"Tín dụng đen" và hệ luỵ khôn lường

Có nhiều cách hiểu, khái niệm về “tín dụng đen”, tuy nhiên theo nghĩa thông thường nhất, “tín dụng đen” là hình thức tín dụng tư nhân, nằm ngoài khuôn khổ hoạt động của hệ thống ngân hàng, không theo các quy định của pháp luật về hoạt động tín dụng, ngân hàng và được sử dụng với ý nghĩa tiêu cực, đó là những khoản vay với lãi suất rất cao và có phần tham gia của các tổ chức tội phạm, gắn với các hành vi phạm tội, vi phạm pháp luật.

Theo thống kê chưa đầy đủ, từ năm 2010-2014, cả nước liên tiếp xảy ra hàng trăm vụ vỡ nợ lớn với thiệt hại lên tới hàng ngàn tỷ đồng, ảnh hưởng đến nhiều cá nhân, gia đình, tổ chức và liên quan với nó là 6.367 vụ việc, trong đó có 41 vụ giết người, 318 vụ cố ý gây thương tích, 588 vụ cướp tài sản, 1.089 vụ cưỡng đoạt tài sản, 1.707 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, 2.496 vụ lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, 104 vụ hủy hoại tài sản…Ngoài ra, những hệ lụy phát sinh từ “tín dụng đen “đã dẫn đến nhiều hành vi vi phạm khác như: Bắt giữ người trái pháp luật, hủy hoại tài sản, gây rối trật tự công cộng, tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật về cầm cố, thế chấp tài sản…

Tại Thanh Hóa, đến nay, các lực lượng cảnh sát tỉnh Thanh Hoá cũng đã khởi tố 12 vụ với 44 bị can liên quan đến hoạt động tín dụng đen của các cá nhân, tổ chức và các công ty dịch vụ tài chính diễn ra trên địa bàn tỉnh. Nhiều gia đình người vay thì lo sợ, hoảng loạn; người dân thì bất an; xã hội thì bức xúc trước những hành động ngang nhiên coi thường pháp luật của các đối tượng cho vay tín dụng đen. Và chúng cũng sẵn sàng dùng nhiều thủ đoạn khác nhau để đòi được nợ.

Theo quy định tại Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay do các bên thỏa thuận và không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn nêu trên thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Thế nhưng trên thực tế, lãi suất tín dụng đen thường ở mức cắt cổ, chênh rất nhiều lần so với mức lãi suất mà Bộ luật Dân sự 2015 quy định. Rõ ràng là sai luật, nhưng hoạt động tín dụng đen vẫn diễn ra và thậm chí nở rộ. Còn việc xử lý các đối tượng hoạt động trong lĩnh vực này lại không hề đơn giản.

Cũng theo thông tin được cung cấp từ các lực lượng chức năng thì thời gian vừa qua, trên địa bàn cả nước nói chung, tỉnh Thanh Hoá nói riêng đang nổi lên việc thành lập và đi vào hoạt động của các công ty dịch vụ tài chính, khiến tình hình tín dụng đen càng thêm phức tạp. Tuy nhiên, theo quy định tại Nghị định 39, ngày 7/5/2014 của chính phủ về Hoạt động của công ty tài chính và công ty cho thuê tài chính thì các công ty này phải được Ngân hàng nhà nước cấp phép hoạt động.

Rõ ràng, hoạt động tín dụng đen đang “bủa vây” nhiều người dân và hoạt động một cách công khai, phổ biến, gây nên những bất an cho xã hội. Để ngăn chặn tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết của Phiên họp thường kỳ tháng 9/2018, trong đó nội dung đáng chú ý là giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan siết chặt quản lý để chặn đứng vấn nạn tín dụng đen, cho vay nặng lãi, siết nợ, đòi nợ thuê, bắt giữ người trái pháp luật... Đây được xem là biện pháp mạnh tay, rốt ráo của Chính phủ nhằm chấn chỉnh vấn nạn tín dụng đen, lợi dụng việc đòi nợ thuê để cưỡng đoạt tài sản... Hy vọng cùng với sự quyết liệt của Chính phủ, các bộ ngành liên quan trong việc xử lý vấn nạn “tin dụng đen” các địa phương cũng cần vào cuộc đồng bộ để ngăn chặn tình trạng này nhằm đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Lê Quỳnh – Minh Quang