Trải nghiệm đón năm mới Dương lịch cùng người Nhật

Tết Dương lịch là dịp để người Nhật tổng kết một năm mới đầy biến động, đón chào một năm hứa hẹn tiếp theo, dành vài ngày để ở bên các thành viên trong gia đình, hâm nóng tình cảm.

Giã bánh gạo Mochi vào ngày đầu tiên của năm mới là một tục lệ và là một nét đẹp văn hoá của người Nhật Bản với ước muốn cầu mong sự may mắn, sức khoẻ và thịnh vượng. Bánh gạo Mochi truyền thống được làm hoàn toàn từ gạo nếp ngọt và gạo Mochi. Gạo được ngâm qua đêm và nấu chín thành cơm. Sau đó, cơm được giã nhuyễn trong một chiếc cối gỗ lớn bởi 2 người trong trang phục truyền thống cho đến khi đạt độ dẻo nhất định thì được đưa ra nặn thành những miếng tròn vừa ăn. Mochi đã có từ rất lâu đời và là một món ăn không thể thiếu trong các dịp lễ tết, sum họp gia đình của người Nhật Bản. Vào những ngày đầu năm mới, mochi là một vật cúng thần linh không thể thiếu trong mỗi gia đình. Nó tượng trưng cho ước nguyện một cuộc sống đầy may mắn, ấm no. Người ta cũng tin rằng, ăn bánh mochi vào những ngày đầu năm mới sẽ đem lại cho họ một năm dồi dào sức khỏe và trường thọ.

Trước khi Tết đến, người Nhật sẽ chuẩn bị sẵn những món ăn nguội gọi là Osechi, có khả năng bảo quản trong 7 ngày mà không cần bỏ tủ lạnh. Gốc gác của việc làm Osechi là để sử dụng trong thời gian 1 tuần lễ không nấu nướng để thờ phụng vị thần lửa Kohji. Người Nhật quan niệm rằng thần Kohji sẽ cảm thấy không vui và gây ra tai họa khi người ta nhóm lửa quá sớm vào đầu năm. Thời gian không nấu nướng này cũng sẽ cho các bà nội trợ một khoảng thời gian nghỉ ngơi sau cả năm quần quật nai lưng dưới bếp nấu nướng cho gia đình. Cho tới nay, nhịp sống đã phát triển, người ta ít tự làm Osechi tại nhà, thay vào đó là mua ở siêu thị và các cửa hàng lớn nhỏ.

Đêm giao thừa của Nhật được gọi là "omisuka", bắt nguồn từ "miso", nghĩa là ngày 30, còn "ka", là ngày. Misoka trong lịch cũ của Nhật có nghĩa là ngày cuối cùng của tháng, còn omisuka là ngày cuối cùng của năm. Đến khi lịch mới của người Tây du nhập, misoka dần bị lãng quên, chỉ còn lại omisuka tồn tại cho đến ngày hôm nay. Vậy nên, Toshikoshi Soba chính là món truyền thống mà người Nhật thường ăn trong những bữa đại tiệc cuối năm. Ăn mỳ Soba không chỉ được coi là sẽ xua đuổi những linh hồn tà ác trước thềm năm mới, mà còn là sự cầu chúc cho sức khỏe, sự kết nối dài lâu với chính các thành viên trong gia đình.

Cũng trong dịp năm mới, người Nhật thường sẽ đến các ngôi đền, ngôi chùa để cầu nguyện. Chuyến đi lễ đầu tiên trong năm được gọi là "Hatsumode". Như những ngôi chùa nổi tiếng như Meiji tại Tokyo, Kawasaki Taishi tại Kawasaki và Fushimi Inari Taisha tại Kyoto luôn phải đón chào hàng trăm, cho đến hàng nghìn lượt khách ghé thăm cầu nguyện đầu năm. Tới các ngôi đền chùa này, dễ có thể bắt gặp các nhà sư, thầy tu vẫy trên tay những que hương đang bốc khói. Khói này gọi là "zuko", có khả năng tiêu trừ, thanh tẩy cơ thể, linh hồn con người khi được vẫy trên đầu.

Joya no Kane, còn được gọi là những chiếc chuông tẩy trần là một nghi lễ rất quan trọng trong dịp đầu năm mới của đạo Phật Nhật Bản. Các nhà sư sẽ đánh đủ 108 tiếng chuông, tượng trưng cho 108 điều sân si của con người. Bằng cách nghe tiếng rung chuông 108 lần, người Nhật tin rằng mình có thể thoát khỏi sự đeo bám của những ham muốn xấu xa trong tâm. Hiện có rất nhiều ngôi chùa đã cho phép người dân cùng tham gia lễ rung chuông này, nhưng tiếng chuông đầu tiên nhất định phải do nhà sư đánh.

Thay vì tận hưởng tới 2 kỳ nghỉ lễ mừng Năm Mới ngay gần nhau, người Nhật chọn cách chỉ ăn Tết một lần chung với thế giới, nhưng vẫn theo phong tục truyền thống văn hóa, và họ đã biết cách dung hòa văn hóa phương Tây và văn hóa quốc gia một cách tinh tế và khéo léo nhất, hòa nhập chứ không hề hòa tan.

Ngọc Liên - Lê Dung - Minh Phương