Thanh Hóa phát triển vùng nguyên liệu trồng cây gai xanh

Gai xanh là loại cây dễ trồng, ít sâu bệnh, thích hợp nhiều chân đất, trồng một lần cho thu hoạch nhiều năm. Xác định cây gai xanh có tiềm năng, dư địa phát triển, Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn phối hợp các địa phương và Công ty Cổ phần Nông Nghiệp An Phước tổ chức phát triển vùng gai xanh nguyên liệu trên địa bàn tỉnh. Ngày 26-4-2021, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 385/2021/NQ-HĐND về cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển cây gai xanh nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2021-2023.

Nhà máy Sản xuất sợi dệt An Phước tại xã Cẩm Tú (Cẩm Thủy)  đã và đang đồng hành cùng người dân liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm từ cây gai xanh.

Theo đó, các doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác, hộ gia đình, cá nhân thuộc phạm vi Đề án phát triển vùng nguyên liệu cây gai xanh phục vụ nhà máy sản xuất sợi gai An Phước sẽ được hỗ trợ 10 triệu đồng/1 ha để chuyển đổi từ trồng cây lâu năm kém hiệu quả sang trồng cây gai xanh nguyên liệu; hỗ trợ 50% chi phí mua giống cây gai xanh; hỗ trợ chi phí mua máy tước vỏ cây gai xanh với mức 5 triệu đồng/1máy. Mức hỗ trợ sẽ được áp dụng với từng đối tượng cụ thể và theo quy mô diện tích khác nhau. Thời gian thực hiện chính sách từ ngày 1/1/2021 đến hết ngày 31/12/2023. Ngoài ra, Nhà máy Sản xuất sợi dệt An Phước tại xã Cẩm Tú (Cẩm Thủy) được đầu tư, đi vào hoạt động khá hiệu quả đã và đang đồng hành cùng người dân liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm, tạo niềm tin cho người trồng cây gai xanh. Từ đó, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tổ chức sản xuất gai xanh với quy mô khá lớn và mang lại hiệu quả tương đối cao.

Cây gai xanh đã mang lại thu nhập cho gia đình anh Nguyễn Văn Tuyên (áo nâu) ở thôn Lương, xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy trên 100 triệu đồng.

Trước đây, trên diện tích hơn 2 ha đất sản xuất, gia đình anh Nguyễn Văn Tuyên ở thôn Lương, xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy trồng sắn và các loại cây khác nhưng thu nhập thấp và không ổn định. Năm 2021, gia đình đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng cây gai xanh. Do phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu và được chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, nên cây gai xanh phát triển tốt. Chỉ chưa tới 1 năm, qua 3 vụ thu hoạch, trừ chi phí, cây gai xanh đã mang lại thu nhập cho gia đình anh trên 100 triệu đồng. Anh Nguyễn Văn Tuyên cho biết: Trước đây gia đình trồng cây màu, đầu ra bấp bênh hơn, khi trồng cây gai xanh này thì nguồn thu nhập và đầu ra ổn định hơn, công chăm sóc đỡ vất vả hơn.

Từ năm 2017, huyện Cẩm Thủy đã phối hợp với Công ty Cổ phần Nông nghiệp An Phước tập trung phát triển cây gai xanh trên địa bàn, coi đây là cây trồng chủ lực gắn với quá trình phát triển nông thôn mới. Ban đầu, huyện xây dựng  vùng nguyên liệu trồng gai xanh với diện tích khoảng 100 ha, trong đó tập trung tại các xã Cẩm Tú 7,2 ha, Cẩm Bình 6,5 ha, Cẩm Châu 8 ha...vv.

Người trồng gai xanh được công ty được hỗ trợ chi phí chuyển đổi cây trồng, chi phí mua giống và máy móc.

Qua đánh giá của ngành chức năng và người nông dân, trên cùng một chân đất nhưng công đầu tư, chăm sóc cây gai xanh so với các loại cây sắn, mía giảm hơn nhưng lại cho hiệu quả kinh tế cao hơn. Đặc biệt, thông qua liên kết sản xuất, các hộ dân đã được Công ty Cổ phần Nông Nghiệp An Phước chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch, ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Đồng thời, người trồng gai xanh cũng được công ty được hỗ trợ chi phí chuyển đổi cây trồng, chi phí mua giống và máy móc.

Hiện nay, bình quân 1 năm cây gai xanh thu hoạch từ 4-5 lứa, thậm chí 6 lứa, năng suất bình quân 25 tấn/ha cây tươi, tương đương 0,75 tấn sợi khô, với giá thu mua luôn ổn định ở mức cao từ 42-47 nghìn đồng/kg, tính ra trừ chi phí các loại, bình quân người nông dân sẽ đạt thu nhập từ 60-70 triệu đồng/ha/năm. Bà Phạm Thị Thanh, thôn Cẩm Hoa, xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa cho biết nhờ sự hỗ trợ của huyện, của xã và nhà máy mà mỗi năm, mỗi một ha cây gai xanh cho gia đình thu hoạch 4 lứa, mỗi lứa từ 7 đến 8 tạ, tính ra thu nhập rất ổn định, hiệu quả. Vì vậy mà trong năm tới, gia đình sẽ tiếp tục trồng 7ha, và dự định năm sau nữa sẽ tăng lên 8ha.

