Miên man một vùng thắng tích

Cổng chính Thành Nhà Hồ. Ảnh: Trần Liên Chương

Từ di tích cấp tỉnh, cấp quốc gia đến di tích quốc gia đặc biệt, di sản văn hóa thế giới; từ bề rộng của số lượng đến chiều sâu của lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật; từ sự hào phóng của tạo hóa đến bàn tay khéo léo của con người..., dù xét dưới bất kỳ góc độ nào thì trong 1.535 di tích, danh thắng của Thanh Hóa, luôn có những gương mặt nổi bật trên các bảng xếp hạng. Có lẽ vì vậy cũng không quá lời khi nói rằng, mỗi bước chân con người đặt lên mảnh đất này là đang đặt trên những giá trị lớn hơn, sâu sắc hơn sự đơn thuần của một thước đất? Và hẳn là nhiều người đã rất quen thuộc với câu xứ Thanh rừng vàng biển bạc, bởi thế, hãy bắt đầu cho chuyến hành trình, đi từ biển lên rừng, để tự mình trải nghiệm và khám phá những ẩn ý phía sau câu nói ấy.

Xứ sở này có Sầm Sơn, bãi biển hình trăng khuyết. Sầm Sơn xinh đẹp trong nhịp thở ngàn vạn năm của biển, trong câu chuyện tình yêu lãng mạn và huyền hoặc nơi hòn Trống Mái, trong bóng dáng dãy Trường Lệ xanh mướt giữa chiều tà, trong ánh trăng nhuộm bạc đầu con sóng, trong bình minh gọi dậy mặt trời, trong dáng vóc vạm vỡ của chàng trai đất biển giương buồm ra khơi... Hơn 100 km bờ biển chạy dài từ mạn bắc Hậu Lộc vào tận mạn nam Tĩnh Gia. Dù lịch sử và cách thức khai thác khác nhau, song tựu trung biển luôn đem về những nguồn lợi vô tận với điều kiện con người biết khai thác nó một cách trân trọng và trách nhiệm.

Từ Sầm Sơn ngược về trung tâm, TP Thanh Hóa - đô thị loại I, trái tim của cả xứ sở này - để du lòng mình vào thắng cảnh Hàm Rồng. Hàm Rồng, trong mắt kẻ si cảnh là chốn bồng lai, nơi rồng ẩn mình mà thành núi, nước uốn khúc mà thành sông. “Lên cao, trông xa thấy nước trời một sắc, thật là giai cảnh”, khiến người say mê mà sinh lòng thiền: “Đây núi, kia rừng tiên phật quá/ Như mời du khách đến cùng say”! Nép mình nơi “giai cảnh”, làng Đông Sơn như nét chấm phá dịu dàng và trầm mặc giữa bức họa điền viên sơn thủy. Ngôi làng Việt cổ lặng lẽ “sống” giữa lòng thành phố như gợi nhắc, gợi nhớ về những giá trị khởi nguồn, nguyên bản mà nhờ đó dân tộc ta đã bước những bước vững vàng trên hành trình tiến hóa và tiến bộ.

Án ngữ trên con đường ngược miền Tây, Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ - một trong những thành trì hấp dẫn, thu hút nhất Việt Nam – sẽ giải mã những thắc mắc của du khách về kỹ thuật, mỹ thuật và sức mạnh của công trình. 25.000m3 đá và 100.000m3 đất đã được dùng để xây dựng tòa thành, bấy nhiêu con số đã khiến Lu-i Bê–ra–xi phải thốt lên: “Người An Nam là những người khổng lồ đào đất”! Và Thành Nhà Hồ không chỉ là bài ca về tinh thần lao động, mà hơn hết đó là khúc tráng ca của bản lĩnh, của trí tuệ, của tầng sâu văn hóa người Việt được tích lũy và tỏa sáng.

Nếu thành Tây Đô là hiện thân của kinh đô nước Việt thời loạn thì Tây Kinh lại là kinh đô tưởng niệm nhà Lê buổi thịnh trị. Nằm giữa mảnh đất được coi là “chỗ đẹp để xây dựng cơ nghiệp”, Tây Kinh - Lam Kinh - nơi an nghỉ nghìn thu của tổ tiên và các vua, thái hậu nhà Lê - trở thành nơi thực hành các nghi thức thờ cúng đặc trưng cho tín ngưỡng người Việt. Sải bước qua cầu Bạch bắc ngang sông Ngọc, du khách sẽ đi vào thế giới của sắc xanh và sự trầm mặc. Không bị ngăn cách với thế giới bên ngoài bởi thành cao hào sâu, Lam Kinh gần gũi mà thanh đạm, duyên dáng mà trang nhã bởi bóng dáng các lăng tẩm, đền đài đều là sự sinh động hóa, tinh tế hóa lối kiến trúc làng xã Việt Nam truyền thống.

