Niềm vui âm nhạc – giải mã bí mật của những bài hát gây nghiện

 

Nhấn để phóng to ảnh

Trong một nghiên cứu được công bố gần đây, các nhà nghiên cứu đã phân tích 80.000 hợp âm trong 745 bài hát pop cổ điển trong bảng xếp hạng Billboard của Mỹ - bao gồm cả ba bài hát trên – và phát hiện ra rằng niềm vui âm nhạc xuất phát từ tính không chắc chắn và bất ngờ.

Khi chúng ta nghe một bài hát lần đầu tiên, não của chúng ta sẽ tự động đưa ra dự đoán về âm thanh vang lên sau đó dựa trên âm nhạc mà chúng ta đã nghe trong quá khứ. Chúng ta đôi khi sẽ thích thú khi tình cờ những gì chúng ta dự đoán trong đầu lại đúng nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Các nhà soạn nhạc và nhạc sĩ dường như đã biết đến điều này từ nhiều thế kỷ trước. Vậy âm nhạc phải đạt đến điểm nào thì mới có thể mang đến sự yêu thích? Và cơ chế não bộ đứng đằng sau nó là gì?

Để trả lời những câu hỏi đó, các nhà nghiên cứu đã dựa vào Máy Học (Machine learning). Một mô hình học thống kê đã được tạo ra để định lượng mức độ dự đoán của 80.000 hợp âm trong các bài hát nổi tiếng của bảng xếp hạng Billboard Mỹ. Mô hình này giúp nhóm nghiên cứu xác định được sự yêu thích một bài hát có thể dự đoán được do sự không chắc chắn về hợp âm sắp vang lên hay do sự bất ngờ khi nghe thấy hợp âm đó. Để loại bỏ các yếu tố như ký ức liên quan đến những bài hát cụ thể, các hợp âm đã được tách ra khỏi các khía cạnh khác của bài hát gốc như lời bài hát và giai điệu. Các chùm hợp âm vẫn được giữ nguyên nhưng chúng không còn nghe giống như các bài hát nổi tiếng nữa.

 

Nhấn để phóng to ảnh

Nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra hai trường hợp riêng biệt có liên quan đến sự yêu thích một hợp âm nào đó: Một trường hợp xảy ra với độ không chắc chắn thấp và bất ngờ cao, hoặc ngược lại, xảy ra với độ không chắc chắn cao nhưng không có gì bất ngờ cả. Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về hai trường hợp này. Giả sử sự không chắc chắn về hợp âm sắp tới có thể dự đoán được từ cấu trúc bản nhạc và khác biệt so với phản ứng thực tế với hợp âm. Nếu người nghe chắc chắn về âm thanh sắp vang lên (độ không chắc chắn thấp) nhưng bài hát bất ngờ lệch tông và khiến họ ngạc nhiên, họ sẽ thấy thích thú. Tuy nhiên, nếu chùm hợp âm khó đoán hơn (độ không chắc chắn cao) nhưng hợp âm thực sự đến lại không khiến họ ngạc nhiên, họ cũng sẽ thấy thích thú vì có thể thấy là họ đã đoán đúng.

Vincent Cheung, người dẫn dắt chính của nghiên cứu, cho biết “Nói cách khác, điểm cốt yếu ở đây là mối tương tác qua lại giữa hai khía cạnh có thể thay đổi theo thời gian của mong đợi: dự đoán trước và bất ngờ sau đó.”

Để tìm hiểu cơ chế thần kinh cơ bản, nhóm nghiên cứu đã kiểm tra hoạt động não bộ của những người tham gia bằng cách sử dụng MRI chức năng. Họ phát hiện ra rằng hiệu ứng tương tác giữa sự không chắc chắn của hợp âm sắp vang lên và mức độ bất ngờ của nó có liên quan đến sự thay đổi hoạt động của não bộ trong vùng cảm xúc và vùng thính giác. Quan trọng là hoạt động của vùng nhân não chỉ liên quan duy nhất với mức độ không chắc chắn mà thôi. Vùng não bộ tạo ra cảm giác ban thưởng, sung sướng này được cho là đóng vai trò trung tâm trong việc tạo ra niềm yêu thích âm nhạc. Stefan Koelsch nói, “Vùng nhân não có thể không trực tiếp mang lại niềm yêu thích nhưng vai trò của nó trong việc khơi gợi cảm xúc âm nhạc mang nhiều ý nghĩa hơn chúng ta từng nghĩ.”

Các nhà nghiên cứu cho rằng những phát hiện này có thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ngành công nghiệp âm nhạc. Cheung nói, “Một mặt, những phát hiện của chúng tôi có thể được áp dụng để hỗ trợ các nhà soạn nhạc hoặc thậm chí là máy tính trong việc viết nhạc. Mặt khác, các thuật toán có thể được phát triển để dự đoán xu hướng âm nhạc cũng như dự đoán mức độ nổi tiếng của bài hát trong tương lai dựa vào cấu trúc của nó. Khả năng là vô tận.”

Hoài Anh/Dân Trí

Theo SciTech Daily