Phát huy vai trò của người cao tuổi trong bảo tồn văn hóa truyền thống

Hơn 30 năm qua, nghệ nhân ưu tú Phạm Vũ Vượng, ở thôn Thuận Hòa, xã Quang Trung, huyện Ngọc Lặc đã dày công nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn văn hóa cồng chiêng của dân tộc Mường. Ông đã vận động thành lập câu lạc bộ cồng, chiêng thôn Thuận Hòa do người cao tuổi làm nòng cốt. Giờ đây mặc dù tuổi đã cao, sức đã yếu nhưng nghệ nhân ưu tú Phạm Vũ Vượng vẫn luôn miệt mài truyền dạy nét văn hóa đặc trưng của người Mường cho cộng đồng, nhất là giới trẻ. Nghệ nhân ưu tú Phạm Vũ Vượng chia sẻ: "Ngày nhỏ tôi theo các ông bà đi đánh cồng chiêng, đúm hát đam. Bản thân tôi rất đam mê văn hóa dân tộc Mường nên thành lập Câu lạc bộ văn hóa dân gian từ 2008 cho đến bây giờ. Tôi rất mong thế hệ trẻ bây giờ biết đến văn hóa dân tộc Mường để tồn tại mãi mãi mai sau".

Dù tuổi đã ngoài 70, nhưng ông Phùng Quan Du ở phố Hạ Sơn, thị trấn Ngọc Lặc, huyện Ngọc Lặc vẫn luôn đau đáu với việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Dao. Trong suốt nhiều năm qua, ông đã dày công nghiên cứu, sưu tầm và phục dựng chữ viết, các nghi lễ truyền thống của người Dao. Ông Phùng Quang Du cho biết: "Bản thần tôi đã trăn trở và đã tìm tòi cùng với các bộ xã, cán bộ huyện đã xuống ban dân tộc tỉnh để sưu tầm, biên soạn tập bộ chữ người Dao năm 2015 từ đó công tác bảo tồn văn hóa, tiếng nói, chữ viết và các điệu múa, điệu hát được bảo tồn".

Hiện nay trên địa bàn tỉnh có hàng trăm câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian do người cao tuổi làm chủ nhiệm hoặc là những thành viên nòng cốt. Người cao tuổi đã tích cực nghiên cứu, sưu tầm và truyền dạy các giá trị văn hóa dân tộc như chữ viết, âm nhạc, các phong tục tập quán, lễ tục, lễ hội cho cộng đồng.

Thời gian qua, nhờ sự nỗ lực tham gia vào hoạt động bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của người cao tuổi, toàn tỉnh đã tiến hành sưu tầm, khôi phục hàng trăm lễ hội, trò chơi, trò diễn, dân ca, dân vũ, ca dao, tục ngữ, truyện thơ, nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống... Đặc biệt, gần đây nhiều lễ tục, lễ hội ở khắp các vùng miền trong tỉnh được công nhận là di sản phi vật thể quốc gia như lễ hội Bà Triệu, lễ hội Trò Chiềng, Lễ hội Mường Ca Da, Lễ Hội Mường Khô...

Ông Lò Văn Tươi, xã Ban Công, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: "Tôi đam mê văn hóa truyền thống của cha ông, cái bộ cồng chiêng này được mang ra cho cộng đồng biểu diễn trong thôn, trong xã. Tôi dạy cho các con cáu cháu nét văn hóa cồng chiêng để phục vụ du lịch, các con cháu chưa giỏi nhưng biết nhịp điệu". Ông Hà Nam Khánh, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Người cao tuổi đóng vai trò qua trọng trong bảo tồn văn hóa, họ tham gia vào Câu lạc bộ để trao truyền cho con cháu. Họ đã tham gia tư vấn để phục dựng các lễ hội, trong đó huyện Bá Thước đã có lễ hội Mường Khô được công nhận là di sản phi vật thể quốc gia".

Toàn tỉnh đã có 66 người cao tuổi được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú, 3 người đã được phong tặng Nghệ nhân Nhân dân. Đây chính là những tài sản vô cùng quý giá, là điều kiện thuận lợi để Thanh Hoá tiếp tục bảo tồn, phát huy tốt hơn các giá trị văn hoá truyền thống trong cộng đồng.