Lỗ hổng trong quản lý trật tự xây dựng

Đầu năm 2022, Công ty Cổ phần may Vietdaz có địa chỉ thôn 2, xã Tế Thắng huyện Nông Cống có nhu cầu đầu tư mở rộng nhà máy được các cấp có thẩm quyền xem xét phê duyệt. Trong thời gian chờ hoàn tất các thủ tục liên quan đến hoạt động đầu tư, công ty này đã tự ý xây dựng nhà xưởng, chiếm đất nông nghiệp và phi nông nghiệp với tổng diện tích hơn 3,1 ha.

Hành vi xây dựng trái phép này của Công ty Cổ phần Vietdaz đã bị UBND tỉnh Thanh Hóa xử phạt hành chính v310 triệu đồng. Ngay từ khi công ty này bắt đầu có hoạt động xây dựng trái phép, UBND xã Tế Thắng đã phát hiện, lập biên bản vi phạm hành chính, ra quyết định xử phạt hành chính , đồng thời có văn bản báo cáo UBND huyện Nông Cống.

Ông Trần Văn Mậu, Chủ tịch UBND xã Tế Thắng, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Từ tháng 5/2022, ngay từ khi phát hiện hoạt động xây dựng trái phép, UBND xã đã kiểm tra, xử lý hành chính, đồng thời báo cáo UBND huyện để huyện biết và có biện pháp xử lý".

Cũng theo Chủ tịch UBND xã Tế Thắng, huyện Nông Cống, sau khi được báo cáo, huyện Nông Cống đã thành lập đoàn kiểm tra, phối hợp với xã Tế Thắng, kiểm tra, xử lý hoạt động xây dựng trái phép của Công ty Cổ phần may Vietdaz. Theo quy định của pháp luật, UBND huyện Nông Cống đã tham mưu cho UBND tỉnh ra quyết định xử phạt đối với hoạt động xây dựng trái phép của công ty này.

Mặc dù vậy, vấn đề đặt ra là Công ty Cổ phần may Vietdaz thực hiện hoạt động xây dựng trong thời gian dài, hành vi vi phạm bị phát hiện từ rất sớm, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng của xã, của huyện đã kiểm tra nhiều lần nhưng không có biện pháp quyết liệt buộc doanh nghiệp dừng hoạt động xây dựng. Vì thế đến nay, các công trình nhà xưởng của Công ty CP may Vietdaz đã hoàn thành. May mắn là các công trình này phù hợp với quy hoạch, việc xây dựng thực hiện sau khi chủ trương, vị trí đầu tư được chấp thuận nhưng chưa có quyết định giao đất, do đó các công trình xây dựng trái phép không phải tháo dỡ. Tuy nhiên qua sự việc này cũng cho thấy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng chưa thực sự quyết liệt trong xử lý hành vi xây dựng trái phép theo quy định của pháp luật.

Theo thống kê, tại xã Tân Trường, thị xã Nghi Sơn, hiện có 194 công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp. Trong đó, 60 trường hợp được phát hiện xây dựng sau ngày 1/7/2014, cá biệt tới 16 hộ xây dựng trái phép từ năm 2020 trở lại đây. Các vi phạm này tồn tại đã gây bức xúc trong dự luận xã hội, ảnh hưởng tới công tác quản lý trật tự xây dựng. Nguyên nhân của tình trạng xây dựng trái phép tại địa phương này được chỉ ra là do địa bàn rộng, phức tạp, công tác quản lý đất đai giai đoạn trước có thời điểm bị buông lỏng. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân còn lợi dụng thời điểm chính quyền địa phương đang tập trung triển khai các dự án lớn để tự ý xây dựng các công trình trái phép trên đất nông nghiệp, đất rừng.

Trước tình trạng tồn tại nhiều công trình xây dựng trái phép trên địa bàn xã Tân Trường, thị xã Nghi Sơn đã yêu cầu địa phương này thực hiện các giải pháp khắc phục. Theo đó, 83 trong tổng số 194 trường hợp xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp trước ngày 1/7/2004 đến 1/7/2012 nếu phù hợp với quy hoạch sử dụng, kế hoạch sử dụng đất thì giữ nguyên hiện trạng, địa phương hướng dẫn các hộ thực hiện các bước theo quy định pháp luật. Đối với 57 trường hợp đã xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp, đất rừng sau ngày 1/7/2014, yêu cầu xã Tân Trường tiếp tục rà soát thời hiệu của từng trường hợp vi phạm, làm cơ sở lập hồ sơ xử lý nghiêm. 

Trường hợp, hành vi, đối tượng vi phạm đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, UBND  xã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, tháo dỡ công trình vi phạm theo đúng quy định của pháp luật. Hiện nay, xã Tân Trường đang tiến hành kiểm tra, xử lý 177 trường hợp xây dựng trái phép, trong đó có 17 trường hợp đã lập hồ sơ xử lý và tiếp tục các biện pháp vận động, cưỡng chế.

Ông Nguyễn Anh Hùng, Chủ tịch UBND xã Tân Trường, thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Đối với Tân Trường việc vi phạm trải dài qua nhiều thời kỳ, chúng tôi nhận thấy trách nhiệm của mình chưa sát sao, chưa xử lý ngay lúc ban đầu. Từ 2022 đến nay chúng tôi kiên quyết không để xảy ra vi phạm".

Có thể nói, trong thời gian qua, công tác quản lý xây dựng tại nhiều địa phương trong tỉnh đã có những chuyển biến tích cực. Tại huyện Quảng Xương, mới đây, UBND huyện đã thực hiện việc cưỡng chế yêu cầu tháo dỡ công trình vi phạm. Công trình vi phạm bị cưỡng chế tháo dỡ của gia đình ông Lê Văn Thịnh bao gồm: Khu nhà 2 tầng khung chịu lực, sàn và mái bằng bê tông cốt thép, dài trên 25 m; rộng 10 m và công trình nhà cấp 4 tường xây gạch xi măng, mái lợp tôn, dài trên 23 m; rộng 5,8 m. Các công trình xây dựng trên vi phạm Luật Xây dựng năm 2013, sửa đổi năm 2020 và Nghị định số 16 ngày 28/1/2022 về quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng của Chính phủ.

Tuy nhiên, lại vẫn là câu chuyện, mặc dù phát hiện vi phạm từ lâu nhưng các biện pháp chấm dứt sớm hành vi vi phạm lại không quyết liệt dẫn đến công trình xây dựng trái  phép đã hoàn thiện mới tổ chức cưỡng chế khiến hậu quả rất nặng nề.

Xây dựng trái phép đã và đang để lại những hậu quả rất nặng nề trong công tác quản lý xây dựng, ảnh hưởng đến quy hoạch, trật tự xây dựng. Theo thống kê lần gần đây nhất của sở Tài nguyên môi trường, chỉ tính riêng việc xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có đến hơn 9700 trường hợp với diện tích hơn 1,2 triệu m2; 94 tổ chức vi phạm với diện tích hơn 75 nghìn m2 và hơn 1500 trường hợp xây dựng trái phép trên đất của các nông, lâm trường, ban quản lý rừng phòng hộ với diện tích gần 230 nghìn m2. Những con số trên đây cho thấy thực trạng đáng báo động của hoạt động xây dựng trái phép trên địa bàn Thanh Hóa mà để khắc phục sẽ không hề dễ dàng nếu không muốn nói là gần như là không thể.