Sức sống của những làn điệu dân ca, dân vũ vùng cao

Đã thành thông lệ, cứ vào những ngày cuối tuần hay mỗi khi chuẩn bị cho ngày vui của bản, chị em phụ nữ dân tộc Thái ở bản Vịn, xã Bát Mọt, huyện Thường Xuân lại tập trung ở nhà văn hóa để tập luyện những bài ca, điệu múa truyền thống.

Những bàn tay quanh năm chỉ quen cầm cái cuốc, con dao lên nương rẫy, nay lại tập làm quen với những động tác mềm dẻo, điệu nghệ… Với chị em phụ nữ ở bản Vịn, những hoạt động văn hóa như vậy thật sự bổ ích, bởi đến đây, mọi người không chỉ được gặp gỡ, giao lưu với nhau, mà còn góp phần làm sống lại "hồn" văn hóa của dân tộc Thái.

Chị Lang Thị Hương, bản Vịn, xã Bát Mọt, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Bà con trong bản ai cũng yêu thích văn hóa, văn nghệ truyền thống. Bản thân tôi cũng luôn đam mê với văn hóa truyền thống và luôn cố gắng gìn giữ bản sắc cho dân tộc mình".

Giai điệu "Chậm đò ho" - một hình thức biểu diễn dân ca của dân tộc Thổ ở xứ Thanh. Theo một số nghệ nhân, ban đầu "Chậm đò ho" là 1 trong 5 bài hát ru của người Thổ. Đó là tiếng hát được đu đưa theo nhịp tiếng đạp chân của người mẹ nằm võng. Dần dần, bà con đã sáng tạo hơn trong ứng tác các nội dung của làn điệu này, do đó ở mỗi môi trường khác nhau, hoàn cảnh khác nhau thì bà con sẽ biến tấu lời hát cho phù hợp.

Dân ca, dân vũ là yếu tố quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng các dân tộc thiểu số ở miền núi Thanh Hóa. Mỗi điệu nhảy, điệu múa được sinh ra từ chính cuộc sống đời thường, phản ánh nét đẹp trong sinh hoạt, sản xuất của đồng bào, không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần mà mang nhiều ý nghĩa tâm linh và gắn kết cộng đồng dân tộc.

Để duy trì và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc đó, rất cần sự tham gia của những nghệ nhân dân gian tâm huyết và gắn bó với văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Nghệ nhân dân gian Phùng Quang Du, khu phố Hạ Sơn, thị trấn Ngọc Lặc, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Để gìn giữ, phát huy và bảo tồn các giá trị văn hoá của dân tộc, tôi cùng với một số nghệ nhân ở đây giúp cho đồng bào Dao làm một số tiết mục ví dụ như là dàn dựng, phục dựng lễ Tết nhảy của người Dao".

Hiện nay, đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở vùng cao Thanh Hóa ngày càng được cải thiện, bởi vậy, nhu cầu thưởng thức văn hóa, văn nghệ của bà con cũng được nâng lên. Mặc dù có nhiều loại hình âm nhạc hiện đại xuất hiện, nhưng văn hóa văn nghệ dân gian không vì thế mà mất đi. Bởi bà con các dân tộc luôn ý thức được việc bảo tồn và phát huy các loại hình dân ca, dân vũ trong đời sống là một yếu tố quan trọng, cấp thiết trong đời sống hiện nay.