Luật Thanh tra năm 2022 – Nhiều điểm mới quan trọng trong hoạt động thanh tra

Luật Thanh tra năm 2022 gồm 8 chương và 118 điều, tăng 1 chương, 40 điều và có nhiều điểm mới so với Luật Thanh tra năm 2010. Theo đó, Luật Thanh tra năm 2022 và Nghị định 43 đưa ra tiêu chuẩn cao hơn, khắt khe hơn đối với Trưởng đoàn thanh tra. Bên cạnh các yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ, Trưởng đoàn thanh tra và Phó Trưởng đoàn thanh tra phải là người đã được bổ nhiệm vào ngạch thanh tra viên. Như vậy, khác với quy định của Luật Thanh tra năm 2010, công chức là trưởng phòng, phó phòng hoặc đảm nhận vị trí lãnh đạo, quản lý tại cơ quan thanh tra nhưng chưa được bổ nhiệm vào ngạch thanh tra viên chính cũng không được là trưởng đoàn thanh tra.

Nhằm đảm bảo cho các cuộc thanh tra tuân thủ quy định, được tiến hành bài bản, chuyên nghiệp và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra, Luật Thanh tra năm 2022 đã quy định cụ thể về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra. 

Đồng thời, khác với Luật Thanh tra 2010 chưa có quy định cụ thể về thời gian ban hành kết luận thanh tra mà chỉ nêu trong thời hạn 10 kể từ ngày ký ban hành, Kết luận thanh tra phải được công khai; sang đến Luật Thanh tra 2022, đã quy định rõ trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được dự thảo kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra phải ký ban hành kết luận thanh tra và chịu trách nhiệm về kết luận, kiến nghị của mình. Việc quy định rõ thời gian ban hành kết luật thanh tra sẽ khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, góp phần loại bỏ tình trạng chậm ban hành kết luận thanh tra.

Ông Phạm Xuân Dũng, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Luật Thanh tra 2022 có nhiều điểm mới tạo thuận lợi hơn cho hoạt động thanh tra, tăng thẩm quyền cho cơ quan thanh tra".

Luật Thanh tra 2022 còn cho phép một cuộc thanh tra có thể ban hành nhiều kết luận thanh tra nhằm phục vụ kịp thời yêu cầu quản lý nhà nước. Đối với cuộc thanh tra có nhiều nội dung, nội dung nào đã được kiểm tra, xác minh và đủ cơ sở thì kết luận ngay và tiếp tục tiến hành thanh tra các nội dung khác trong quyết định thanh tra. 

Ngoài ra, để xử lý chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra, Luật Thanh tra năm 2022 quy định cụ thể trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan thanh tra và cơ quan kiểm toán nhà nước trong quá trình xây dựng, thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm toán; xử lý chồng chéo, trùng lặp giữa hoạt động thanh tra và hoạt động kiểm toán nhà nước; cung cấp, trao đổi thông tin về thanh tra, kiểm toán.

Những điểm mới này sẽ giúp cho công tác thanh tra tuân thủ đúng quy định pháp luật, tăng thẩm quyền cho các cơ quan thanh tra, thủ trưởng cơ quan thanh tra, từ đó tăng tính chủ động và hiệu lực, hiệu quả của hoạt, động thanh tra. Tuy nhiên, quy định mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các cơ quan thanh tra, đòi hỏi cán bộ thanh tra phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng hơn để thực hiện các hoạt động thanh tra.

Ông Lê Văn Hoài, Chánh Thanh tra huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Những điểm mới có ý nghĩa quan trọng với hoạt động thanh tra. Chúng tôi xác định phải nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu mới".

Luật Thanh tra 2010 quy định thủ trưởng cơ quan thanh tra và thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thanh tra. Tuy nhiên, Luật Thanh tra 2022 quy định: chỉ thủ trưởng cơ quan thanh tra mới có thẩm quyền ban hành quyết định thanh tra. 

Quy định này nhằm nâng cao tính tự chịu trách nhiệm của cơ quan thanh tra và phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn giữa thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước với thủ trưởng cơ quan thanh tra. Với quy định này, cơ quan thanh tra sẽ có thêm thẩm quyền và chủ động hơn trong việc thực hiện hoạt động thanh tra cũng như ban hành Kết luận thanh tra. Tuy nhiên, một thực tế đặt ra là hiện nay biên chế lực lượng thanh tra cấp huyện tương đối mỏng, vì vậy trong một số trường hợp cần điều động thêm cán bộ tại các bộ phận chuyên môn khác phối hợp tham gia Đoàn thanh tra thì thủ trưởng cơ quan thanh tra sẽ không đủ thẩm quyền để thực hiện việc điều động.

Ông Thành Văn Thăng, Chánh Thanh tra huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Quy định mới tăng thẩm quyền cho thủ trưởng cơ quan điều tra nhưng lại thiếu người thực hiện nhiệm vụ chuyên môn".

Luật Thanh tra 2022 được triển khai thực hiện chắc chắn sẽ mang đến những hiệu quả tích cực, giúp nâng cao chất lượng công tác thanh tra. Bên cạnh đó, một số khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh trong quá trình thực hiện, cần phải được các cơ quan cấp trên có hướng dẫn cụ thể, kịp thời tháo gỡ khó khăn, giúp hoạt động thanh tra hiệu lực, hiệu quả hơn.