Sức sống mãnh liệt của Khua luống trong đời sống tinh thần của đồng bào Thái

         Khua Luống bắt nguồn từ công việc giã gạo của phụ nữ Thái. Tiếng chày giã gạo bắt đầu gõ nhịp, thưa thớt, đều đều...rồi dồn dập như thúc giục mọi người trở dậy để bắt đầu công việc. Nhiều lúc trong quá trình giã gạo để đỡ nhàm chán, mệt nhọc, người ta khua thêm một vài nhịp vào thành luống hoặc khua chày với nhau, tiếng kêu phát ra rất vui tai. Cứ thế, dần qua thời gian, Khua Luống đã trở thành một loại hình nghệ thuật đặc sắc, thành khúc ca dung dị mà thân thuộc của người dân bản Thái.

         Khua Luống được truyền từ đời này sang đời khác. Các bà, các cụ, các chị em lớn lên lúc biết cầm chày giã gạo cũng là lúc biết khua luống. Nhà nào cũng khua, 3, 4 người họ cũng khua được, càng nhiều người hòa nhịp càng vui.

         Tham gia Khua Luống thường là phụ nữ với số lượng từ 10 người trở lên, chia thành các cặp, trong đó cử ra một người làm cái, một người gõ nhịp và các cặp còn lại dùng những chiếc gậy gỗ gõ vào thành của một cây gỗ đã rỗng ruột, theo nhịp phách do người làm cái gõ, tạo thành một loại âm thanh vừa rộn ràng, chắc gọn lại mộc mạc và giản dị. Đặc biệt Khua Luống thường kết hợp với trống, chiêng. Khi các thành viên khác Khua Luống thì cần một người đánh trống và một người đánh chiêng. Sự kết hợp của Khua Luống và trống, chiêng tạo nên một không khí tưng bừng, rộn rã.

          Khua Luống có12 điệu cơ bản. Mỗi khi nhịp chày khua luống vang lên là bàn chân muốn bước, cái bụng muốn theo đến nơi có lễ hội, đến nơi vui chơi. Tuy âm thanh phát ra từ mỗi điệu khua luống không có được cái luyến láy, bổng trầm như những loại nhạc cụ hiện đại, nhưng nó lại như thứ keo kết dính tình cảm, gắn kết mọi người thành một khối thống nhất của tình bạn, tình thương yêu, nó mang ý nghĩa về một cuộc sống no đủ.

         Cho dù cuộc sống đã có nhiều đổi thay, nhưng ý thức lưu giữ, bảo tồn, phát huy những nét đẹp của nghệ thuật Khua Luống không bị mai một, không bị lãng quên trong đời sống cộng đồng người Thái. 

Bá Phượng.