để phục vụ chiến đấu. Tuy nhiên, cuối năm 1953, địch dò được xưởng cơ khí bí mật của ta, chúng ra sức dội bom bắn phá. Trước tình thế ấy, ta đã quyết định di chuyển ngay vào trong hang đá Đồng Mười, xây dựng thành công lò cao NX3 và tiếp tục sản xuất. Việc xây dựng hệ thống lò cao to lớn và cồng kềnh trong lòng núi rất phức tạp về kỹ thuật và chưa có tiền lệ trên thế giới, song các kỹ sư và công nhân vẫn quyết tâm thực hiện bằng được. Lò khánh thành đúng dịp quân và dân ta giành chiến thắng oanh liệt tại đèo Hải Vân. Sau chiến thắng này, lò cao NX3 chính thức được đổi tên thành lò cao kháng chiến Hải Vân.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp mà đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ, hậu phương Thanh Hóa không chỉ là nơi cung cấp phần lớn sức người, sức của và lực lượng quân chủ lực cho chiến dịch mà còn là nơi cung cấp nguyên, vật liệu và đặt các xưởng sản xuất vũ khí, khí tài phục vụ kháng chiến. 

Lò cao kháng chiến Hải Vân – Chứng tích một thời đạn lửa- Ảnh 3.

Trong 9 năm trường kỳ kháng chiến, ngoài nhiệm vụ đảm nhận vai trò hậu phương chiến lược, cung cấp phần lớn lương thực, thực phẩm phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ, Thanh Hóa còn là địa phương có nhiều công binh xưởng sản xuất vũ khí. Trong hai năm 1953 - 1954, cả nước có 42 xưởng cơ giới sản xuất súng đạn do Bộ Quốc phòng và Liên khu 4 quản lý thì thì có 15 xưởng đặt tại các địa phương của tỉnh Thanh Hóa. Các xưởng đã sản xuất được nhiều loại vũ khí cung cấp cho bộ đội như súng DKZ, cối, thủy lôi, mìn...

Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, đến nay, Lò Cao kháng chiến Hải Vân NX3 vẫn sừng sững như một bảo tàng sống động về một chặng đường lịch sử của dân tộc Việt Nam đã và đang được bảo vệ, gìn giữ, phát huy giá trị; trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho lớp lớp các thế hệ hôm nay và mai sau.


Nguồn: Chuyên mục Thanh Hoá đi để yêu/TTV

Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận
Mùa du lịch và hành trình giữ niềm tin

Mùa du lịch và hành trình giữ niềm tin

21:55 , 15/05/2026

Với lợi thế du lịch biển, Thanh Hóa luôn là một trong những điểm đến sôi động của cả nước. Chỉ riêng trong hai kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm nay, toàn tỉnh đã đón khoảng 1,72 triệu lượt khách, tổng doanh thu du lịch đạt hơn 4.330 tỷ đồng. Sức hút ngày càng lớn của du lịch cũng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn đối với dịch vụ ăn uống và an toàn thực phẩm. Bởi chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến và niềm tin của du khách. Giữ niềm tin cho du khách – đó không chỉ là câu chuyện của riêng một nhà hàng, một cơ sở kinh doanh mà còn là hành trình của cả hệ thống chính quyền, lực lượng chức năng và những người làm du lịch bằng sự tử tế và trách nhiệm.

Vui hội Đình Thi

Vui hội Đình Thi

21:51 , 15/05/2026

Mỗi vùng quê, mỗi miền đất đều mang trong mình những phong tục, tập quán và sắc màu văn hóa riêng biệt. Và chính những ngày hội truyền thống đã góp phần tạo nên nét đặc trưng ấy. Với đồng bào dân tộc Thổ ở xã Như Xuân, lễ hội Đình Thi không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là ngày vui lớn của bản làng, trở thành một phần ký ức, niềm tự hào của người dân. Lễ hội là nơi mọi người được gặp gỡ, sẻ chia và gửi gắm niềm tin vào cuộc sống no ấm, bình yên.

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa từ các lễ hội truyền thống

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa từ các lễ hội truyền thống

18:47 , 15/05/2026

Khi tiếng trống hội ngân vang giữa núi rừng, khi những đoàn rước kiệu nối dài trong sắc cờ rực rỡ, cũng là lúc những giá trị văn hóa truyền thống được đánh thức và lan tỏa trong đời sống hôm nay. Trên mảnh đất Xứ Thanh, mỗi lễ hội không chỉ là một ngày vui, mà còn là một câu chuyện về cội nguồn, về cách người hôm nay gìn giữ và tiếp nối những giá trị của cha ông.

Kể chuyện di sản qua nét vẽ trẻ thơ

Kể chuyện di sản qua nét vẽ trẻ thơ

18:46 , 15/05/2026

Mới đây, cuộc thi vẽ "Di sản trong mắt em" tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã vinh danh nhiều họa sĩ nhí với các tác phẩm sáng tạo về di sản văn hóa Việt Nam. Hơn 400 bức tranh từ thiếu nhi trong và ngoài nước góp phần lan tỏa tình yêu di sản và ý thức gìn giữ giá trị truyền thống.

Tháng Năm nhớ Bác, lan tỏa sắc màu văn hóa các dân tộc

Tháng Năm nhớ Bác, lan tỏa sắc màu văn hóa các dân tộc

18:45 , 15/05/2026

Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/05/1890 - 19/05/2026), trong suốt tháng 5 này, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra chuỗi hoạt động đặc sắc với chủ đề "Bác Hồ trong trái tim đồng bào".

Việt Nam là điểm đến lý tưởng cho hành trình du lịch dài ngày

Việt Nam là điểm đến lý tưởng cho hành trình du lịch dài ngày

08:12 , 15/05/2026

Tạp chí du lịch Drift Travel (Canada) đã chia sẻ 5 điểm đến “đáng giá” cho chuyến du lịch dài ngày trên thế giới, trong đó Việt Nam được đánh giá là hành trình khám phá lý tưởng nhờ sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan đa dạng, chiều sâu văn hóa và khả năng kết nối xuyên suốt từ Bắc vào Nam.

Phát triển du lịch xanh từ tài nguyên bản địa

Phát triển du lịch xanh từ tài nguyên bản địa

08:07 , 15/05/2026

Trong xu hướng phát triển du lịch hiện nay, những giá trị văn hóa truyền thống cùng cảnh quan thiên nhiên đang trở thành lợi thế quan trọng để nhiều địa phương phát triển du lịch bền vững. Tại Thanh Hóa, việc khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa đang mở ra hướng đi mới cho du lịch cộng đồng.

Thanh Hoá khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia

Thanh Hoá khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia

21:25 , 14/05/2026

Với lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa phong phú cùng những định hướng chiến lược đúng đắn, Thanh Hóa đang khẳng định vị thế, trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Không chỉ tập trung vào du lịch biển, Thanh Hóa hướng tới du lịch bốn mùa, với sản phẩm đa dạng, trải nghiệm phong phú từ nghỉ dưỡng, sinh thái cộng đồng, văn hóa – lịch sử – tâm linh đến thể thao và giải trí, tạo sức hút mạnh mẽ với du khách trong và ngoài nước.

Phát triển sản phẩm du lịch địa phương tại khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên

Phát triển sản phẩm du lịch địa phương tại khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên

18:33 , 14/05/2026

Từ những cánh rừng nguyên sinh xanh thẳm, những dòng suối mát lành đến hệ sinh thái đa dạng và bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào miền núi… các khu bảo tồn thiên nhiên không chỉ là “lá phổi xanh” quý giá mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển du lịch sinh thái bền vững. Vườn quốc gia Xuân Liên đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn, nơi thiên nhiên hoang sơ được đánh thức bằng những sản phẩm du lịch mang đậm dấu ấn địa phương.

Gia Lai phát triển du lịch bền vững, không thương mại hóa quá mức

Gia Lai phát triển du lịch bền vững, không thương mại hóa quá mức

18:32 , 14/05/2026

Tỉnh Gia Lai có định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, ưu tiên giữ gìn thiên nhiên và bản sắc văn hóa địa phương. Thay vì can thiệp thô bạo vào cảnh quan, địa phương tập trung khai thác vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng, thác nước và không gian văn hóa Tây Nguyên để tạo nên những sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng.