Nhà nước Đại Cồ Việt dưới triều Tiền Lê

Vua Lê Đại Hành tên húy là Lê Hoàn, sinh ngày 15.7 năm Tân Sửu (941) ở Châu Ái, nay là thôn Trung Lập, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá. Ông là người có chí lớn và tài năng quân sự kiệt xuất. Năm 15 tuổi ông theo phò giúp Vua Đinh, năm 971 ông được thăng chức "Thập Đạo tướng quân". Đinh Bộ Lĩnh mất, con trưởng là Đinh Toàn lên ngôi Vua khi tuổi còn nhỏ, chưa đủ sức gánh vác giang sơn. Trước nguy cơ Nhà Tống xâm lược, các quan trong triều cùng Thái hậu Dương Vân Nga đồng lòng trao long bào, tôn Lê Hoàn lên làm Vua để kịp đối phó với ngoại xâm.

Lê Hoàn lên ngôi năm 980, lấy hiệu là "Thiên Phúc", vẫn đóng đô ở Hoa Lư. Với thiên tài quân sự lỗi lạc, Hoàng đế Lê Đại Hành đã lãnh đạo quân dân Đại Cồ Việt đập tan quân Tống xâm lược vào năm 981.

Sau khi dẹp nạn ngoại xâm, Hoàng đế Lê Đại Hành đẩy mạnh công cuộc xây dựng và kiến thiết, cho tổ chức nạo vét và đào sông, đắp đường ven biển; cả đất nước sôi động như một công trường lớn. Sông Nhà Lê từ Thanh Hóa vào đến Nghệ An là con đường giao thông  thủy nội địa đầu tiên ở Việt Nam được xây dựng thời ấy. Lê Đại Hành cũng tổ chức lễ hội "cày tịch điền" vào đầu xuân hàng năm, để khuyến khích phát triển nông nghiệp; chú trọng phát triển tiểu thủ công nghiệp, so với triều Đinh có nhiều tiến bộ; cho đúc đồng tiền “Thiên Phúc Trấn Bảo”, nhằm củng cố và phát triển nền tài chính của Quốc gia độc lập, góp phần thúc đẩy  giao thương  hàng hóa giữa các địa phương trong nước và nước ngoài.

Hoa Lư từng là một kinh thành với nhiều cung điện bề thế, nguy nga dưới triều Đinh- Lê, cho thấy một thời đại phát triển rực rỡ, cường thịnh với nhiều thành tựu lớn về mọi mặt. 

Khi làm tướng, Lê Hoàn đã giúp vua Đinh Tiên Hoàng thống nhất giang sơn; khi lên ngôi, ông có công lao lãnh đạo đất nước chiến thắng oanh liệt giặc ngoại xâm, giữ vững nền độc lập, chủ quyền đất nước, củng cố nội trị, ngoại giao, đưa vị thế nước Đại Cồ Việt tiến lên một bước mới trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ./.

Mai Ngọc - Văn Tráng