ĐÀI PHÁT THANH VÀ TRUYỀN HÌNH THANH HÓA

Thanh Hoa Radio and Television
Đường dây nóng: 0237 3721150

"Đây thôn Vĩ Dạ": Huế đẹp buồn trong mối tình khắc khoải

"Đây thôn Vĩ Dạ" có thể coi là kiệt tác của nhà thơ Hàn Mặc Tử. Bài thơ không chỉ là bức tranh đẹp về cảnh sắc, con người xứ Huế mà còn khiến người đọc thổn thức vì mối tình lãng mạn, day dứt.

23/09/2021 08:33

Đây thôn Vĩ Dạ là bài thơ được Hàn Mặc Tử (tên thật là Nguyễn Trọng Trí) sáng tác vào khoảng năm 1938, khi ông 26 tuổi. Ở tuổi đẹp nhất của một đời người, thật không may mắn khi chàng thanh niên tài hoa lại mắc căn bệnh hiểm nghèo đó là bệnh phong. Thời đó, bệnh phong có thể coi là căn bệnh vô phương cứu chữa. 

Mắc căn bệnh gây đau đớn dữ dội nhưng Hàn Mặc Tử vẫn không ngừng làm thơ. Những vần thơ của ông khi đó giống như giúp ông trút bỏ ưu phiền của thực tại, quên đi những nỗi đau thể xác bằng việc nhớ tới những quá khứ đẹp đẽ, êm đềm hoặc thậm chí, ông mượn thơ để chuyển tải cảm giác đau đớn, u hoài, khắc khoải của mình.

Đây thôn Vĩ Dạ: Huế đẹp buồn trong mối tình khắc khoải - 1
 

Nhấn để phóng to ảnh

Tranh minh họa thôn Vĩ Dạ ở Huế.

Đây thôn Vĩ Dạ được giới thiệu lần đầu trong tập Thơ Điên (về sau đổi tên là Đau thương). Tập thơ ra mắt chỉ hai năm trước khi Hàn Mặc Tử qua đời do trọng bệnh ở tuổi 28. Đây thôn Vĩ Dạ không chỉ là tác phẩm nổi tiếng nhất của thi nhân tài hoa bạc mệnh mà còn là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của thơ Việt Nam hiện đại.

Đây thôn Vĩ Dạ được giới thiệu trong sách ngữ văn lớp 11 và được coi là một trong những tác phẩm kinh điển miêu tả cảnh đẹp nên thơ của xứ Huế. Như cô giáo Nguyễn Thị Nguyệt Thanh, cựu giáo viên văn trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông, Hà Nội chia sẻ thì: "Lứa sinh viên đại học sư phạm văn chúng tôi đều mong ước được đến Huế sau khi đọc bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ. Bài thơ đẹp như một bức tranh và thắm đượm tình người khiến bao thế hệ thổn thức. Bản thân tôi, nhiều năm đứng trên bục giảng nhưng vẫn luôn rất xúc động mỗi khi phân tích về Đây thôn Vĩ Dạ với các học sinh của mình".

Hàn Mặc Tử sinh ở Quảng Bình và từng có quãng thời gian sống ở Huế, theo học trường Pellevin. Chính vì thế, cảnh sắc và con người xứ Huế chắc chắn đã để lại trong tâm trí nhà thơ ấn tượng khó phai. Nhiều năm qua, Đây thôn Vĩ Dạ luôn được cho là bài thơ gợi cảm hứng từ mối tình của Hàn Mặc Tử với một cô gái có tên là Kim Cúc, quê ở thôn Vĩ Dạ, ngôi làng xinh đẹp nằm bên bờ sông Hương.  

Sao anh không về chơi thôn Vĩ?

Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.

Vườn ai mướt quá, xanh như ngọc

Lá trúc che ngang mặt chữ điền.

Mở đầu bài thơ là một câu hỏi rất ngọt ngào và dường như cũng là lời trách móc nhẹ nhàng của một nhân vật trữ tình có thể là một cô gái Huế hỏi một chàng trai tại sao không về chơi thôn Vĩ. Đó cũng có thể là lời tự hỏi của Hàn Mặc Tử, một người đã từng có khoảng thời gian gắn bó với xứ Huế đẹp như thơ.

Thời điểm viết bài thơ này, Hàn Mặc Tử đã mắc bệnh nặng và nỗi nhớ Huế hẳn đã khiến ông day dứt khôn nguôi. Huế trong thơ Hàn Mặc Tử hiện lên dung dị và hiền hòa với khung cảnh hàng cau đón nắng sớm lung linh như bức tranh, những khu vườn xanh mát trải dài màu ngọc bích. Chỉ là ánh nắng buổi ban mai mà bừng sáng cả một bài thơ đẹp khiến người đọc có thể dễ dàng hình dung về khung cảnh một ngôi làng như tranh vẽ. Giữa "bức tranh" ấy, hình ảnh "lá trúc che ngang mặt chữ điền" là một điểm nhấn rất đẹp. Gương mặt chữ điền thể hiện vẻ đẹp đôn hậu và hiền hòa của những con người nơi đây.

Nếu như ở khổ đầu tiên của bài thơ, bức tranh xứ Huế hiện lên tươi sáng và tràn đầy nhựa sống thì ở khổ thơ thứ hai, khung cảnh đã chùng xuống giống như nỗi lòng của thi nhân:

Gió theo lối gió, mây đường mây,

Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay...

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó,

Có chở trăng về kịp tối nay?

Gió và mây, hình ảnh thường tượng trưng cho đôi lứa gắn bó, song hành nhưng trong câu thơ của Hàn Mặc Tử, đó lại là cảm xúc chia lìa. Gió mây đã không chung đường nên bến sông cũng "buồn thiu" chỉ còn những bông hoa ngô ủ dột lay động nhẹ nhàng theo cơn gió.

Tiếp theo đó, bài thơ xuất hiện hai "nhân vật" rất trữ tình đó là thuyền và trăng.  Câu hỏi: Thuyền có kịp chở trăng về? giống như một câu hỏi mà tác giả dành riêng cho mình. Thời điểm đó, Hàn Mặc Tử ốm nặng và có lẽ, ông đã dự cảm được là mơ ước giản dị quay về xứ Huế cũng không kịp thành hiện thực. 

Nhớ về xứ Huế, thi sĩ Hàn Mặc Tử tiếp tục chìm trong những mộng tưởng giữa mơ và thực của mình. Ông viết:

Mơ khách đường xa, khách đường xa,

Áo em trắng quá nhìn không ra...

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh,

Ai biết tình ai có đậm đà?

Hai lần nhấn mạnh cụm từ "khách đường xa" cho thấy thi nhân không chỉ nhớ da diết tới "người trong mộng" mà còn khao khát được sống cuộc sống hạnh phúc và ấm êm bên những người mà ông yêu thương. Từ khát vọng và tình yêu với cuộc sống, Hàn Mặc Tử lại nhớ tới hình ảnh một cô gái mặc áo dài trắng tinh khôi, có lẽ chính là người con gái mà ông đã thầm yêu trộm nhớ trong những ngày còn ở Huế.

Sau những nhớ thương day dứt về xứ Huế và người con gái "trong mơ", Hàn Mặc Tử đau xót khi nhận ra hiện thực cô đơn và buồn bã của mình. Ông viết: "Ở đây sương khói mờ nhân ảnh. Ai biết tình ai có đậm đà?" Trong hiện thực cô độc, nhà thơ đã hỏi người và cũng tự hỏi mình, liệu tình cảm có còn tha thiết như xưa, lòng người có còn cảm xúc hay tất cả chỉ là hư ảo như màu áo trắng hòa vào sương khói.

Đây thôn Vĩ Dạ được coi là một trong những "bức tranh" mô tả tuyệt vời nhất hình ảnh của "Huế đẹp, Huế thơ". Dưới ngòi bút của Hàn Mặc tử, cảnh Huế hiện lên bình dị, thơ mộng, dịu dàng và đầy nhung nhớ. Bài thơ cũng là "tiếng lòng" của tác giả dành cho một người con gái xứ Huế. Dù biết rằng tình yêu giữa hai người là vô vọng, suốt đời họ chỉ là "hai đường thẳng song song" nhưng tác giả vẫn không nguôi nỗi nhớ thương, vương vấn khiến người đọc phải day dứt.

Vượt lên tất cả, Đây thôn Vĩ Dạ khiến người đọc cảm phục bởi " tình yêu đời, yêu người" của một thi nhân trẻ tài hoa. Dù những ngày cuối đời bị bệnh tật và đau đớn hành hạ về thể xác nhưng Hàn Mặc Tử vẫn thể hiện được sự đắm say, rung động với cuộc sống.

Vĩnh Ngọc/ Dân trí

Ý kiến bạn đọc

Xem thêm bình luận
Thanh Hoá có thêm 3 Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Thanh Hoá có thêm 3 Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

15:19 , 09/08/2022

Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ra Quyết định đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia 10 di sản, trong đó có 3 di sản của tỉnh Thanh Hóa.

