Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 ở Thanh Hóa

Năm 1945, cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Thanh Hóa nổ ra đầu tiên trên địa bàn huyện Hoằng Hóa. Ngày 24/7/1945, Tỉnh ủy Thanh Hóa đã chỉ đạo chi bộ Đảng và Ban cán sự Việt Minh huyện lãnh đạo quần chúng vùng dậy đấu tranh, bắt sống lính bảo an và Tri phủ Phạm Trọng Bào, chiếm phủ đường. Sau khi giành thắng lợi, Việt Minh huyện tổ chức mít tinh, tuyên bố xóa bỏ chính quyền địch, kêu gọi đồng bào tích cực ủng hộ và tham gia Việt Minh, bảo vệ thành quả cách mạng.

Đây là cuộc khởi nghĩa từng phần cấp huyện đầu tiên của tỉnh giành thắng lợi trọn vẹn, mở đầu cho các cao trào khởi nghĩa giành chính quyền trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hoằng Hóa đã cổ vũ, thúc đẩy mạnh mẽ cao trào chuẩn bị khởi nghĩa trong toàn tỉnh. Để kịp thời chỉ đạo phong trào cách mạng, ngày 13/8/1945, Tỉnh ủy Thanh Hóa đã triệu tập hội nghị mở rộng tại nhà ông Tô Đình Bảng, làng Mao Xá, xã Thiệu Toán, huyện Thiệu Hóa.

Hội nghị đánh giá thời cơ cách mạng đã chín muồi và quyết định thành lập Ủy ban khởi nghĩa do đồng chí Lê Tất Đắc làm chủ tịch. Hội nghị chủ trương tiến hành khởi nghĩa ở những nơi có phong trào cách mạng mạnh, sau đó sẽ tập trung lực lượng hỗ trợ cho những nơi phong trào còn yếu, giành chính quyền ở miền xuôi rồi tiến đến giành chính quyền ở miền núi.

Sau 2 ngày chuẩn bị, đêm ngày 18, rạng sáng ngày 19/8/1945, lệnh khởi nghĩa của Ủy ban khởi nghĩa tỉnh được phát ra. Tại Thiệu Hóa, ngay trong đêm 18/8, quần chúng cách mạng và tự vệ đã bao vây đội lính bảo an gồm 40 tên và bao vây phủ lỵ Thiệu Hóa. Trận chiến đấu diễn ra rất ác liệt, đến sáng ngày 19/8 quân cách mạng đã làm chủ hoàn toàn phủ lỵ, chính quyền cách mạng về tay Nhân dân.

Tiếp theo thắng lợi tại huyện Thiệu Hóa, cũng trong ngày 19/8/1945, lực lượng khởi nghĩa đã giành được chính quyền ở các huyện: Thọ Xuân, Yên Định, Vĩnh Lộc, Quảng Xương, Hậu Lộc, Hà Trung, Thạch Thành, Nga Sơn, Đông Sơn. Ngày 20/8/1945, các huyện Tĩnh Gia, Cẩm Thủy cũng đã giành chính quyền về tay Nhân dân. Riêng tại thị xã Thanh Hóa, nay là thành phố Thanh Hóa, từ sáng ngày 18/8, chấp nhận tối hậu thư của ta, các đơn vị quân đội phát xít Nhật rút lui khỏi các vị trí chiếm đóng. Sáng ngày 20/8, theo lệnh của Ủy ban khởi nghĩa thị xã, lực lượng tự vệ chiến đấu cùng đông đảo quần chúng Nhân dân lần lượt chiếm các vị trí quan trọng như: tòa sứ, dinh tỉnh trưởng. Đến chiều ngày 20/8, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở thị xã giành thắng lợi hoàn toàn.

Như vậy là chỉ sau 3 ngày phát lệnh tổng khởi nghĩa, đến ngày 21/8/1945, thị xã Thanh Hoá và tất cả các huyện đồng bằng cùng hai huyện miền núi là Thạch Thành, Cẩm Thuỷ đã thành lập được chính quyền dân chủ Nhân dân. Ngày 23/8/1945 tại phố Vườn Hoa, thị xã Thanh Hóa, UBND cách mạng lâm thời tỉnh Thanh Hóa ra mắt Nhân dân. Chủ tịch UBND cách mạng lâm thời Lê Tất Đắc tuyên bố xóa bỏ chính quyền phong kiến thực dân và thành lập chính quyền cách mạng, công bố bản chương trình của Việt Minh về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa.

Sau khi giành chính quyền ở các huyện miền xuôi, Tỉnh ủy Thanh Hóa đã huy động lực lượng tự vệ kết hợp với lực lượng cách mạng các huyện: Như Xuân, Ngọc Lặc, Lang Chánh, Thường Xuân, Bá Thước, Quan Hóa, vận dụng sách lược đấu tranh mềm dẻo, linh hoạt, vận động bọn tri châu, lang đạo bàn giao lại chính quyền, xóa bỏ chính quyền cũ, thiết lập chính quyền cách mạng ở 6 huyện miền núi.

Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Thanh Hóa trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành thắng lợi thể hiện sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, trực tiếp là Đảng bộ tỉnh và tinh thần quật khởi mạnh mẽ, quả cảm, đoàn kết của Nhân dân. Đây cũng là sự tiếp nối vẻ vang truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm kiên cường và bất khuất của đồng bào các dân tộc Thanh Hoá.

75 năm qua, những bài học và ý nghĩa lịch sử của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 đã được Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa vận dụng và phát triển, đạt được những thành tựu quan trọng trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, phấn đấu xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh kiểu mẫu như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời.

Theo Thời sự tối 18/8/2020