Những phát hiện mới sau khảo cổ tại di tích chùa Am Các

Ngoài những đồ gốm phục vụ sinh hoạt và thờ cúng và các loại vật liệu xây dựng như gạch ngói, các phù điêu, tượng rồng, diềm mái thì có rất nhiều những hiện vật liên quan đến tôn giáo như tượng phật bằng đá, chân tảng đá hoa sen, chuông đá. 

Điều này cho thấy di tích lịch sử chùa Am Các có từ thời Trần, thế kỷ XIV kéo dài đến thời Lê Trung hưng, thế kỷ XVII – XVIII.

Ông Phạm Văn Tuấn, Nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa Thanh Hóa cho biết: "Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có nhiều cuộc khai quật khảo cổ nhưng không nơi nào có nhiều hiện vật như khu vực chùa Am Cát. Gạch, ngói đồ sành sứ. Trong đó đồ sành sứ có gốm hoa nâu thời Trần, đặc biệt là thời Lê Trung Hưng. Hàng ngàn hiện vật như bát đĩa, chum vại cho thấy hoa văn lịch sử khẳng định ngôi chùa lâu đời và trải qua nhiều thời đại".

Cũng tại đợt khai quật lần thứ 2 tại di tích lịch sử chùa Am Các, Viện Nghiên cứu Kinh thành Việt Nam đã xác định được 21 di tích, bao gồm 14 di tích nền móng kiến trúc, 6 di tích tường bao, 1 di tích rãnh nước và hàng nghìn di vật có chất liệu và chức năng khác nhau. 

Hiện, các nhà nghiên cứu khoa học khảo cổ đều có chung nhận định rằng chùa Am Các bên cạnh vai trò là một trung tâm tôn giáo, còn có vị trí như một tiền đồn trong hệ thống phòng vệ quân sự thời Trần.