Việt Nam tiếp tục được chọn là nơi trao giải thưởng Du lịch thế giới

Việt Nam tiếp tục được chọn là nơi trao giải thưởng Du lịch thế giới

08:03 , 09/08/2022

Tổng cục Du lịch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, Lễ trao giải thưởng Du lịch thế giới khu vực Châu Á và Châu Đại Dương năm 2022 sẽ được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 7/9 tới.

Việt Nam tiếp nhận hiện vật, cổ vật văn hóa từ FBI

Việt Nam tiếp nhận hiện vật, cổ vật văn hóa từ FBI

08:01 , 09/08/2022

Tại trụ sở Ðại sứ quán Việt Nam tại Mỹ, Ðại sứ Nguyễn Quốc Dũng đã chủ trì lễ tiếp nhận một số hiện vật, cổ vật văn hóa từ Cục Ðiều tra Liên bang Mỹ (FBI) với sự chứng kiến của đại diện Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh nội địa Mỹ cùng các cơ quan truyền thông thường trú của Việt Nam tại thủ đô Washington DC.

Xu hướng du lịch kết hợp khám phá văn hóa điểm đến

Xu hướng du lịch kết hợp khám phá văn hóa điểm đến

10:04 , 07/08/2022

Trong giai đoạn“hậu COVID-19”hiện nay, cùng với một số xu hướng du lịch phát triển, du lịch kết hợp khám phá văn hóa đang nhanh chóng trở thành xu hướng mới khi du khách đến với Thanh Hóa. Xu hướng này vừa góp phần mở rộng kiến thức, vừa đem đến cho du khách những trải nghiệm thú vị, khác biệt tại mỗi điểm đến.

Việt Nam có sức hút lớn đối với thị trường khách Ấn Độ

Việt Nam có sức hút lớn đối với thị trường khách Ấn Độ

07:51 , 05/08/2022

Sức hút của Việt Nam đối với thị trường Ấn Độ có thể nhận thấy qua lượng thị thực bình quân mỗi ngày trước và sau đại dịch Covid-19 tăng 24 lần, trong đó có nhiều yêu cầu tìm hiểu, hỗ trợ tổ chức đám cưới, hội nghị tại Việt Nam.

 8/9 là Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

8/9 là Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

19:50 , 04/08/2022

(TTV) - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 930/QĐ-TTg ngày 3/8/2022 phê duyệt Đề án “Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2023 - 2030”.

Phát triển du lịch nông thôn gắn với phát huy tiềm năng, lợi thế về nông nghiệp, làng nghề

Phát triển du lịch nông thôn gắn với phát huy tiềm năng, lợi thế về nông nghiệp, làng nghề

19:48 , 04/08/2022

(TTV) - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh vừa ký Quyết định số 922/QĐ-TTg ngày 2/8/2022 phê duyệt Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025.

Nhiều nước không chấp nhận hộ chiếu mẫu mới, tour châu Âu thấp thỏm lo sợ

Nhiều nước không chấp nhận hộ chiếu mẫu mới, tour châu Âu thấp thỏm lo sợ

14:38 , 04/08/2022

Đã có 3 nước châu Âu dừng cấp thị thực Schengen cho công dân Việt Nam dùng hộ chiếu mẫu mới. Động thái này khiến các tour du lịch châu Âu gặp nhiều xáo trộn, tuy nhiên doanh nghiệp lữ hành nhận định tình hình có thể còn tồi tệ hơn.

E-Magazine - Khơi dậy tiềm năng du lịch ở các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia

E-Magazine - Khơi dậy tiềm năng du lịch ở các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia

09:32 , 04/08/2022

Thanh Hóa có nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên tương đối giàu có, tập trung chủ yếu tại Vườn Quốc gia Bến En và 4 Khu bảo tồn thiên nhiên là Pù Luông, Pù Hu, Xuân Liên và khu bảo tồn các loại hạt trần quý hiếm Nam Động.

Nhiều cơ hội thúc đẩy du lịch Việt Nam-Nhật Bản sau đại dịch

Nhiều cơ hội thúc đẩy du lịch Việt Nam-Nhật Bản sau đại dịch

08:58 , 04/08/2022

Là một trong những sự kiện xúc tiến du lịch đầu tiên của Nhật Bản tại Việt Nam kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát ở hai nước, Hội thảo xúc tiến du lịch tỉnh Ehime, Nhật Bản diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh chiều 2/8, đã mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy du lịch giữa tỉnh Ehime nói riêng và Nhật Bản nói chung với Việt Nam.