Các giai đoạn của Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, ngay từ đầu những năm 50 của thế kỷ XX, đế quốc Mỹ xác định Việt Nam với vị trí chiến lược quan trọng trong khu vực Đông Nam Á, là điểm nóng nhất, có vị trí sống còn trong tuyến ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản, nên đã can thiệp mạnh vào chiến tranh Đông Dương; buộc dân tộc ta một lần nữa phải đứng lên cầm súng, bảo vệ tổ quốc. 

Cuộc kháng chiến trải qua 5 giai đoạn chính:

Giai đoạn từ tháng 7/1954 đến hết năm 1960: Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, đất nước tạm thời chia cắt thành hai miền. Miền Bắc tiến hành khôi phục kinh tế, cải cách ruộng đất và xây dựng chủ nghĩa xã hội, trở thành hậu phương vững chắc cho cách mạng cả nước. Miền Nam, dưới sự kiểm soát của chính quyền Ngô Đình Diệm, thực hiện các biện pháp đàn áp phong trào cách mạng. Trước tình hình đó, Đảng đã chỉ đạo phong trào đấu tranh chính trị kết hợp với đấu tranh vũ trang ở miền Nam, tiêu biểu là phong trào Đồng Khởi năm 1959–1960, mở đầu cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Giai đoạn từ năm 1961 đến giữa năm 1965: Mỹ triển khai chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", sử dụng quân đội Sài Gòn làm lực lượng chủ lực, với sự hỗ trợ của cố vấn và vũ khí Mỹ. Nhân dân miền Nam đã tiến hành đấu tranh vũ trang kết hợp với đấu tranh chính trị, giành nhiều thắng lợi quan trọng như chiến thắng Ấp Bắc (1963), Bình Giã (1964), Đồng Xoài (1965), làm phá sản chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của Mỹ.

Giai đoạn từ giữa năm 1965 đến hết năm 1968: Trước thất bại của chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", Mỹ chuyển sang chiến lược "Chiến tranh cục bộ", đưa quân đội Mỹ trực tiếp tham chiến tại miền Nam và mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc. Quân và dân ta đã giành nhiều thắng lợi quan trọng, đỉnh cao là cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, buộc Mỹ phải xuống thang chiến tranh và chấp nhận đàm phán tại Hội nghị Paris. 

Giai đoạn từ năm 1969 đến năm 1973: Mỹ thực hiện chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh", rút dần quân Mỹ, tăng cường viện trợ cho quân đội Sài Gòn nhằm duy trì cuộc chiến. Quân và dân ta đã giành nhiều thắng lợi, đặc biệt là chiến thắng "Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không" cuối năm 1972, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris năm 1973, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Giai đoạn từ cuối năm 1973 đến năm 1975: Sau Hiệp định Paris, Mỹ rút quân nhưng vẫn tiếp tục viện trợ cho chính quyền Sài Gòn. Tháng 7/1973, Ban Chấp hành Trung ương Ðảng đã họp Hội nghị lần thứ 21, ra Nghị quyết "Về thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và nhiệm vụ của cách mạng miền nam trong giai đoạn mới".

Đại tá, Tiến sĩ Vũ Tang Bồng, Nguyên Trưởng phòng Lịch sử kỹ thuật hậu cần quân sự, Viện lịch sử Quân sự Việt Nam cho biết: "Sau cuộc tiến công chiến lược 1972, chúng ta cần có thời gian củng cố lực lượng, về quân sự phải thăm dò xem Mỹ có quay trở lại và ta đã nhận định: dù có quay trở lại, Mỹ cũng không thể cứu được quân Nguỵ Sài Gòn. Trên cơ sở đó chúng ta xây dựng kế hoạch quân sự trong 2 năm 1973-  1975. Bộ Chính trị xác định: Nếu thời cơ xuất hiện, giải phóng miền Nam trong năm 1975".

Trước sự suy yếu của đối phương, Đảng ta quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Bắt đầu bằng chiến dịch Tây Nguyên, tiếp đến là chiến dịch Huế – Đà Nẵng, và đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng Sài Gòn vào ngày 30/4/1975, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thống nhất đất nước.

Cùng với giải phóng trên đất liền, từ ngày 30/4 đến đầu tháng 5/1975, bộ đội chủ lực và các lực lượng vũ trang tiến công, kết hợp với sự nổi dậy của quần chúng Nhân dân đã giải phóng hoàn toàn các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, vùng biển, giải phóng Côn Đảo, Phú Quốc và các đảo ở vùng biển Tây Nam Tổ quốc.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc bằng thắng lợi vĩ đại, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước; mở ra kỷ nguyên mới của dân tộc - kỷ nguyên của độc lập, thống nhất và cùng nhau xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".