Người ươm mầm xanh ở vùng bán sơn địa

Hợp Lý là xã thuộc khu vực bán sơn địa và miền núi của huyện Triệu Sơn. Nơi đây được trời phú cho nguồn tài nguyên thổ nhưỡng phù hợp với việc ươm và nhân giống các loài cây cảnh và hoa theo mùa. Một trong những loại cây "đắt đỏ" và có giá trị nhất ở đây chính là cây Tùng La Hán. Tùng La Hán hay còn được gọi là cây vạn niên tùng, là một loại cây thân gỗ lâu năm có tuổi thọ khá cao, lên đến vài trăm năm. 

Cây có lá xanh mướt quanh năm, thuôn dài và mọc đối xứng. Càng lâu năm thì gốc Tùng La hán càng đẹp, càng xù xì và cổ kính. Trong phong thủy, cây tùng La hán mang lại nhiều ý nghĩa tốt đẹp nên thường được sử dụng làm cây cảnh trang trí ở nhiều nơi để mang lại sự may mắn, phồn vinh, thịnh vượng cho gia chủ, vì cây có sức sống bền bỉ, chịu được mọi tác động của thời tiết khắc nghiệt, luôn xanh tốt, tỏa bóng. Bởi thế, không phải ngẫu nhiên mà giống cây này lại được người chơi cây ưa chuộng và có giá trị kinh tế cao như vậy.

Ghé thăm xã Hợp Lý, huyện Triệu Sơn, nơi có nghề trồng cây cảnh nổi tiếng bậc nhất xứ Thanh, không ai là không biết đến ông Trần Sỹ Toàn ở thôn Đông Thành, một trong những người đi đầu và gặt hái nhiều thành công trong việc ươm giống và phát triển kinh tế từ nghề trồng hoa, cây cảnh. Là người gốc tỉnh Nam Định, có ông cha vào Hợp Lý lập nghiệp, gia đình ông Toàn có nhiều kinh nghiệm truyền đời trong trồng cây cảnh. Nhờ việc học hỏi kinh nghiệm gia truyền từ thế hệ đi trước, cùng sự tỉ mỉ, cần mẫn và khéo léo, nghệ nhân Trần Sỹ Toàn chính là người đầu tiên đưa thương hiệu cây Tùng La hán và đào cảnh của quê mình trở thành sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Hiện tại, vườn cây cảnh với tổng diện tích gần 3 ha của gia đình anh ở thôn Đông Thành đang trồng trên 1000 gốc Tùng La Hán, trong đó có khoảng 200 cây đã tạo thế. Anh Toàn sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để nhân giống tùng la hán, bao gồm gieo hạt, chiết và giâm cành. Để có thể chăm sóc được số lượng cây cảnh lớn như vậy, anh thuê 7 công nhân kỹ thuật và chuyên gia chăm sóc, uốn tỉa và chiết ghép cây quanh năm, cùng với hơn 10 lao động thời vụ. Cùng anh Toàn đi thăm vườn chuyên canh tùng la hán ở ngọn đồi phía sau nhà, chúng tôi được tận mắt chứng kiến loài cây này từ khi chỉ là một mầm xanh bé xíu mới nhú trên nền đất cho tới khi trở thành những cây trưởng thành nhưng chưa được tạo thế. 

Quả thực, chúng tôi lại càng thêm khâm phục bàn tay tài hoa, khéo léo của nghệ nhân cây cảnh và cũng hiểu vì sao thú chơi cây cảnh, đặc biệt là Tùng La hán lại "vô giá" và có phần "đắt đỏ" đến vậy. Để thành hình hài, dáng dấp của một tác phẩm nghệ thuật có giá trị, anh Toàn cùng các nghệ nhân đã bỏ ra biết bao công sức, kiên nhẫn qua nhiều năm để tạo được thế cây ưng ý mà vẫn bảo toàn được sức sống cho cây. Đó là cả một sự kì công, tâm huyết mà có lẽ chỉ có người làm nghề và thấu hiểu về thú chơi này mới có thể cảm nhận hết được.

Ngoài Tùng La Hán, trên khu trang trại rộng bao la giữa cánh đồng, gia đình anh Toàn còn trồng và kinh doanh nhiều loại cây bóng mát và cây ăn quả như: cây chay, xoài, vú sữa… với tổng diện tích trên 6ha. Gia đình anh Toàn cũng là một trong những hộ gia đình trồng đào với diện tích lớn nhất ở xã Hợp Lý. Thời điểm hiện tại, gia đình anh đang tập trung chăm sóc 2000 thân đào lớn nhỏ đủ loại để hoa có thể ra đồng loạt nở vào đúng dịp tết Nguyên đán sắp tới. Anh cho biết, người trồng đào phải căn cứ nhiệt độ và tình hình thời tiết những tháng cuối năm để chọn thời điểm vặt lá, tác động kỹ thuật cho cây thì mới có được thành phẩm ưng ý. Nhờ kinh nghiệm lâu năm và nắm vững kỹ thuật nên năm nào hoa đào nhà anh cũng có giá cao.

Để thuận lợi hơn cho việc phát triển sản xuất, kinh doanh, anh Toàn đã thành lập hợp tác xã sản xuất hoa cây cảnh Đông Thành và giữ vai trò là chủ nhiệm hợp tác xã, nhằm kêu gọi thêm các hộ thành viên để tương trợ lẫn nhau, phát triển thị trường cây cảnh địa phương ngày càng rộng mở.

Với người dân trồng hoa, cây cảnh ở xã Hợp Lý, Tết là vụ quan trọng nhất trong năm, với lượng tiêu thụ lớn nhất, giá bán cao nhất và lợi nhuận nhiều nhất. Để có hoa, cây cảnh bán trong dịp tết, người dân luôn phải tỉ mỉ, công phu từ khâu ươm giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, đặc biệt là phải làm sao để cây có hoa, quả đẹp nhất vào đúng dịp Tết. Không chỉ vậy, những người "ươm mầm xanh" như anh Toàn còn gửi gắm cả tâm huyết, trách nhiệm vào những "đứa con tinh thần" của mình. Đó là cách họ giữ uy tín cho một làng nghề truyền thống nức tiếng lâu đời, không chỉ của miền quê Triệu Sơn mà cả mảnh đất xứ Thanh.