Để lại phía sau “con đường di sản” vừa dừng chân, miền Tây mở ra trước mắt du khách là viễn cảnh ngút ngàn của núi rừng. Điểm hẹn là Pù Luông - một mẫu quan trọng, mang tính toàn cầu về hệ sinh thái đá karst và là khu vực đất thấp lớn duy nhất còn lại, có rừng sinh cảnh đá vôi còn tồn tại nhiều loài động, thực vật. Bởi được thiên phú cho cảnh quan thiên nhiên còn tương đối nguyên vẹn, với núi non hùng vĩ, nhiều thác nước, hang động đẹp; với những bản làng còn ít nhiều tách biệt với thế giới bên ngoài; với kiểu khí hậu mát mẻ đặc trưng của Sa Pa, Đà Lạt được “nuôi dưỡng” trong vùng Son, Bá, Mười; với các giá trị văn hóa truyền thống đặc trưng dân tộc Thái, Mường; với nhiều di tích lịch sử đã trở thành huyền thoại, gắn với chiến dịch Điện Biên Phủ như đường 15C, đồn Cổ Lũng, sân bay Pù Luông... Bấy nhiêu đó đủ để Pù Luông trở thành “viên ngọc xanh” quý giá, mà nếu được “mài dũa” đúng cách sẽ biến nơi đây thành điểm đến đầy sức cạnh tranh của xứ Thanh.

Hoặc, nếu vẫn chưa thỏa mãn, du khách có thể vòng về Xuân Liên, nơi được ví như Amazon của Việt Nam nhờ bởi hệ động, thực vật vô cùng phong phú, đa dạng, quý hiếm, với 25 loài động vật đã được ghi tên vào sách đỏ Việt Nam. Và đặc biệt, đây sẽ là điểm dừng chân lý tưởng nhờ bởi ngay cạnh khu bảo tồn là Cửa Đạt – một danh thắng có tiếng của Thanh Hóa. Soi mình giữa lòng hồ thủy điện là mây trời một sắc luôn phối hợp vô cùng ăn ý với cảnh vật tĩnh tại trong thung lũng, nơi sông Chu cuộn mình thong thả về xuôi và khu di tích lịch sử văn hóa Cửa Đạt, trải mấy thế kỷ vẫn khoác trên mình tấm áo của huyền tích.

Và, trên hành trình qua miền thắng tích xứ Thanh, có lẽ du khách sẽ khó có thể bỏ qua kho tàng văn hóa phi vật thể hết sức đặc sắc, mà lễ hội là một trong những gương mặt đại diện tiêu biểu. Với 160 lễ hội truyền thống, mà nổi danh hơn cả là lễ hội Lam Kinh, lễ hội Bà Triệu, lễ hội đền Nưa – Am Tiên, lễ hội Phủ Na, lễ hội cầu ngư, lễ hội Pồn Pông, lễ hội Kin chiêng boọc mạy, lễ hội Mường Ca Da, lễ hội Mường Xia... Có thể nói, lễ hội cũng chính là “ngôn ngữ” của di tích. Đó là thứ ngôn ngữ đặc biệt, có khả năng tạo nên một đời sống khác ngoài không gian, thời gian cho các di tích: cuộc sống trong lòng người, trong cộng đồng để được lưu giữ và trân trọng.

...

Hành trình trải nghiệm luôn có cái thú vị của việc được đi và được đến. Xứ Thanh vốn “giàu có” không phải bởi các giá trị thực dụng của vàng bạc, mà nhờ bởi xứ văn vật nức tiếng này, qua bao đời đã kết tinh nên một đời sống văn hóa, tinh thần cao. Có lẽ vì vậy mà xứ Thanh sẽ là một ưu ái dành cho người thích đi và khám phá những vẻ đẹp của huyền thoại!

Khôi Nguyên < Baothanhhoadientu >