Những người giữ rừng thầm lặng

Gần 30 năm qua, ông Lê Huy Thục ở thôn Thanh Quang, xã Thanh Tân, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa đã dày công tạo ra một trong những quần thể lim xanh độc đáo ở xứ Thanh. Vốn là người dân vùng biển, năm 1962, ông Thục tình nguyện đi khai hoang ở miền Tây tỉnh Thanh Hóa. Suốt những năm sống ở rừng, ông Thục hiểu được lợi ích từ rừng, và  cũng từng chứng kiến nhiều cây rừng bị lâm tặc chặt hạ, nên ông luôn trăn trở làm thế nào để giữ được rừng lim xanh quý hiếm . Năm 1997, Nhà nước có chủ trương giao đất, giao rừng, ông Thục đã mạnh dạn nhận khoanh nuôi, bảo vệ 30 ha. Khi đó, cánh rừng này chỉ còn lại cây bụi và đồi trọc. Ông Thục cùng vợ đã kiên nhẫn ngày ngày bỏ công cuốc hố trồng rừng. Thời gian đã không phụ công người, diện tích đồi trọc năm nào đã biến thành rừng cây xanh tốt. Trong khu rừng mà ông Thục bảo vệ có cả vạn cây lim xanh - giống cây bản địa mà chỉ  xứ Thanh còn lưu giữ được nhiều.

Nhận thấy những việc làm ý nghĩa của ông Thục, Hạt kiểm lâm huyện Như Thanh và chính quyền địa phương đã cùng vào cuộc, động viên, khuyến khích ông bảo tồn loài cây bản địa lim xanh quý hiếm. Nhờ những người dân có ý thức bảo vệ và  phát triển rừng như ông Thục mà độ che phủ rừng của trên địa bàn xã Thanh Tân đã tăng lên rõ rệt. Diện tích rừng của xã đạt ¾ so với diện tích tự nhiên. Các hộ dân sau khi được giao khoán đã chủ động bảo vệ và trồng rừng, đặc biệt là rừng phòng hộ.

Cũng là người dân miền xuôi lên miền núi định cư, ông Phạm Văn Quý, thôn Ba Bái, xã Xuân Thái, huyện Như Thanh vốn là công nhân lâm trường. Lên đây từ khi những cánh rừng còn rất hoang vu, ông Phạm Văn Quý đã  chọn nơi này là quê hương thứ 2. Gia đình ông đã cố gắng trồng, khoanh nuôi hơn 10 ha rừng. Bên cạnh đó, ông còn tích cực phối hợp với các lực lượng chức năng bảo vệ, phòng cháy chữa cháy rừng. Với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, ông đã trồng xen kẽ nhiều loại cây, kết hợp chăn nuôi, phát triển kinh tế hộ. Ông cũng sớm nhận thấy tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng của địa phương, nên  càng tích cực bảo vệ rừng vì sự phát triển bền vững và hướng tới  làm du lịch cộng đồng.

Với tinh thần bám vào cơ sở, thời gian qua, Hạt kiểm lâm huyện Như Thanh đã tích cực tuyên truyền vận động, hướng dẫn các  chủ rừng cùng nhân dân bảo tồn và phát triển rừng. Để bảo vệ rừng hiệu quả, cách tốt nhất là gắn vai trò, trách nhiệm của những người giữ rừng với lợi ích của họ. Nhưng làm thế nào để người giữ rừng không bị rơi vào tình cảnh khốn khó khi chủ trương đóng cửa rừng được thực hiện rất nghiêm ngặt? Huyện Như Thanh đã trích ngân sách hỗ trợ các hộ dân trồng mới rừng lim 500 nghìn đồng/ha/năm và 1 triệu đồng/ha/năm. Tuy đây không phải là số tiền lớn, nhưng cũng đã góp phần động viên người dân giữ rừng. Đến nay, theo dự án này, toàn huyện đã có 60 ha rừng lim tái sinh và trồng mới được hỗ trợ. Ý thức của người dân về bảo vệ rừng ngày càng được nâng cao. Bảo vệ rừng thực sự trở thành nhiệm vụ tối quan trọng đối với cấp ủy, chính quyền địa phương. An ninh rừng luôn ổn định, kinh tế rừng phát triển, đảm bảo an sinh xã hội, cũng tạo điều kiện để xây dựng nông thôn mới ở địa phương.

Những năm qua, hạt kiểm lâm các huyện đã triển khai nhiều giải pháp  quyết liệt, phát huy sức mạnh của nhân dân trong quản lý, bảo vệ rừng. Một trong những giải pháp hiệu quả là giao khoán quản lý, bảo vệ rừng cho cộng đồng các thôn, bản  vùng đệm. Việc giao khoán giúp người dân nhận thức được rằng, bảo vệ rừng không chỉ nâng cao độ che phủ rừng, bảo tồn nguồn gien quý hiếm, giảm tình trạng chặt phá rừng bừa bãi mà còn tạo thêm việc làm, tăng thu nhập. Khi quyền lợi và trách nhiệm của người dân gắn với rừng, thì chắc chắn rừng sẽ được bảo vệ ngày càng tốt hơn.

Có thể thấy bảo vệ và phát triển rừng chính là bảo vệ cuộc sống của nhân dân. Nhiều nơi người dân đã kết hợp trồng rừng và khai thác các sản phẩm phụ từ rừng để xoá đói giảm nghèo. Với người dân vùng núi, đó cũng là cách rừng nuôi người và người nuôi rừng.

Thanh Hoá hiện có trên 647.107 ha rừng, gồm rừng đặc dụng 80.300 ha, rừng phòng hộ 156.000 ha, rừng sản xuất hơn 410.000 ha, độ che phủ rừng đạt 53,46%. Thời gian qua, công tác quản lý, bảo vệ rừng được chính quyền các cấp và chủ rừng thực hiện có hiệu quả. Lực lượng kiểm lâm thường xuyên bám sát cơ sở, tổ chức tuần tra, kiểm tra rừng và hướng dẫn nhân dân sử dụng lửa làm nương, rẫy, xử lí thực bì đúng quy định. Sự phối hợp giữa chủ rừng với địa phương và các lực lượng chức năng như kiểm lâm, công an, quân đội, biên phòng được tăng cường. Công tác đấu tranh phòng chống các hành vi vi phạm pháp luật về quản lí bảo vệ rừng có sự vào cuộc của toàn xã hội, được nhân dân đồng tình ủng hộ. Trong thời điểm  nắng nóng kéo dài, cần tăng cường giữ vững an ninh rừng, phòng chống cháy rừng một cách nghiêm ngặt.

Màu xanh của những cánh rừng không chỉ được gìn giữ bởi cán bộ kiểm lâm và các lực lượng chức năng, mà còn được giữ bởi hàng ngàn hộ dân sống nhờ rừng và gắn bó với rừng trên toàn tỉnh. Bằng tình yêu mãnh liệt đối với rừng, từ thế hệ này đến thế hệ khác, đổ bao công sức, mồ hôi, họ đang nỗ lực để giữ lấy cuộc sống bình yên cho hôm nay và mai sau. /.

Minh Thúy- Xuân Quang/Phóng sự chuyên đề ngày 6.6