Tăng cường công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng

Thời gian qua, công tác phòng chống tham nhũng trên cả nước được đẩy mạnh, nhiều vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế lớn đã được đưa ra xét xử. Mặc dù việc thu hồi tài sản tham nhũng đã có những kết quả tích cực, tuy nhiên nhìn chung công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt do tham nhũng tỉ lệ thu hồi còn thấp. Việc khuyến khích, tạo cơ chế để người dân phản ánh, tố giác tài sản bất minh và sai phạm trong công tác thu hồi tài sản tham nhũng dù đã có trong quy định nhưng vẫn chưa được triển khai có hiệu quả.

Hàng năm, lãnh đạo Cục Thi hành án dân sự tỉnh Thanh Hóa luôn tập trung tối đa các nguồn lực để tổ chức thi hành án đối với các vụ việc; phối hợp thường xuyên với các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu hồi tiền, tài sản cho nhà nước và các tổ chức, cá nhân. Tính đến thời điểm hiện tại, các cơ quan thi hành án dân sự trong tỉnh đã thụ lý 40 vụ việc liên quan đến án tham nhũng, tương đương trên 57 tỉ đồng đồng; trong đó số có điều kiện thi hành án là 26 việc tương đương 19,4 tỉ đồng; số chưa có điều kiện thi hành là 14 việc tương đương gần 37,7 tỉ đồng. Trong số các vụ việc có điều kiện thi hành, cơ quan Thi hành án dân sự các cấp tỉnh Thanh Hóa đã thi hành xong 16 việc tương đương trên 2,8 tỉ đồng. Số việc đang thi hành là 10 việc tương đương 16,6 tỉ đồng.

Số liệu thống kê này cho thấy tỉ lệ thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế đạt thấp. Đây cũng là thực tế chung đang diễn ra hiện nay trong công tác thu hồi tài sản án tham nhũng trên toàn quốc, không riêng gì Thanh Hóa. Nguyên nhân xuất phát chủ yếu từ yếu tố khách quan. Mặc dù các cơ quan Thi hành án đã triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ, phối hợp kịp thời với các cơ quan, đơn vị liên quan, tuy nhiên phần lớn trong các vụ việc, số tiền sai phạm đã bị các đối tượng phạm tội sử dụng vào các mục đích chi tiêu cá nhân như cá cược, lô đề, chi trả nợ nần hoặc đã  tẩu tán từ trước giai đoạn thi hành án, dẫn đến không có tài sản để kê biên phục vụ công tác thu hồi tài sản, hoặc nếu còn tài sản thì tài sản cũng có giá trị thấp.

Để nâng cao hiệu quả công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, Chỉ thị 04 của Ban Bí thư xác định rõ vai trò, trách nhiệm của cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án dân sự, ban chỉ đạo thi hành án dân sự các cấp kịp thời áp dụng các biện pháp thu giữ, tạm giữ, kê biên tài sản, đất đai, phong tỏa tài khoản ngay trong quá trình kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử. Chỉ thị cũng yêu cầu tăng cường giám sát công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế; có cơ chế phát huy hiệu quả vai trò giám sát của nhân dân, khuyến khích người dân phản ánh, tố giác tài sản bất minh và sai phạm trong công tác thu hồi tài sản tham nhũng.

Thực tế thi hành án thời gian qua cho thấy để công tác thu hồi tài sản đạt hiệu quả cao thì công tác xác minh và phong tỏa tài sản, tài khoản phải được thực hiện ngay từ giai đoạn tiền tố tụng hoặc phải được thực hiện song song với quá trình khởi tố, điều tra, tạm giam, khám xét. Không chỉ áp dụng đa dạng các biện pháp pháp lý phù hợp với từng hành vi sai phạm cụ thể, các cơ quan tố tụng còn được phép khẩn cấp kê biên, phong tỏa tài sản đưa vào hồ sơ vụ án dưới danh nghĩa “vật chứng”. Những tài sản này không chỉ để bảo đảm cho các hoạt động thi hành án về sau, mà còn là căn cứ chứng minh tội phạm, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm, định khung, định lượng hình phạt.

Chỉ thị 04 xác định việc thu hồi tài sản tham nhũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm phải ưu tiên hàng đầu trong trong đấu tranh phòng chống tham nhũng. Tòa án có tuyên những bản án nghiêm khắc đến đâu mà không thu hồi được tài sản coi như xử lý chưa triệt để. Hi vọng rằng những khó khăn, vướng mắc trong công tác thi hành án sẽ được tháo gỡ, nâng cao hiệu quả công tác thu hồi tài sản án tham nhũng, kinh tế, trả lại tài sản cho nhà nước, tổ chức, cá nhân.

Theo Lan Phương – Đức Anh/Phòng chống tham nhũng ngày 15.3.2022