Nhiều đình làng xuống cấp, chờ tu bổ

Nhiều cấu kiện gỗ bị mối mục, nứt vỡ. Hoành rui mè mục gãy. Mái ngói sập sệ, lỏng lẻo. Đây là tình trạng của đình làng Bái Sơn, ở xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, một di tích văn hóa, lịch sử cấp tỉnh, có tuổi đời hơn 200 năm.

Để khắc phục tình trạng xuống cấp của di tích, chính quyền xã buộc phải dùng tre luồng chằng chống, gia cố tạm bợ. Nếu không nhanh chóng được trùng tu, tôn tạo, ngôi đình có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào.

Ông Nguyễn Hữu Thành, Chủ tịch UBND xã Hà Tiến, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: "Trong những năm qua, xã cùng với thôn đã phải dùng tre luồng để chống đỡ tuy nhiên hiện nay, các cột chính và xà chính của đình đã bị mục nát. Chúng tôi rất mong muốn các cấp, các ngành quan tâm, khẩn trương kiểm tra đối với đình làng Bái Sơn để trùng thu, phục chế và xây dựng lại."

Là mảnh đất "quý hương", nơi phát tích của vương triều Nguyễn, huyện Hà Trung là địa phương còn giữ được số lượng đình làng cổ nhiều nhất tỉnh Thanh Hóa, với 27 ngôi đình đều đã được xếp hạng, công nhận là di tích cấp tỉnh, cấp quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay, có 15 ngôi đình trên địa bàn huyện đã xuống cấp nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Thành Chân, Chủ tịch UBND xã Hà Giang, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa cho biết, đình Quan Chiêm, xã Hà Giang được xây dựng từ năm 1806 của thế kỷ trước, tồn tại hơn 100 năm. Hiện tại, công trình đã xuống cấp rất nghiêm trọng. Khó khăn nhất của xã Hà Giang là thiếu kinh phí để trùng tu được di tích này. Là một trong những xã còn khó khăn, do đó việc huy động nguồn vốn từ ngân sách hay nguồn vốn từ xã hội hóa là rất khó.

Tỉnh Thanh Hóa hiện có 458 đình làng, trong đó 279 đình làng còn giữ được kiến trúc, 179 đình làng đã trở thành phế tích. Trong số 279 đình làng còn lưu giữ, có 139 đình được xếp hạng di tích. Do được xây dựng hoặc tu bổ từ lâu, nên đa phần các ngôi đình đã xuống cấp ở các mức độ khác nhau.

Thời gian qua, ngành văn hóa cùng các địa phương trong tỉnh đã tập trung thực hiện Kế hoạch số 201 của UBND tỉnh Thanh Hóa về bảo quản, tu bổ, phục hồi và chống xuống cấp các di tích lịch sử - văn hoá trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2022 - 2025. Từ năm 2021 đến nay, 24 ngôi đình đã được đề xuất chủ trương đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi, chống xuống cấp. 

Tuy nhiên, do nhiều vướng mắc về nguồn kinh phí, nhân lực, quy trình thủ tục nên đến nay, phần lớn các ngôi đình đều đang trong tình trạng chờ đợi, chưa biết khi nào mới được tu bổ.

Gần 40% đình làng của tỉnh Thanh Hóa đã trở thành phế tích. Hơn 60% còn lại, đa phần đã xuống cấp. Những thống kê này đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về hiện trạng của các ngôi đình cổ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Nếu không nhanh chóng đưa ra các giải pháp căn cơ, kịp thời để khắc phục, nhiều ngôi đình sẽ không thể chờ đợi lâu hơn.