Đường dây nóng: 0237 3721150

Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai

Các nhà văn - nhà báo Nguyễn Công Hoan, Ma Văn Kháng, Bùi Nguyên Khiết và Mã A Lềnh không chỉ nổi tiếng ở địa bàn tỉnh miền núi Lào Cai mà còn được nhiều bạn đọc, bạn đồng nghiệp cả nước biết tới .

20/11/2020 09:34
Nhân kỷ niệm Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 xin trân trọng giới thiệu đôi nét về 4 nhà văn - nhà báo có điểm xuất phát giống nhau trên con đường sáng tác văn học vì họ đều từng là nhà giáo dạy học ở vùng núi biên giới tỉnh Lào Cai.  

 

 
Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 1
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn Nguyễn Công Hoan từng là giáo viên tiểu học dạy ở biên giới Lào Cai từ năm 1929 - 1931
 
Nhà văn Nguyễn Công Hoan ( 1903 - 1977) là tác giả của nhiều tác phẩm hiện thực phê phán nổi tiếng đã được trích vào sách giáo khoa và ông là Chủ tịch đầu tiên của Hội nhà văn Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996) nhưng thời trẻ ông từng được "luân chuyển" lên dạy học ở vùng biên giới Lào Cai từ năm 1929 đến năm 1931.
 
Nữ nhà văn Lê Minh con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan từng kể kỷ niệm về cha mình:..."Ngày bé, cho mãi đến sau này, hình ảnh người cha đối với tôi vẫn là hình ảnh một người thầy giáo. Lúc trẻ, tôi càng không nhìn cha mình là nhà văn để mà theo nghề ấy. Nhà văn Nguyễn Công Hoan thì hầu như bây giờ ai cũng biết. Thế nhưng ở các trường học thì người ta vẫn nhớ ông là thầy giáo Hoan. Ví dụ như ở trường Lào Cai, nơi ông đã dạy.
 
Ông là một ông giáo nghiêm đấy, nghiêm với học trò đấy nhưng mà vui tính lắm. Thương học trò. Thế nên học trò nể thầy, quý thầy chứ không có cái sự sợ hãi thầy'...
 
Nhà giáo ưu tú Cao Văn Tư, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục đào tạo tỉnh Lào Cai trong bài viết đăng  tập sách "Thành phố Lào Cai truyền thống và phát triển" cũng rằng, trong một dịp nói về kinh nghiệm viết văn của mình, nhà văn Nguyễn Công Hoan nhắc tới kỷ niệm khi dạy học ở vùng núi tỉnh Lào Cai ông vẫn đều đặn viết truyện ngắn gửi về đăng báo ở Thủ đô Hà Nội. 
 
Với đồng lương nhỏ của một nhà giáo tiểu học ông phải tìm loại giấy mỏng và nhẹ, phải tính toán số tờ giấy thế nào đẻ mỗi lần gửi truyện về Hà Nội không phải mất thêm tiền tem. 
 
Biện pháp hữu hiệu hơn cả là ông cố gắng viết ngắn. Ngắn gọn và súc tích, đó là một đặc điểm trong phong cách truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Công Hoan.
Trong tiểu thuyết "Đống rác cũ" và một số truyện ngắn, nhà văn Nguyễn Công Hoan đã sử dụng một số tư liệu đời sống ông đã quan sát được trong những năm dạy học ở vùng núi biên giới Lào Cai.
 
Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 2
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn - nhà báo Ma Văn Kháng từng là giáo viên dạy văn và là Hiệu trưởng trường cấp 3 đầu tiên của tinh miền núi Lào Cai
 
 Nhà văn - nhà báo Ma Văn Kháng có tên khai sinh là Đinh Trọng Đoàn, sinh ngày 1/12/1936 ở làng Kim Liên, thủ đô Hà Nội. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp ông là Thiếu sinh quân phục vụ trong Quân đội. Ông là một trong những giáo viên đầu tiên miền xuôi xung phong lên dạy học ở vùng núi Lào Cai sau kháng chiến chống Pháp. 
 

Ông là hiệu trưởng đầu tiên của trường cấp 2-3 thị xã Lào Cai và là tiền thân của Trường trung học phổ thông số 1 thành phố Lào Cai hiện nay. 

Khi còn rất trẻ là giáo viên văn học và có tác phẩm đăng trên một số báo Trung ương nên ông được Tỉnh ủy Lào Cai điều động từ ngành giáo dục sang văn phòng Tỉnh ủy làm Thư ký riêng cho ông Hoàng Trường Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Lào Cai . 

