Đường dây nóng: 0237 3721150

Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai

Các nhà văn - nhà báo Nguyễn Công Hoan, Ma Văn Kháng, Bùi Nguyên Khiết và Mã A Lềnh không chỉ nổi tiếng ở địa bàn tỉnh miền núi Lào Cai mà còn được nhiều bạn đọc, bạn đồng nghiệp cả nước biết tới .

20/11/2020 09:34
Nhân kỷ niệm Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 xin trân trọng giới thiệu đôi nét về 4 nhà văn - nhà báo có điểm xuất phát giống nhau trên con đường sáng tác văn học vì họ đều từng là nhà giáo dạy học ở vùng núi biên giới tỉnh Lào Cai.  

 

 
Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 1
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn Nguyễn Công Hoan từng là giáo viên tiểu học dạy ở biên giới Lào Cai từ năm 1929 - 1931
 
Nhà văn Nguyễn Công Hoan ( 1903 - 1977) là tác giả của nhiều tác phẩm hiện thực phê phán nổi tiếng đã được trích vào sách giáo khoa và ông là Chủ tịch đầu tiên của Hội nhà văn Việt Nam, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996) nhưng thời trẻ ông từng được "luân chuyển" lên dạy học ở vùng biên giới Lào Cai từ năm 1929 đến năm 1931.
 
Nữ nhà văn Lê Minh con gái nhà văn Nguyễn Công Hoan từng kể kỷ niệm về cha mình:..."Ngày bé, cho mãi đến sau này, hình ảnh người cha đối với tôi vẫn là hình ảnh một người thầy giáo. Lúc trẻ, tôi càng không nhìn cha mình là nhà văn để mà theo nghề ấy. Nhà văn Nguyễn Công Hoan thì hầu như bây giờ ai cũng biết. Thế nhưng ở các trường học thì người ta vẫn nhớ ông là thầy giáo Hoan. Ví dụ như ở trường Lào Cai, nơi ông đã dạy.
 
Ông là một ông giáo nghiêm đấy, nghiêm với học trò đấy nhưng mà vui tính lắm. Thương học trò. Thế nên học trò nể thầy, quý thầy chứ không có cái sự sợ hãi thầy'...
 
Nhà giáo ưu tú Cao Văn Tư, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục đào tạo tỉnh Lào Cai trong bài viết đăng  tập sách "Thành phố Lào Cai truyền thống và phát triển" cũng rằng, trong một dịp nói về kinh nghiệm viết văn của mình, nhà văn Nguyễn Công Hoan nhắc tới kỷ niệm khi dạy học ở vùng núi tỉnh Lào Cai ông vẫn đều đặn viết truyện ngắn gửi về đăng báo ở Thủ đô Hà Nội. 
 
Với đồng lương nhỏ của một nhà giáo tiểu học ông phải tìm loại giấy mỏng và nhẹ, phải tính toán số tờ giấy thế nào đẻ mỗi lần gửi truyện về Hà Nội không phải mất thêm tiền tem. 
 
Biện pháp hữu hiệu hơn cả là ông cố gắng viết ngắn. Ngắn gọn và súc tích, đó là một đặc điểm trong phong cách truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Công Hoan.
Trong tiểu thuyết "Đống rác cũ" và một số truyện ngắn, nhà văn Nguyễn Công Hoan đã sử dụng một số tư liệu đời sống ông đã quan sát được trong những năm dạy học ở vùng núi biên giới Lào Cai.
 
Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 2
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn - nhà báo Ma Văn Kháng từng là giáo viên dạy văn và là Hiệu trưởng trường cấp 3 đầu tiên của tinh miền núi Lào Cai
 
 Nhà văn - nhà báo Ma Văn Kháng có tên khai sinh là Đinh Trọng Đoàn, sinh ngày 1/12/1936 ở làng Kim Liên, thủ đô Hà Nội. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp ông là Thiếu sinh quân phục vụ trong Quân đội. Ông là một trong những giáo viên đầu tiên miền xuôi xung phong lên dạy học ở vùng núi Lào Cai sau kháng chiến chống Pháp. 
 

Ông là hiệu trưởng đầu tiên của trường cấp 2-3 thị xã Lào Cai và là tiền thân của Trường trung học phổ thông số 1 thành phố Lào Cai hiện nay. 

Khi còn rất trẻ là giáo viên văn học và có tác phẩm đăng trên một số báo Trung ương nên ông được Tỉnh ủy Lào Cai điều động từ ngành giáo dục sang văn phòng Tỉnh ủy làm Thư ký riêng cho ông Hoàng Trường Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Lào Cai . 

Sau đó ông chuyển sang làm phóng viên Báo Lào Cai đổi mới và vài năm sau là Phó tổng biên tập Báo Lao Cai đổi mới cho tới năm 1976 khi chuyển về Thủ đô Hà Nội làm Phó giám đốc - Tổng biên tập Nhà xuất bản Lao  Động (Tổng liên đoàn lao động Việt Nam ). Ông từng liên tiếp 2 khóa được bầu vào Ban chấp hành Hội nhà văn Việt Nam và được giao giữ chức Tổng biên tập Tạp chí Văn học nước ngoài (Hội nhà văn Việt Nam ).

Nhà văn Ma Văn Kháng xuất bản 20 cuốn tiểu thuyết, 200 truyện ngắn,trong đó có các cuốn tiểu thuyết nổi tiếng như " Xa Phủ", "Đồng bạc trắng hoa xòe", "Đám cưới không giấy giá thú", "Mùa lá rụng trong vườn"...,có những tác phẩm được dịch ra tiếng tiếng ngoài và chuyển thể thành phim truyền hình nhiều tập được người xem đánh giá cao. Ông có vinh dự đã đươc trao tặng nhiều giải thưởng văn học cao quý trong nước và quốc tế, đáng kể nhất là Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật (năm 2001), Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 2012), Giải thưởng văn học ASEAN ( 1998), giải thưởng văn học nghệ thuật trao tặng đợt đầu tiên của tỉnh Lào Cai mang tên Fansipan của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai tặng thưởng…

Kể về kỷ niệm được chọn làm thư ký riêng của Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh  Lào Cai, nhà văn - nhà báo - nhà giáo Ma Văn Kháng đã viết trong cuốn hồi ký Năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương.

Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 3
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn - nhà báo - liệt sỹ Bùi Nguyên Khiết ( người cầm súng trong ảnh) từng là giáo viên dạy văn cấp 2 nhiều năm ở tỉnh vùng cao Lào Cai
Nhà báo - nhà văn - liệt sĩ Bùi Nguyên Khiết: Ông sinh năm 1945 tại Xích Thổ, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Trước khi trở thành phóng viên Báo Hoàng Liên Sơn ( tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ), sau khi tốt nghiệp Trường trung cấp sư phạm tỉnh Hòa Bình ông đã tình nguyện lên dạy học ở vùng núi tỉnh Lào Cai. 
 Nhà giáo Bùi Nguyên Khiết từng có nhiều năm gắn bó với sự nghiệp giáo dục trên cương vị giáo viên dạy văn cấp 2 ở xã Bảo Nhai (huyện Bắc Hà) và khu vực biên giới Duyên Hải của thị xã tỉnh lỵ Lào Cai.

Nhà báo - nhà văn - liệt sĩ Bùi Nguyên Khiết đã anh dũng ngã xuống tại một điểm cao trên biên giới xã Tả Ngải Chồ ngày 17/2/1979 khi đang trực tiếp cầm súng cùng bộ đội địa phương dũng cảm chặn đánh quân địch.

Ông là nhà văn đặc biệt vì đã  được kết nạp chính thức vào Hội Nhà văn Việt Nam sau khi hy sinh trong chiến đấu bảo vệ biên giới Tổ quốc tháng 2/1979. 
 
Trước đó, ông đã được chọn vào học Lớp viết văn trẻ Việt Nam khóa đầu tiên do Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 1973 tại Thủ đô Hà Nội.
 
Từ khi còn là giáo viên dạy văn cấp 2 và sau đó là phóng viên Báo Hoàng LIên Sơn, ông đã là cộng tác viên thân thiết của Tuần báo Văn nghệ (Hội Nhà văn Việt Nam), Nhà xuất bản Kim Đồng, Nhà xuất bản Phụ nữ, tạp chí Văn nghệ Lao Cai ... qua các bút ký báo chí, phóng sự văn học, truyện ngắn ... mang tính thời sự cao viết về con người và vùng đất biên giới tỉnh Lào Cai. 
 
Đó là các tập truyện ngắn" Đi bên những vì sao", "Dáng núi", "Ngôi sao xanh màu lá mạ" (in chung với nhà văn Ma Văn Kháng), "Tiếng chim đổi mùa" (in cùng nhiều tác giả), các truyện ký, bút ký đăng các báo Trung ương gồm báo Văn nghệ, Văn nghệ Quân đội, Tiền Phong, Phụ nữ Việt Nam... với các tác phẩm" Bóng dáng thân yêu", "Mưa tuyết", " Trên đồi dứa vụ đông", "Mùa vàng thao thức", Đêm trăng trên bến dưới thuyền", "Hồ Kiều làm chứng", Hoa ban sắc trắng", "Gió ngàn", "hạt giống mới", "Theo ông đi lấy mật", "Ông lão trên núi chè tuyết và đứa cháu xa quê", "Tiếng hú trong rừng mỡ"...    
 

Năm 2004, nhà văn Bùi Nguyên Khiết là tác giả đầu tiên được Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai truy tặng Giải thưởng Phan Si Păng là Giải thưởng văn học - nghệ thuật cao nhất của tỉnh Lào Cai xét tặng 5 năm một lần cho các tác phẩm xuất sắc nhất của các văn nghệ sỹ sáng tác  về về con người và vùng đất tỉnh Lào Cai.

Đặc biệt, nhân Kỷ niệm ngày báo chí cách mạng Việt Nam 21/6/2014, UBND thành phố Lào Cai phối hợp với Hội nhà báo VN tỉnh Lào Cai  tổ chức gắn biển đường phố mang tên nhà báo - nhà văn - liệt sĩ Bùi Nguyên Khiết  tại phường Bình Minh, thành phố Lào Cai do Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai phê chuẩn cuối năm 20113.

 Đây là niềm tự hào của giới báo chí và văn nghệ sỹ tỉnh Lào Cai cũng như gia đình liệt sỹ Bùi Nguyên Khiết.

Những nhà văn nổi tiếng từng là giáo viên ở Lào Cai - 4
 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhà văn - nhà báo Mã A Lềnh người dân tộc Mông ở Sa Pa từng là giáo viên và cán bộ nghiệp vụ giáo dục nhiều năm của tỉnh Lào Cai.

 Nhà văn - nhà báo Mã A Lềnh: là nhà văn người dân tộc Mông đầu tiên của tỉnh Lào Cai được kết nạp vào Hội nhà văn Việt Nam năm 1982 và quê ông ở xã Trung Chải, thị xã Sa Pa. Trước khi trở thành nhà văn - nhà báo chuyên nghiệp, ông là giáo viên ở quê nhà huyện Sa Pa và sau đó được điều động về công tác ở Ty Giáo dục tỉnh Lào Cai làm việc cùng nhà giáo - nhà nghiên cứu dân tộc Doãn Thanh là người có công sưu tầm, biên dịch và giới thiệu dân ca Mông cho bạn đọc cả nước cùng đọc.

 Nhà văn Mã A Lềnh là sinh viên đầu tiên của Trường đại học viết văn Nguyễn Du và là nhà văn duy nhất của tỉnh Lào Cai được du học dài hạn tại Học viện văn học Goóc ky (Nga ). Ông đã từng công tác và giữ cương vị cán bộ chủ chốt tại Hội văn học nghệ thuật Hoàng Liên Sơn, Đài Phát thanh truyền hình tỉnh Lào Cai, Hội văn học nghệ thuật tỉnh Lào Cai. Hiện nay nhà văn Mã A Lềnh đang nghỉ hưu và tiếp tục sáng tác văn học, nghiên cứu văn hóa dân tộc thiểu số tại thành phố Lào Cai. 

Nhà văn Mã A Lềnh đã được trao nhiều giải thưởng cho các tác phẩm xuất sắc của mình,trong đó có 2 giải thưởng của Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp Hội VHNT Việt Nam, Giải A cuộc thi sáng tác văn học thiếu nhi năm 1994-1995 do Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức, Giải thưởng văn học nghệ thuật mang tên Fansipan của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai xét tặng thưởng 5 năm một lần vào đợt đầu tiên trao thưởng năm 2002...

 Các tác phẩm của nhà văn Mã A Lềnh đã xuất bản: Nhọc nhoài với ký (2000);Chuyện bây giờ mới kể (1996); Cao nguyên trắng; Bên suối Nậm Mơ (1995); Có một con đường (1996); Thằng bé củ mài (2000); Rong ruổi vùng cao (2003); Cột mốc giữa lòng sông (1984); Chộn rộn đường xuân (2005). Chuyện xưa ở Mường Tiên (2001). Dấu chân trên đường (1996); Mã A Lềnh Thơ (2002). Rừng xanh (1997); Nàng Gua và chàng Sóc (2001)....

 Đặc biệt năm 2016 Nhà xuất bản Đại học Thái Nguyên đã xuất bản và phát hành cuốn sách "Tuyển tập Mã A Lềnh" dày hơn 1.000 trang giới thiệu những tác phẩm xuất sắc nhất của ông và có một số nghiên cứu sinh làm luận văn thạc sỹ, tiến sỹ về tác phẩm của nhà văn Mã A Lềnh.

  Phạm Ngọc Triển/ Dân trí

 


Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Du lịch cộng đồng tại các bản làng ở xã Pù Luông hút khách hè 2026

Du lịch cộng đồng tại các bản làng ở xã Pù Luông hút khách hè 2026

06:43 , 29/05/2026

Mùa hè này, nếu bạn đang tìm kiếm một chốn trốn nóng lý tưởng tại xứ Thanh thì các điểm du lịch cộng đồng tại xã Pù Luông chính là câu trả lời hoàn hảo. Được ví như một "Sapa thu nhỏ" giữa lòng Thanh Hóa, Pù Luông níu chân du khách bởi khí hậu mát mẻ quanh năm và bức tranh thiên nhiên nguyên sơ, vẹn toàn.

Xây dưng cộng đồng an toàn trước thiên tai

Xây dưng cộng đồng an toàn trước thiên tai

21:50 , 28/05/2026

Trong những năm qua, Tổ chức Tầm nhìn thế giới tại Việt Nam đã hỗ trợ tỉnh Thanh Hoá thực hiện nhiều chương trình, dự án thiết thực, trong đó có nhiều dự án liên quan đến phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu. Các dự án đã góp phần giúp các địa phương và người dân nâng cao năng lực chủ động phòng tránh thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển của cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân khu vực dự án.

Khám phá Hòn Yến với những rạn san hô nổi lộ thiên độc đáo ở Đắk Lắk

Khám phá Hòn Yến với những rạn san hô nổi lộ thiên độc đáo ở Đắk Lắk

18:42 , 28/05/2026

Giữa dải đất duyên hải Nam Trung Bộ đầy nắng gió, Hòn Yến hiện lên như một tuyệt tác của thiên nhiên với biển xanh, đá bazan kỳ vĩ và những rạn san hô lộ thiên độc đáo hiếm nơi nào có được.

Đầm sen khổng lồ dưới chân núi Ngọa Long vào mùa đẹp nhất

Đầm sen khổng lồ dưới chân núi Ngọa Long vào mùa đẹp nhất

18:36 , 28/05/2026

Thời điểm này, những cánh đồng hoa sen tại Hang Múa (Ninh Bình) đang vào giai đoạn nở rộ. Những cánh hoa sen hồng, sen trắng bung nở rạng rỡ giữa nền xanh của lá cây, của núi đá, của mây trời.

Điểm danh loạt điểm “trốn nóng” lý tưởng hè 2026 cho đại gia đình

Điểm danh loạt điểm “trốn nóng” lý tưởng hè 2026 cho đại gia đình

18:35 , 28/05/2026

Không còn ưu tiên những chuyến đi dày đặc lịch trình, nhiều gia đình mùa hè 2026 đang hướng đến các điểm đến khí hậu dễ chịu, thiên nhiên trong lành và không gian nghỉ dưỡng nhẹ nhàng để cả người lớn tuổi lẫn trẻ nhỏ đều có thể tận hưởng kỳ nghỉ trọn vẹn.

Sắc màu hữu nghị Việt Nam - Thái Lan qua ngôn ngữ hội họa

Sắc màu hữu nghị Việt Nam - Thái Lan qua ngôn ngữ hội họa

19:05 , 27/05/2026

Chương trình giao lưu và vẽ tranh chung giữa các họa sĩ Việt Nam - Thái Lan vừa được Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan tổ chức, trở thành điểm sáng ngoại giao văn hóa ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

“Không gian thứ ba”

“Không gian thứ ba”

18:45 , 27/05/2026

Trong cuốn sách The Great Good Place, nhà xã hội học Ray Oldenburg đã đưa ra một khái niệm quan trọng: bên cạnh “nhà” và “nơi làm việc”, con người luôn cần một “không gian thứ ba” để kết nối, chia sẻ và tìm lại sự cân bằng.

Xã Sơn Thủy – Vùng đất cổ Mường Xia

Xã Sơn Thủy – Vùng đất cổ Mường Xia

21:53 , 26/05/2026

Nằm nơi miền biên viễn phía Tây của tỉnh Thanh Hóa, xã Sơn Thủy hiện lên như một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ với núi non trùng điệp, sông suối quanh co và những bản làng còn lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống. Đây cũng là trái tim của vùng đất cổ Mường Xia – nơi đã đi vào huyền thoại của đồng bào Thái nơi thượng nguồn sông Luồng.

Sầm Sơn - Điểm đến sôi động mùa hè

Sầm Sơn - Điểm đến sôi động mùa hè

18:45 , 26/05/2026

Khi cái nắng oi ả bao trùm cũng là lúc những bước chân dịch chuyển tìm về với biển xanh, cát trắng và những trải nghiệm bùng nổ năng lượng. Và nếu quý vị đang tìm kiếm một tọa độ để vừa "giải nhiệt", vừa được cháy hết mình trong những vũ điệu mùa hè, thì Sầm Sơn chính là câu trả lời hoàn hảo nhất. Thành phố biển không ngủ, tràn đầy sức sống đang sẵn sàng thắp sáng mùa hè của bạn với những trải nghiệm sôi động bậc nhất.

Khai mạc tuần du lịch Ninh Bình 2026

Khai mạc tuần du lịch Ninh Bình 2026

18:42 , 26/05/2026

Mới đây, tại Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế diễn ra chương trình khai mạc Tuần Du lịch Ninh Bình 2026 với chủ đề "Ninh Bình - Hành trình di sản qua các thời đại". Sự kiện được kỳ vọng góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Cố đô, di sản Tràng An cùng các sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương.