"Đây thôn Vĩ Dạ": Huế đẹp buồn trong mối tình khắc khoải
"Đây thôn Vĩ Dạ" có thể coi là kiệt tác của nhà thơ Hàn Mặc Tử. Bài thơ không chỉ là bức tranh đẹp về cảnh sắc, con người xứ Huế mà còn khiến người đọc thổn thức vì mối tình lãng mạn, day dứt.
Đây thôn Vĩ Dạ là bài thơ được Hàn Mặc Tử (tên thật là Nguyễn Trọng Trí) sáng tác vào khoảng năm 1938, khi ông 26 tuổi. Ở tuổi đẹp nhất của một đời người, thật không may mắn khi chàng thanh niên tài hoa lại mắc căn bệnh hiểm nghèo đó là bệnh phong. Thời đó, bệnh phong có thể coi là căn bệnh vô phương cứu chữa.
Mắc căn bệnh gây đau đớn dữ dội nhưng Hàn Mặc Tử vẫn không ngừng làm thơ. Những vần thơ của ông khi đó giống như giúp ông trút bỏ ưu phiền của thực tại, quên đi những nỗi đau thể xác bằng việc nhớ tới những quá khứ đẹp đẽ, êm đềm hoặc thậm chí, ông mượn thơ để chuyển tải cảm giác đau đớn, u hoài, khắc khoải của mình.
Đây thôn Vĩ Dạ được giới thiệu lần đầu trong tập Thơ Điên (về sau đổi tên là Đau thương). Tập thơ ra mắt chỉ hai năm trước khi Hàn Mặc Tử qua đời do trọng bệnh ở tuổi 28. Đây thôn Vĩ Dạ không chỉ là tác phẩm nổi tiếng nhất của thi nhân tài hoa bạc mệnh mà còn là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của thơ Việt Nam hiện đại.
Đây thôn Vĩ Dạ được giới thiệu trong sách ngữ văn lớp 11 và được coi là một trong những tác phẩm kinh điển miêu tả cảnh đẹp nên thơ của xứ Huế. Như cô giáo Nguyễn Thị Nguyệt Thanh, cựu giáo viên văn trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông, Hà Nội chia sẻ thì: "Lứa sinh viên đại học sư phạm văn chúng tôi đều mong ước được đến Huế sau khi đọc bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ. Bài thơ đẹp như một bức tranh và thắm đượm tình người khiến bao thế hệ thổn thức. Bản thân tôi, nhiều năm đứng trên bục giảng nhưng vẫn luôn rất xúc động mỗi khi phân tích về Đây thôn Vĩ Dạ với các học sinh của mình".
Hàn Mặc Tử sinh ở Quảng Bình và từng có quãng thời gian sống ở Huế, theo học trường Pellevin. Chính vì thế, cảnh sắc và con người xứ Huế chắc chắn đã để lại trong tâm trí nhà thơ ấn tượng khó phai. Nhiều năm qua, Đây thôn Vĩ Dạ luôn được cho là bài thơ gợi cảm hứng từ mối tình của Hàn Mặc Tử với một cô gái có tên là Kim Cúc, quê ở thôn Vĩ Dạ, ngôi làng xinh đẹp nằm bên bờ sông Hương.
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.
Vườn ai mướt quá, xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
Mở đầu bài thơ là một câu hỏi rất ngọt ngào và dường như cũng là lời trách móc nhẹ nhàng của một nhân vật trữ tình có thể là một cô gái Huế hỏi một chàng trai tại sao không về chơi thôn Vĩ. Đó cũng có thể là lời tự hỏi của Hàn Mặc Tử, một người đã từng có khoảng thời gian gắn bó với xứ Huế đẹp như thơ.
Thời điểm viết bài thơ này, Hàn Mặc Tử đã mắc bệnh nặng và nỗi nhớ Huế hẳn đã khiến ông day dứt khôn nguôi. Huế trong thơ Hàn Mặc Tử hiện lên dung dị và hiền hòa với khung cảnh hàng cau đón nắng sớm lung linh như bức tranh, những khu vườn xanh mát trải dài màu ngọc bích. Chỉ là ánh nắng buổi ban mai mà bừng sáng cả một bài thơ đẹp khiến người đọc có thể dễ dàng hình dung về khung cảnh một ngôi làng như tranh vẽ. Giữa "bức tranh" ấy, hình ảnh "lá trúc che ngang mặt chữ điền" là một điểm nhấn rất đẹp. Gương mặt chữ điền thể hiện vẻ đẹp đôn hậu và hiền hòa của những con người nơi đây.
Nếu như ở khổ đầu tiên của bài thơ, bức tranh xứ Huế hiện lên tươi sáng và tràn đầy nhựa sống thì ở khổ thơ thứ hai, khung cảnh đã chùng xuống giống như nỗi lòng của thi nhân:
Gió theo lối gió, mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay...
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó,
Có chở trăng về kịp tối nay?
Gió và mây, hình ảnh thường tượng trưng cho đôi lứa gắn bó, song hành nhưng trong câu thơ của Hàn Mặc Tử, đó lại là cảm xúc chia lìa. Gió mây đã không chung đường nên bến sông cũng "buồn thiu" chỉ còn những bông hoa ngô ủ dột lay động nhẹ nhàng theo cơn gió.
Tiếp theo đó, bài thơ xuất hiện hai "nhân vật" rất trữ tình đó là thuyền và trăng. Câu hỏi: Thuyền có kịp chở trăng về? giống như một câu hỏi mà tác giả dành riêng cho mình. Thời điểm đó, Hàn Mặc Tử ốm nặng và có lẽ, ông đã dự cảm được là mơ ước giản dị quay về xứ Huế cũng không kịp thành hiện thực.
Nhớ về xứ Huế, thi sĩ Hàn Mặc Tử tiếp tục chìm trong những mộng tưởng giữa mơ và thực của mình. Ông viết:
Mơ khách đường xa, khách đường xa,
Áo em trắng quá nhìn không ra...
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh,
Ai biết tình ai có đậm đà?
Hai lần nhấn mạnh cụm từ "khách đường xa" cho thấy thi nhân không chỉ nhớ da diết tới "người trong mộng" mà còn khao khát được sống cuộc sống hạnh phúc và ấm êm bên những người mà ông yêu thương. Từ khát vọng và tình yêu với cuộc sống, Hàn Mặc Tử lại nhớ tới hình ảnh một cô gái mặc áo dài trắng tinh khôi, có lẽ chính là người con gái mà ông đã thầm yêu trộm nhớ trong những ngày còn ở Huế.
Sau những nhớ thương day dứt về xứ Huế và người con gái "trong mơ", Hàn Mặc Tử đau xót khi nhận ra hiện thực cô đơn và buồn bã của mình. Ông viết: "Ở đây sương khói mờ nhân ảnh. Ai biết tình ai có đậm đà?" Trong hiện thực cô độc, nhà thơ đã hỏi người và cũng tự hỏi mình, liệu tình cảm có còn tha thiết như xưa, lòng người có còn cảm xúc hay tất cả chỉ là hư ảo như màu áo trắng hòa vào sương khói.
Đây thôn Vĩ Dạ được coi là một trong những "bức tranh" mô tả tuyệt vời nhất hình ảnh của "Huế đẹp, Huế thơ". Dưới ngòi bút của Hàn Mặc tử, cảnh Huế hiện lên bình dị, thơ mộng, dịu dàng và đầy nhung nhớ. Bài thơ cũng là "tiếng lòng" của tác giả dành cho một người con gái xứ Huế. Dù biết rằng tình yêu giữa hai người là vô vọng, suốt đời họ chỉ là "hai đường thẳng song song" nhưng tác giả vẫn không nguôi nỗi nhớ thương, vương vấn khiến người đọc phải day dứt.
Vượt lên tất cả, Đây thôn Vĩ Dạ khiến người đọc cảm phục bởi " tình yêu đời, yêu người" của một thi nhân trẻ tài hoa. Dù những ngày cuối đời bị bệnh tật và đau đớn hành hạ về thể xác nhưng Hàn Mặc Tử vẫn thể hiện được sự đắm say, rung động với cuộc sống.
Vĩnh Ngọc/ Dân trí
Bài viết cùng chuyên mục
Đọc thêm
Trở lại Pha Đay
Có những hành trình để lại dấu ấn chẳng thể phai nhòa… Có những vùng đất gieo vào lòng ta niềm vương vấn, để rồi khi trở lại, cảm xúc vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu. Giữa đại ngàn, Pha Đay lặng lẽ hiện hữu như một mạch nguồn của sự sống. Hồ nước trên đỉnh núi cao ấy không chỉ nuôi dưỡng bản làng, mà còn âm thầm chứng kiến những đổi thay, gìn giữ ký ức và lịch sử của cả một vùng đất.
Nhịp điệu cuộc sống
Giữa nhịp sống hiện đại, nhu cầu được giao lưu, sẻ chia và tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ ngày càng trở nên quan trọng. Từ một mô hình sinh hoạt cộng đồng, Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau phố Trung Sơn đã trở thành điểm hẹn ý nghĩa, nơi các hội viên cùng nhau sống vui, sống khỏe, lan tỏa những giá trị tích cực và góp phần tạo nên những nhịp điệu đẹp trong cuộc sống hôm nay.
“Mơ show” - Sự cộng hưởng của xiếc, múa rối và nghệ thuật đương đại
Vừa qua, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức ra mắt vở diễn nghệ thuật quy mô lớn “Mơ show”. Đây là hoạt động nghệ thuật trọng điểm mở đầu chuỗi sự kiện văn học nghệ thuật hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Triển lãm giới thiệu sách tại Đặc khu Phú Quý
Hơn 1.000 cuốn sách thuộc nhiều lĩnh vực đang được trưng bày, giới thiệu tại Đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng, thu hút đông đảo học sinh và người dân đến tham quan, tìm hiểu.
Khai mạc Liên hoan phim tài liệu quốc tế Viet Culture tại Pháp
Vừa qua, Liên hoan phim tài liệu ngắn quốc tế Viet Culture in Motion 2026 đã chính thức khai mạc ở trung tâm Thủ đô Paris (Pháp), mở đầu cho chuỗi hoạt động trình chiếu và giao lưu điện ảnh diễn ra tại nhiều thành phố châu Âu kéo dài đến 5/7.
Nơi biển kể chuyện – nơi di sản lên tiếng
Theo những con sóng tìm về cửa Lạch Trường, ta đến với một miền đất mà mỗi lớp phù sa dường như đều lưu giữ những câu chuyện riêng của biển cả. Giữa nhịp sống hôm nay, nơi dòng sông gặp biển ấy vẫn còn hiện hữu một không gian văn hóa – tâm linh mang đậm dấu ấn lịch sử và đời sống của cư dân vùng biển xứ Thanh.
Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa
Phát huy bề dày truyền thống văn hóa, lịch sử của quê hương, những năm qua, Tỉnh ủy và các cấp ủy Đảng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa luôn đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh xây dựng, phát triển văn hóa và con người xứ Thanh. Đây là cơ sở, là bệ phóng quan trọng để tỉnh tiếp tục triển khai các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản; thực hiện thành công các mục tiêu, nhiệm vụ về văn hóa đã đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, cũng như tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Phong Nha - điểm đến lý tưởng cho du lịch nghỉ dưỡng và chữa lành
Nền tảng du lịch trực tuyến Agoda vừa công bố danh sách những điểm đến nghỉ dưỡng kết nối với thiên nhiên nổi bật của châu Á. Trong đó, Phong Nha (tỉnh Quảng Trị) được đánh giá là điểm đến lý tưởng để hòa mình vào thiên nhiên, chữa lành và tái tạo năng lượng.
Hành trình gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản
Hơn sáu thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày toà thành đá độc đáo được dựng lên giữa vùng đất Tây Đô. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, Thành Nhà Hồ vẫn sừng sững như một chứng nhân của thời gian, lưu giữ những giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc và văn hóa dân tộc. 15 năm kể từ ngày được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới, hành trình bảo tồn và phát huy giá trị của di sản vẫn đang được tiếp nối, để những giá trị quý báu ấy tiếp tục được lan tỏa đến hôm nay và mai sau.
Ba đại diện của Việt Nam lọt vào danh sách điểm tham quan hàng đầu châu Á
Phố cổ Hội An (TP. Đà Nẵng), Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh và Địa đạo Củ Chi (TP. Hồ Chí Minh) vừa qua đã được Giải thưởng Travelers’ Choice Awards Best of the Best của nền tảng du lịch Tripadvisor vinh danh trong danh sách những điểm tham quan hàng đầu châu Á, cho thấy sức hấp dẫn của những giá trị lịch sử, văn hóa và trải nghiệm đặc sắc mà du lịch Việt Nam mang đến cho du khách quốc tế.
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.