Sau đó ông chuyển sang làm phóng viên Báo Lào Cai đổi mới và vài năm sau là Phó tổng biên tập Báo Lao Cai đổi mới cho tới năm 1976 khi chuyển về Thủ đô Hà Nội làm Phó giám đốc - Tổng biên tập Nhà xuất bản Lao  Động (Tổng liên đoàn lao động Việt Nam ). Ông từng liên tiếp 2 khóa được bầu vào Ban chấp hành Hội nhà văn Việt Nam và được giao giữ chức Tổng biên tập Tạp chí Văn học nước ngoài (Hội nhà văn Việt Nam ).

Nhà văn Ma Văn Kháng xuất bản 20 cuốn tiểu thuyết, 200 truyện ngắn,trong đó có các cuốn tiểu thuyết nổi tiếng như " Xa Phủ", "Đồng bạc trắng hoa xòe", "Đám cưới không giấy giá thú", "Mùa lá rụng trong vườn"...,có những tác phẩm được dịch ra tiếng tiếng ngoài và chuyển thể thành phim truyền hình nhiều tập được người xem đánh giá cao. Ông có vinh dự đã đươc trao tặng nhiều giải thưởng văn học cao quý trong nước và quốc tế, đáng kể nhất là Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (năm 2001), Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 2012), Giải thưởng văn học ASEAN ( 1998), giải thưởng văn học nghệ thuật trao tặng đợt đầu tiên của tỉnh Lào Cai mang tên Fansipan của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai tặng thưởng…

Kể về kỷ niệm được chọn làm thư ký riêng của Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh  Lào Cai, nhà văn - nhà báo - nhà giáo Ma Văn Kháng đã viết trong cuốn hồi ký Năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương.

Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 3
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn - nhà báo - liệt sỹ Bùi Nguyên Khiết ( người cầm súng trong ảnh) từng là giáo viên dạy văn cấp 2 nhiều năm ở tỉnh vùng cao Lào Cai
Nhà báo - nhà văn - liệt sĩ Bùi Nguyên Khiết: Ông sinh năm 1945 tại Xích Thổ, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Trước khi trở thành phóng viên Báo Hoàng Liên Sơn ( tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ), sau khi tốt nghiệp Trường trung cấp sư phạm tỉnh Hòa Bình ông đã tình nguyện lên dạy học ở vùng núi tỉnh Lào Cai. 
 Nhà giáo Bùi Nguyên Khiết từng có nhiều năm gắn bó với sự nghiệp giáo dục trên cương vị giáo viên dạy văn cấp 2 ở xã Bảo Nhai (huyện Bắc Hà) và khu vực biên giới Duyên Hải của thị xã tỉnh lỵ Lào Cai.

Nhà báo - nhà văn - liệt sĩ Bùi Nguyên Khiết đã anh dũng ngã xuống tại một điểm cao trên biên giới xã Tả Ngải Chồ ngày 17/2/1979 khi đang trực tiếp cầm súng cùng bộ đội địa phương dũng cảm chặn đánh quân địch.

Ông là nhà văn đặc biệt vì đã  được kết nạp chính thức vào Hội Nhà văn Việt Nam sau khi hy sinh trong chiến đấu bảo vệ biên giới Tổ quốc tháng 2/1979. 
 
Trước đó, ông đã được chọn vào học Lớp viết văn trẻ Việt Nam khóa đầu tiên do Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 1973 tại Thủ đô Hà Nội.
 
Từ khi còn là giáo viên dạy văn cấp 2 và sau đó là phóng viên Báo Hoàng LIên Sơn, ông đã là cộng tác viên thân thiết của Tuần báo Văn nghệ (Hội Nhà văn Việt Nam), Nhà xuất bản Kim Đồng, Nhà xuất bản Phụ nữ, tạp chí Văn nghệ Lao Cai ... qua các bút ký báo chí, phóng sự văn học, truyện ngắn ... mang tính thời sự cao viết về con người và vùng đất biên giới tỉnh Lào Cai. 
 
Đó là các tập truyện ngắn" Đi bên những vì sao", "Dáng núi", "Ngôi sao xanh màu lá mạ" (in chung với nhà văn Ma Văn Kháng), "Tiếng chim đổi mùa" (in cùng nhiều tác giả), các truyện ký, bút ký đăng các báo Trung ương gồm báo Văn nghệ, Văn nghệ Quân đội, Tiền Phong, Phụ nữ Việt Nam... với các tác phẩm" Bóng dáng thân yêu", "Mưa tuyết", " Trên đồi dứa vụ đông", "Mùa vàng thao thức", Đêm trăng trên bến dưới thuyền", "Hồ Kiều làm chứng", Hoa ban sắc trắng", "Gió ngàn", "hạt giống mới", "Theo ông đi lấy mật", "Ông lão trên núi chè tuyết và đứa cháu xa quê", "Tiếng hú trong rừng mỡ"...    
 

Năm 2004, nhà văn Bùi Nguyên Khiết là tác giả đầu tiên được Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai truy tặng Giải thưởng Phan Si Păng là Giải thưởng văn học - nghệ thuật cao nhất của tỉnh Lào Cai xét tặng 5 năm một lần cho các tác phẩm xuất sắc nhất của các văn nghệ sỹ sáng tác  về về con người và vùng đất tỉnh Lào Cai.

Đặc biệt, nhân Kỷ niệm ngày báo chí cách mạng Việt Nam 21/6/2014, UBND thành phố Lào Cai phối hợp với Hội nhà báo VN tỉnh Lào Cai  tổ chức gắn biển đường phố mang tên nhà báo - nhà văn - liệt sĩ Bùi Nguyên Khiết  tại phường Bình Minh, thành phố Lào Cai do Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai phê chuẩn cuối năm 20113.

 Đây là niềm tự hào của giới báo chí và văn nghệ sỹ tỉnh Lào Cai cũng như gia đình liệt sỹ Bùi Nguyên Khiết.

Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 4
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn - nhà báo Mã A Lềnh người dân tộc Mông ở Sa Pa từng là giáo viên và cán bộ nghiệp vụ giáo dục nhiều năm của tỉnh Lào Cai.

 Nhà văn - nhà báo Mã A Lềnh: là nhà văn người dân tộc Mông đầu tiên của tỉnh Lào Cai được kết nạp vào Hội nhà văn Việt Nam năm 1982 và quê ông ở xã Trung Chải, thị xã Sa Pa. Trước khi trở thành nhà văn - nhà báo chuyên nghiệp, ông là giáo viên ở quê nhà huyện Sa Pa và sau đó được điều động về công tác ở Ty Giáo dục tỉnh Lào Cai làm việc cùng nhà giáo - nhà nghiên cứu dân tộc Doãn Thanh là người có công sưu tầm, biên dịch và giới thiệu dân ca Mông cho bạn đọc cả nước cùng đọc.

 Nhà văn Mã A Lềnh là sinh viên đầu tiên của Trường đại học viết văn Nguyễn Du và là nhà văn duy nhất của tỉnh Lào Cai được du học dài hạn tại Học viện văn học Goóc ky (Nga ). Ông đã từng công tác và giữ cương vị cán bộ chủ chốt tại Hội văn học nghệ thuật Hoàng Liên Sơn, Đài Phát thanh truyền hình tỉnh Lào Cai, Hội văn học nghệ thuật tỉnh Lào Cai. Hiện nay nhà văn Mã A Lềnh đang nghỉ hưu và tiếp tục sáng tác văn học, nghiên cứu văn hóa dân tộc thiểu số tại thành phố Lào Cai. 

Nhà văn Mã A Lềnh đã được trao nhiều giải thưởng cho các tác phẩm xuất sắc của mình,trong đó có 2 giải thưởng của Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp Hội VHNT Việt Nam, Giải A cuộc thi sáng tác văn học thiếu nhi năm 1994-1995 do Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức, Giải thưởng văn học nghệ thuật mang tên Fansipan của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai xét tặng thưởng 5 năm một lần vào đợt đầu tiên trao thưởng năm 2002...

 Các tác phẩm của nhà văn Mã A Lềnh đã xuất bản: Nhọc nhoài với ký (2000);Chuyện bây giờ mới kể (1996); Cao nguyên trắng; Bên suối Nậm Mơ (1995); Có một con đường (1996); Thằng bé củ mài (2000); Rong ruổi vùng cao (2003); Cột mốc giữa lòng sông (1984); Chộn rộn đường xuân (2005). Chuyện xưa ở Mường Tiên (2001). Dấu chân trên đường (1996); Mã A Lềnh Thơ (2002). Rừng xanh (1997); Nàng Gua và chàng Sóc (2001)....

 Đặc biệt năm 2016 Nhà xuất bản Đại học Thái Nguyên đã xuất bản và phát hành cuốn sách "Tuyển tập Mã A Lềnh" dày hơn 1.000 trang giới thiệu những tác phẩm xuất sắc nhất của ông và có một số nghiên cứu sinh làm luận văn thạc sỹ, tiến sỹ về tác phẩm của nhà văn Mã A Lềnh.

  Phạm Ngọc Triển/ Dân trí

 


Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Việt Nam phấn đấu đón 45 - 50 triệu khách quốc tế vào năm 2030

Việt Nam phấn đấu đón 45 - 50 triệu khách quốc tế vào năm 2030

08:18 , 03/04/2026

Theo Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045, du lịch Việt Nam được định hướng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Lễ giỗ Thánh nguyên Hoàng đế Hồ Quý Ly

Lễ giỗ Thánh nguyên Hoàng đế Hồ Quý Ly

20:08 , 02/04/2026

Sáng ngày 2/4, tại xã Vĩnh Lộc, Hội đồng họ Hồ Thanh Hóa phối hợp với Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa tổ chức lễ giỗ lần thứ 604 của Thánh nguyên Hoàng đế Hồ Quý Ly (1422 - 2026).

Hơn 440 nghìn lượt khách trải nghiệm tàu "Hành trình kết nối di sản miền Trung"

Hơn 440 nghìn lượt khách trải nghiệm tàu "Hành trình kết nối di sản miền Trung"

18:45 , 02/04/2026

Sau tròn 2 năm vận hành, đoàn tàu 'Hành trình kết nối di sản miền Trung' kết nối thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng đã có hơn 440 nghìn lượt khách sử dụng.

“Nét đẹp Đình làng Sơn”

“Nét đẹp Đình làng Sơn”

18:43 , 02/04/2026

Cùng với các địa phương trên địa bàn tỉnh, trong quá trình xây dựng Nông thôn mới, xã Triệu Lộc luôn xác định “văn hóa làng” là cốt lõi, là nơi lưu giữ “hồn cốt” của dân tộc. Hiện nay trên địa bàn xã còn đình làng Sơn và làng Ngọ. Trong đó, đình làng Sơn đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh. Đây không chỉ là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà còn có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân.

Thanh Hóa yêu cầu tu bổ, tôn tạo di tích đúng trình tự, thủ tục theo quy định

Thanh Hóa yêu cầu tu bổ, tôn tạo di tích đúng trình tự, thủ tục theo quy định

07:20 , 02/04/2026

Trước thực trạng nhiều địa phương tự ý sửa chữa, tôn tạo di tích không phép, Sở Văn hoá – Thể thao & Du lịch Thanh Hóa vừa ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết, yêu cầu thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, tránh gây hư hại, lãng phí và tạo dư luận xấu trong xã hội.

Nghệ nhân dân gian – Người giữ lửa văn hoá truyền thống

Nghệ nhân dân gian – Người giữ lửa văn hoá truyền thống

20:43 , 01/04/2026

Trong dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, những giá trị văn hoá truyền thống vẫn đang được gìn giữ, trao truyền bởi những con người thầm lặng nhưng đầy tâm huyết. Họ là nghệ nhân dân gian – những “người giữ lửa” cho hồn cốt dân tộc. Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam ra đời đã tiếp tục khẳng định rõ vai trò, vị trí của đội ngũ nghệ nhân dân gian – những chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan toả các giá trị văn hoá truyền thống. Đồng thời, đặt ra yêu cầu cần có những cơ chế, chính sách phù hợp để tôn vinh, đãi ngộ xứng đáng, tạo điều kiện để họ tiếp tục cống hiến.

Hội An lọt top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới

Hội An lọt top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới

19:38 , 01/04/2026

Hội An (thành phố Đà Nẵng) vừa được tạp chí Time Out (Anh) xướng tên trong top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026, nhờ vẻ đẹp cổ kính và trải nghiệm sống giàu bản sắc.

Áp lực giá vé máy bay tăng cao, du lịch nội địa tìm hướng đi mới

Áp lực giá vé máy bay tăng cao, du lịch nội địa tìm hướng đi mới

18:40 , 01/04/2026

Mùa du lịch đã bắt đầu sôi động, nhu cầu nghỉ dưỡng, tham quan của người dân ngày một tăng cao. Thế nhưng, bên cạnh sự háo hức, không ít du khách lại phải "chùn bước" khi các chi phí di chuyển, đặc biệt là giá vé máy bay tiếp tục tăng.

"Phát triển du lịch bằng ẩm thực"

"Phát triển du lịch bằng ẩm thực"

18:32 , 31/03/2026

Những năm gần đây, Pù Luông, Thanh Hóa đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch sinh thái của Việt Nam. Không chỉ thu hút du khách bởi cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ, nơi đây còn ghi dấu ấn bằng những trải nghiệm văn hóa độc đáo. Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, phát triển hệ thống homestay, một hướng đi đang được nhiều người dân và doanh nghiệp lựa chọn, đó chính là phát triển du lịch từ ẩm thực – nơi mỗi món ăn không chỉ để thưởng thức, mà còn níu chân du khách bởi những câu chuyện về vùng đất và con người nơi đây.

Đổi mới cách làm xúc tiến du lịch từ trải nghiệm số

Đổi mới cách làm xúc tiến du lịch từ trải nghiệm số

20:19 , 30/03/2026

Trong khuôn khổ Hội nghị xúc tiến đầu tư Thanh Hóa năm 2026, gian hàng quảng bá du lịch xứ Thanh đã trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo đại biểu, doanh nghiệp. Không chỉ giới thiệu tiềm năng, thế mạnh, không gian này còn mang đến những trải nghiệm công nghệ hiện đại, mở ra hướng tiếp cận mới trong xúc tiến du lịch.