Giải pháp ngăn chặn xâm hại di tích trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Hồ Đồng Vụa là danh thắng cấp quốc gia, thuộc xã Nga An, huyện Nga Sơn. Từ nhiều năm trước, một hộ dân đã có hành vi chiếm đất và xây dựng trái phép công trình trên đất tại danh thắng này. Sau khi có phản ánh của báo chí, chính quyền huyện Nga Sơn và xã Nga An đã tuyên truyền, vận động hộ dân vi phạm, thậm chí thành lập ban cưỡng chế để thu hồi lại diện tích đất bị lấn chiếm, phá hủy các công trình xây dựng trên đất.

Ông Mai Văn Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Nga An, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Đến nay, hồ Đồng Vụa đã được khôi phục. Chỉ còn phần trụ bê tông và đường bờ đắp quanh khu vực nuôi cá, chúng tôi sẽ xử lý triệt để trong thời gian tới".

Với nỗ lực của chính quyền các cấp, những di tích, danh thắng bị xâm hại trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa thời gian qua, hầu hết đều đã được khắc phục hậu quả. Tại động Hồ Công (huyện Vĩnh Lộc), các hạng mục xây dựng trái phép đã bị dỡ bỏ. Nghè Đông Kinh, đền Nưa - những công trình bị phá dỡ khi chưa được phép của cơ quan có thẩm quyền cũng đã được xây dựng lại. Một số công trình bị hạ giải phải tạm dừng thi công, chờ các bước xử lý tiếp theo…

Mỗi đơn vị, địa phương có di tích bị xâm hại đều rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc và hướng giải quyết cụ thể sau khi sự việc đáng tiếc xảy ra.

Tuy nhiên, việc ngăn ngừa tình trạng xâm hại di tích trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện nay vẫn đang theo hướng "chạy" theo sai phạm, nghĩa là khi sai phạm xảy ra rồi, chính quyền địa phương mới bắt đầu tìm phương án giải quyết và xử lý. Trong một số trường hợp, dù được khắc phục nhưng di tích vẫn không thể phục hồi nguyên trạng.

Đền Nưa thuộc thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn sau khi bị thủ từ và một số bản hội tự ý hạ giải, xây mới, chính quyền địa phương đã báo cáo cơ quan chức năng để có phương án xử lý. Tuy nhiên, việc phục dựng đền cũ là không thể. Kết cấu tiền đường bằng gỗ đã bị chuyển sang kết cấu bê tông, với những đường nét kiến trúc mới lạ. Dấu vết của tiền đường xưa, giờ chỉ còn lại đống gỗ mục nát nằm bên góc đền.

Ông Lê Văn Sơn, Cán bộ văn hóa, UBND thị trấn Nưa, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Chúng tôi đã cho thủ từ nghỉ việc, chính quyền nhận sai và sẽ có hướng giải pháp trong tương lai".

Câu chuyện tại đền Nưa cho thấy, việc di tích bị xâm hại không phải cứ muốn là có thể khắc phục. Vì vậy, cần phải có những giải pháp căn cơ, bền vững, để ngăn chặn ngay từ đầu tình trạng xâm hại di, tránh để xảy ra tình trạng "mất bò mới lo làm chuồng".

Di tích mang trong lòng nó một phần diện mạo, sắc thái và cốt cách của dân tộc. Ứng xử một cách văn minh với di tích, trong đó có việc chống xâm hại di tích là vấn đề bức thiết đặt ra, để bảo vệ, phát huy giá trị của di tích, cũng là bảo vệ những cơ tầng lịch sử, văn hóa dày sâu mà các thế hệ cha ông để lại cho con cháu hôm nay.