Huy động sức dân trong xây dựng nông thôn mới

Qua hơn 12 năm, Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị vào cuộc; giúp đào tạo, nâng cao năng lực quản lý điều hành, vai trò trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức. Cán bộ gần dân, sát dân hơn; phát huy được tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ. Tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của mỗi người dân đối với cộng đồng được nâng cao. Tinh thần dân chủ được phát huy, sức mạnh trong Nhân dân được khơi dậy, tạo nguồn lực đóng góp cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Người dân từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm, không ỷ lại vào Nhà nước, tự lực, tự chủ trong phát triển kinh tế gia đình, xây dựng quê hương.

Hải Bình là thôn đầu tiên của xã Nga Hải, huyện Nga Sơn được công nhận "nông thôn mới kiểu mẫu". Để có được kết quả này, Chi bộ thôn đã ra nghị quyết chuyên đề về xây dựng nông thôn mới, thành lập Ban phát triển thôn, lấy ý kiến đóng góp của Nhân dân làm cơ sở triển khai thực hiện. Thấy rõ lợi ích thiết thực từ việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, nhiều hộ dân trong thôn và con em xa quê đã ủng hộ cả vật chất và ngày công trị giá hơn chục tỷ đồng. Bà con cũng đầu tư xây dựng nhà ở kiên cố, chỉnh trang tường rào, cổng ngõ, làm công trình vệ sinh, nước sạch… Đến nay thôn không còn hộ nghèo, hầu hết các hộ dân đều có kinh tế khá giả. 

Hiện nay, các địa phương trong tỉnh đang tập trung hoàn thiện cơ sở hạ tầng, nhất là hệ thống giao thông nông thôn. Cùng với việc đầu tư các tuyến đường chính đạt chuẩn, hầu hết đường làng ngõ xóm cũng được tích cực mở rộng, nâng cấp. Những chủ trương đúng đắn và cách làm phù hợp của cấp ủy, chính quyền cùng sự đồng tình, hưởng ứng của Nhân dân, đã tạo nên thế và lực mới để các địa phương trong tỉnh thực hiện thành công mục tiêu xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu.

Đối với khu vực miền núi, việc huy động sức dân xây dựng xã nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu là bài toán khó, bởi tỉ lệ hộ nghèo còn cao. Tuy nhiên, nhiều địa phương đã có những cách làm sáng tạo, nên ngoài nguồn ngân sách của Trung ương và tỉnh, còn huy động được hàng chục tỷ đồng để hoàn thiện các tiêu chí. Các tổ chức đoàn thể cũng tích cực vào cuộc, góp phần nâng cao hiệu quả chương trình xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn.

Do đó, chương trình xây dựng Nông thôn mới ở các huyện miền núi đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Hệ thống hạ tầng như: công sở, nhà văn hóa xã, trạm y tế, đường giao thông, thủy lợi nội đồng hầu hết được xây dựng khang trang, thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt. Nhiều mô hình kinh tế cũng được khuyến khích phát triển, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Tam Lư là xã đầu tiên của huyện Quan Sơn, cũng là xã biên giới đầu tiên của tỉnh Thanh Hoá, hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Ngay từ đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ xã, Tam Lư đã xác định xây dựng nông thôn mới là chương trình trọng tâm với phương châm "Nhà nước và Nhân dân cùng làm". Tổng kinh phí xây dựng nông thôn mới của xã trên 90 tỷ đồng, trong đó vốn đóng góp của người dân và cộng đồng gần 38 tỷ đồng, chiếm 42%.

Nhiều mô hình kinh tế như: chế biến lâm sản, phát triển cây vầu giống và các sản phẩm từ vầu, các mô hình gia trại… được người dân mạnh dạn áp dụng, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo còn 5,1%, vượt mục tiêu Nghị quyết. Chương trình nông thôn mới đã "thổi một luồng gió mới", làm thay đổi căn bản, toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của người dân Tam Lư. Những tuyến đường được bê tông hóa, các khu dân cư được quy hoạch, chỉnh trang. Đời sống của người dân được nâng cao, các bản làng dần thay đổi về mọi mặt.

Nguồn lực huy động từ Nhân dân cho Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa được đánh giá là rất lớn. Theo số liệu thống kê từ Văn phòng điều phối nông thôn mới tỉnh: từ năm 2010 đến 2020, trong tổng số 67 nghìn tỷ đồng đầu tư cho Chương trình xây dựng nông thôn mới có tới 12 nghìn tỷ đồng do Nhân dân đóng góp, bao gồm tiền mặt, ngày công, vật tư, hiến đất... Năm 2022, ước tổng nguồn vốn đầu tư cho Chương trình xây dựng nông thôn mới toàn tỉnh khoảng 6.500 tỷ đồng, trong đó có hơn 1.200 tỷ đồng do Nhân dân đóng góp. Nguồn lực từ Nhân dân dân chiếm khoảng từ 17 đến 19% vốn đầu tư xây dựng nông thôn mới. Việc huy động sức dân đã phát huy tinh thần trách nhiệm, tính chủ thể của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới.

Đến nay, toàn tỉnh đã có 12 đơn vị cấp huyện xây dựng thành công nông thôn mới; có 346 xã, 904 thôn, bản (trong đó có 692 thôn bản miền núi) đạt chuẩn nông thôn mới; 56 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 09 xã, 246 thôn, bản đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. 

Một trong những yếu tố quyết định sự thành công trong thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới là nội lực, là sự huy động công sức, tiền của từ Nhân dân. Đây là bài học kinh nghiệm để các địa phương vận dụng vào thực tiễn, để về đích nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu đúng kế hoạch đề ra, góp phần xây dựng tỉnh Thanh Hóa ngày càng phát triển, có thêm nhiều vùng quê đáng sống.