Luật Căn cước 2023 – công cụ pháp lý quan trọng hình thành công dân số, hội nhập quốc tế

Với việc điều chỉnh tên gọi "Luật Căn cước công dân (sửa đổi)" thành "Luật Căn cước", các thế lực thù địch, phản động, các phần tử chống đối đã xuyên tạc, rêu rao rằng chúng ta đang quay lại làm căn cước như thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa trước ngày 30/4/1975. Tuy nhiên, về bản chất, tên gọi Luật Căn cước bảo đảm tính bao quát, đầy đủ, phù hợp với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Luật, phù hợp với yên cầu quản lý, khai thác, sử dụng các giao dịch của người dân. Tại một số quốc gia trên thế giới cũng có cách gọi tên ngắn gọn là căn cước. Và sự điều chỉnh này xuất phát từ việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý dân cư, mở rộng đối tượng cho trường hợp "công dân gốc Việt Nam sinh sống tại Việt Nam không có quốc tịch".

Một số phần tử xấu còn xuyên tạc rằng việc ban hành Luật Căn cước là do ý chí áp đặt của Bộ Công an. Trên thực tế, đây là nội dung nằm trong chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội. Quá trình xây dựng được thực hiện bài bản, khoa học, đúng quy trình, quy định; lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia và sự phản hồi của các tầng lớp Nhân dân, tham khảo luật pháp quốc tế, được Quốc hội thảo luận dân chủ, kỹ càng trước khi bỏ phiếu thông qua với sự đồng thuận rất cao của các Đại biểu Quốc hội.

Bên cạnh đó, các thế lực thù địch cũng cố tình xuyên tạc, bịa đặt, cho rằng: "Luật Căn cước công dân mới có hiệu lực thì người dân phải làm lại căn cước"; "tốn kém thời gian, công sức"... Tuy nhiên, thông tin này là hoàn toàn bịa đặt. Chúng đánh vào tâm lý ngại thay đổi của người dân để tạo nên dư luận trái chiều, chống đối việc triển khai chiến dịch cấp thẻ căn cước. Về vấn đề này, tại Điều 46 dự thảo "Luật Căn cước" đã quy định rõ: Căn cước công dân đã được cấp trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn được ghi trong thẻ; chỉ khi nào căn cước công dân hết giá trị sử dụng hay người dân có nhu cầu hoặc bị mất, hỏng thì được đổi sang thẻ căn cước theo luật mới. Việc thay đổi mẫu thẻ căn cước công dân không tác động đến những người đã được cấp thẻ căn cước công dân hiện nay.

So với bộ Luật Căn cước công dân 2014, Luật Căn cước 2023 đã quy định một số điểm mới được đánh giá là ưu việt hơn hẳn. Trong đó, đáng chú ý là việc mở rộng đối tượng áp dụng nhằm đảm bảo tính ngang bằng về quyền lợi cho mọi công dân sinh sống và làm việc trên đất nước Việt Nam. Đại tá Phùng Xuân Tiến, Phó Giám đốc Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Một điểm mới rất quan trọng của Luật Căn cước 2023 chính là bổ sung việc cấp giấy chứng nhận căn cước, tức là cấp mã công dân cho những người Việt Nam chưa xác định được Quốc tịch. Điều này xuất phát từ một thực tế là hiện nay có rất nhiều người là công dân Việt Nam, nhưng đã bị đưa sang nước ngoài từ nhỏ trong các vụ mua bán người, rồi quay trở về nước nhưng sinh sống ở nước ngoài hầu hết là sống chui lủi, ở những vùng sâu vùng xa, không có giấy tờ tùy thân. Và chính vì thế nên việc đi làm ở quê hương là rất khó, rồi thủ tục hành chính khi kết hôn, sinh con cũng khó khăn theo. Với quy định mới này, giấy chứng nhận căn cước sẽ được cấp, họ có đủ giấy tờ tùy thân để đảm bảo quyền và nghĩa vụ hợp pháp".

Không chỉ cấp căn cước cho người Việt Nam chưa xác định được Quốc tịch, theo quy định của Luật Căn cước 2023, từ 1/7/2024, công dân Việt Nam dưới 14 tuổi, kể cả trẻ em cũng sẽ được thu nhận các thông tin để thực hiện cấp thẻ Căn cước nếu có nhu cầu, từ đó đem lại nhiều tiện lợi cho người dân khi thực hiện một số giao dịch dân sự. Em Lê Nguyễn Quỳnh Anh, xã Bắc Lương, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Nghe các chú công an tuyên truyền về căn cước, em thấy rất thuận tiện trong việc đi du lịch, đi khám bệnh và đi thi cho các cuộc thi, bởi vì không phải đem theo nhiều giấy tờ như khai sinh hay nhiều thủ tục khác".

Mẫu thẻ và thông tin trên thẻ căn cước theo Luật Căn cước 2023 cũng là nội dung các đối tượng thù địch, thiếu thiện chí tập trung xuyên tạc. Chúng khẳng định: việc thu thập các thông tin sinh trắc học, và tích hợp thông tin trên thẻ căn cước là để thâu tóm, giám sát Nhân dân, đi ngược lại với xu hướng phát triển chung trên thế giới. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Anh Vũ Trọng Trường Sơn, xã Bắc Lương, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: "Tôi đến làm thủ tục khai sinh cho con. Ngày xưa thì phải mang nhiều giấy tờ như chứng sinh, rồi đăng ký kết hôn, sổ hộ khẩu gia đình mới làm được, giờ chỉ cần căn cước và giấy chứng sinh, hệ thống tra ra được hết thông tin vợ tôi rồi gia đình tôi, nên làm một lúc được cả thủ tục khai sinh, khai bảo hiểm cho con, tôi thấy rất thuận tiện".

Bà Catherine Albo, Cộng hòa Philippines cũng cho biết: "Ở Philippine chúng tôi có 2 loại thẻ định danh cá nhân, 1 cái thẻ thì là thẻ công dân có tích hợp các thông tin như giấy phép lái xe. Loại thẻ này được sử dụng cho công dân từ 18 tuổi trở lên, đủ tư cách bỏ phiếu và khi bỏ phiếu phải có thẻ này thì lá phiếu của công dân mới có giá trị. Một loại thẻ khác là thẻ an sinh xã hội, chứa đựng số bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và mã số thuế của công dân. Tôi nghĩ là Việt Nam mà tích hợp được mọi thông tin vào 1 thẻ cứng thì rất là thuận tiện cho người dân khi mà giao dịch các thủ tục hành chính với cơ quan Nhà nước".

Việc thu nhận các thông tin sinh trắc học như mống mắt, ADN và giọng nói cũng đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Ông Ruben Bantoto, người Philippine cũng chia sẻ: "Theo quan điểm cá nhân tôi, tôi cho rằng việc Luật mới của Việt Nam cấp căn cước cho hầu hết các đối tượng, và tích hợp toàn bộ thông tin cá nhân trên 1 thẻ duy nhất, rồi chứa đựng các thông tin như mống mắt, ADN là 1 bước tiến lớn cả về công nghệ và phương thức quản lý, hơn cả Philippine, vì hiện ở Philippine thì công dân từ đủ 18 tuổi trở lên đang phải sử dụng song song 2 loại thẻ. Để làm được điều này đòi hỏi Nhà nước phải có hệ thống trang thiết bị rất hiện đại và phải đồng bộ các dịch vụ với nhau thì mới khai thác được hết nguồn dữ liệu".

Người dân cần hết sức tỉnh táo trước các luận điệu xuyên tạc, nhìn nhận rõ bản chất của vấn đề, nắm bắt các quy định của Luật Căn cước 2023 để chủ động bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của mình liên quan đến giấy tờ tùy thân và các thủ tục hành chính đi kèm.