Giá trị nổi bật toàn cầu của di tích khảo cổ Hang Con Moong

Hang Con Moong được phát hiện vào năm 1975. Từ năm 1976 đến năm 2014, tại đây đã diễn ra nhiều cuộc khai quật, khảo cổ học. Kết quả cho thấy: con người thời tiền sử đã có mặt ở đây từ khoảng 60.000 năm đến 7.000 năm trước Công Nguyên. Đây là nơi quần cư liên tục của người Việt cổ với 3 nền văn hóa: Sơn Vi, Hòa Bình và Bắc Sơn, tiêu biểu cho Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung.

Hang Con Moong là một điển hình nổi bật về việc định cư truyền thống của loài người từ đá cũ đến đá mới, từ săn bắt hái lượm sang trồng trọt, chăn nuôi. Các nhà khoa học cho rằng: Di chỉ khảo cổ học Hang Con Moong là rất hiếm và vô cùng quý giá, phục vụ nghiên cứu tiến trình lịch sử nhân loại.

TS Nguyễn Gia Đối, Viện Khảo cổ học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết: "Hang Con Moong là 1 ví dụ tiêu biểu cho truyền thống văn hoá, ở đây là văn hoá Hoà Bình. Văn hoá Hoà Bình là nền văn hoá mang tính chất quốc tế phân bố rộng, ở cả ở Đông Nam Á, Trung Quốc. Tuy nhiên mật độ di tích, giá trị di tích chủ yếu nằm ở Việt Nam". PGS.TS Nguyễn Lân Cường, Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam cũng cho rằng: "Theo tôi thì đây là một di chỉ hoàn toàn xứng đáng. Sáu mươi năm ở khảo cổ chưa thấy một di tích nào đáng quý và đặc biệt là có những di cốt người. Khi nghiên cứu một nền văn hóa thì quan trọng nhất là ai là chủ nhân nền văn hóa đó, xung quanh Hang Con Moong có một loạt các hang động khác nữa. Tôi nghĩ là rất xứng đáng và chúng ta phải làm, không làm thì nó sẽ mai một, hỏng đi đến lúc ta không còn đủ tư liệu".

Thời gian qua, tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức nhiều cuộc khảo sát thực địa, hội thảo khoa học đánh giá khả năng đề cử và xác định tiêu chí xây dựng hồ sơ di sản để đề cử UNESCO ghi danh di tích Hang Con Moong vào danh mục Di sản Thế giới. Các nhà khoa học thống nhất hang Con Moong và vùng phụ cận có thể đáp ứng 3 tiêu chí nổi bật toàn cầu trong 10 tiêu chí của UNESCO, gồm: Tiêu chí 3: về truyền thống văn hóa hay nền văn minh; tiêu chí 5: về loại hình cư trú truyền thống, và tiêu chí 10: chứa đựng các môi trường sống tự nhiên quan trọng và có ý nghĩa đối với việc bảo tồn tại chỗ đa dạng sinh học. Đây là những cơ sở quan trọng để tỉnh Thanh Hoá tiếp tục chuẩn bị các điều kiện sớm xây dựng hồ sơ đề cử di tích Hang Con Moong là di sản thế giới.