Đến hết năm 2021, huyện Cẩm Thủy đã phát triển được gần 260 ha gai xanh, mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 sẽ đạt khoảng 800 ha. Để đạt mục tiêu trên, ngoài việc tiếp tục tập huấn cho nông dân nắm vững kỹ thuật trồng, chăm sóc cây gai xanh, huyện Cẩm Thủy sẽ tuyên truyền, hướng dẫn, vận động các hộ dân liên kết, thành lập tổ hợp tác, hợp tác xã để sản xuất cây gai xanh. Đồng thời ưu tiên phát triển những diện tích có đủ điều kiện thâm canh, người dân có trình độ sản xuất, có khả năng đầu tư để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng được nguồn nguyên liệu ổn định cho nhà máy.  Ông Hà Thanh Sơn, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa cho biết huyện đã ban hành nhiều kế hoạch về việc phát triển trồng cây gai xanh trong năm 2022 và trong những năm tới. Huyện cũng đã giao chỉ tiêu cụ thể cho các xã, thị trấn theo từng năm. Đặc biệt huyện cũng chú trọng công tác tuyên truyền, vận động nhân dân về hiệu quả kinh tế của cây gai để phát triển lớn nhất diện tích cây gai có thể có được ở huyện Cẩm Thủy.

Huyện Cẩm Thủy đang tiếp tục tập huấn cho nông dân nắm vững kỹ thuật trồng, chăm sóc cây gai xanh.

Theo số liệu tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hoá, tính đến tháng 12/2021, diện tích trồng gai xanh trên địa bàn tỉnh đạt 460 ha, trong đó trồng mới 310 ha và lưu gốc 150 ha. Hiện nay, tất cả diện tích trồng gai xanh nguyên liệu trên địa bàn tỉnh đều được Công ty Cổ phần Nông nghiệp An Phước ký hợp đồng và bao tiêu sản phẩm. Với một số chính sách hỗ  trợ kích cầu của tỉnh và công ty, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tổ chức sản xuất gai xanh với quy mô khá lớn (từ 3 ha trở lên), đồng thời đầu tư hệ thống máy móc thiết bị phục vụ sản xuất và chế biến vỏ gai, ứng dụng khá tốt kỹ thuật thâm canh, qua đó đã nâng cao năng suất và sản lượng gai xanh.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, hiện vẫn còn một số địa phương và hộ gia đình chưa quan tâm đầu tư thâm canh nên năng suất, sản lượng còn hạn chế. Bên cạnh đó, mô hình phát triển cây gai xanh nguyên liệu theo quy mô nhóm hộ, hợp tác xã chưa được hình thành và phát huy; chủ yếu chỉ tập trung phát triển theo hình thức hộ gia đình; chưa xây dựng được các mô hình điển hình về thâm canh gai gắn với phương thức quản lý, quản trị hiện đại để các địa phương học tập và nhân rộng.

Để thực hiện mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu cây gai xanh đến năm 2025 đạt 6.457 ha, trước mắt năm 2022 là 1.460 ha, trong đó diện tích lưu gốc là 460 ha, diện tích trồng mới là 1.000 ha, ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hoá sẽ tập trung phối hợp với các huyện  nằm trong vùng nguyên liệu trồng gai xanh như: Cẩm Thuỷ, Thạch Thành, Như Xuân, Bá Thước, Mường Lát, Như Thanh... đẩy mạnh công tác tuyên truyền về hiệu quả của cây gai xanh, đồng thời xây dựng các hợp tác xã, tổ hợp tác sản xuất và sơ chế cây gai xanh với số lượng và quy  mô lớn.

Ông Vũ Quang Trung, Chi cục Phó Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Thanh Hóa cho biết, đơn vị xác định sẽ đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, dự trù lượng giống và ứng dụng tốt các biện pháp tiến bộ khoa học kỹ thuật trong trồng và sản xuất cây gai. Tăng cường đối đa việc mở rộng diện tích trồng cây gai trong vụ xuân, thông qua các biện pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ưu tiên quỹ đất đã quy hoạch để trồng gai, tập huấn kỹ thuật trồng cây gai cho người nông dân để đảm bảo sản xuất cây gai đạt hiệu quả cao nhất.

Nhằm hoàn thành mục tiêu phát triển bền vững vùng nguyên liệu cây gai xanh, ngoài vai trò chỉ đạo sát sao của các cấp, ngành trong tỉnh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và các địa phương trong việc tổ chức sản xuất, cung ứng  giống, đẩy mạnh tiến bộ khoa học kĩ thuật để nâng cao năng suất , chất lượng sản phẩm. Từ đó đưa cây gai xanh trở thành cây trồng chủ lực, đem lại hiệu quả kinh tế cao cho các địa phương nằm trong vùng nguyên liệu./.

Mai Ngọc- Thanh Văn/Chuyên mục Đưa nghị quyết vào cuộc sống ngày 5.4