Quy định 69 – vũ sắc bén trong công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng

Trước đây, Đảng ta đã ban hành Quy định số 07 về xử lý kỷ luật đối với tổ chức Đảng vi phạm và Quy định số 102 về xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm. Những quy định này đã được cấp ủy các cấp triển khai thực hiện nghiêm túc và đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo sự chuyển biến tích cực trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; qua đó, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu trong Đảng, củng cố niềm tin của cán bộ, Đảng và nhân dân.

 Tuy nhiên, trên thực tế việc xử lý kỷ luật tổ chức Đảng và Đảng viên vi phạm thường thực hiện cùng thời điểm và liên quan trực tiếp đến nhau nên việc áp dụng đồng thời hai quy định tạo ra những khó khăn và hạn chế nhất định. Khắc phục những tồn tại trên, ngày 6/7/2022, Bộ Chính trị ban hành Quy định 69 về kỷ luật tổ chức Đảng, đảng viên  vi phạm, gồm 4 chương, 58 điều, trên cơ sở hợp nhất hai văn bản trên và đồng bộ hóa nhiều Quy định, Kết luận khác của Bộ chính trị về những điều đảng viên không được làm, kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.

Để xử lý triệt để Đảng viên có vi phạm, Quy định 69 đã mở rộng đối tượng áp dụng, không chỉ là "đảng viên sau khi chuyển công tác, nghỉ việc hoặc nghỉ hưu" như trong Quy định 102 mà mở rộng ra cả "đảng viên bị tuyên bố mất tích, đảng viên đã qua đời nhưng có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng". Đối với tổ chức đảng, Quy định 69 đã mở rộng đối tượng áp dụng, gồm cả "tổ chức Đảng đã hết nhiệm kỳ hoạt động, đã giải thể, thay đổi do chuyển giao, chia tách, sáp nhập". Đặc biệt việc bổ sung tổ chức đảng thay đổi do "chuyển giao" được xem là kịp thời và phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.

Về căn cứ thi hành kỷ luật, Quy định 69 bổ sung theo hướng mở rộng hơn trước. Theo đó, "trường hợp tổ chức đảng, đảng viên vi phạm nội dung chưa nêu trong Quy định này thì căn cứ vào Điều lệ và các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Điều lệ và quy định của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội để xử lý kỷ luật cho phù hợp với Quy định này".

Đối với việc xem xét mức độ, hình thức xử lý kỷ luật tổ chức Đảng, Đảng viên vi phạm; Quy định 69 đã bổ sung thêm một số tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng mức độ xử lý kỷ luật. Theo đó, tổ chức Đảng có thể được xem xét giảm nhẹ mức độ xử lý kỉ luật nếu "chủ động, kịp thời báo cáo vi phạm với tổ chức đảng cấp trên, tự giác nhận khuyết điểm, vi phạm và tự nhận hình thức kỷ luật tương xứng với vi phạm, chủ động, khắc phục cơ bản, kịp thời hậu quả". 

Đảng viên cũng được xem xét giảm nhẹ hình thức xử lý kỉ luật nếu "chủ động chấm dứt hành vi vi phạm, tích cực tham gia ngăn chặn hành vi vi phạm; tự giác nộp tài sản tham nhũng, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả do mình gây ra". Ngược lại, tổ chức Đảng sẽ bị xem xét tăng nặng mức độ xử lý kỷ luật nếu: "Biết mà không ngăn chặn hoặc để cán bộ, đảng viên thuộc tổ chức mình trực tiếp quản lý xảy ra tham nhũng, tiêu cực gây hậu quả nghiêm trọng".

Ông Nguyễn Văn Vinh, Bí thư Đảng uỷ xã Đông Văn, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Việc quy định tình tiết giảm nhẹ đối với Đảng viên vi phạm là rất nhân văn, giúp đảng viên tâm phục khẩu phục khi nhận hình thức kỷ luật".

Quy định 69 bổ sung trách nhiệm của người đứng đầu trong kỷ luật tổ chức đảng, với quy định: "Kỷ luật tổ chức đảng phải xem xét rõ trách nhiệm của tổ chức, đồng thời xem xét trách nhiệm của từng cá nhân liên quan để kỷ luật đối với đảng viên vi phạm, nhất là trách nhiệm người đứng đầu". Đây cũng là sự đồng bộ hóa các quy định của Đảng về vấn đề nêu gương, trước hết là của người đứng đầu. Đồng thời, Quy định 69 cũng nêu rõ: "Đảng viên vi phạm pháp luật đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự thì phải truy cứu trách nhiệm hình sự, không "xử lý nội bộ"; bị tòa án tuyên phạt từ hình phạt cải tạo không giam giữ trở lên thì phải khai trừ". Ngoài ra, Quy định 69 còn quy định về trách nhiệm bồi thường của đảng viên khi có vi phạm: "Nếu làm thất thoát tài chính, tài sản của Đảng, Nhà nước, của tổ chức, cá nhân thì phải xem xét trách nhiệm và bồi thường".

Để tăng cường công tác tự kiểm tra, giám sát, thể hiện quan điểm không bao che cho sai phạm của đảng viên, Quy định 69 bổ sung hành vi bị xử lý kỷ luật: "Buông lỏng việc lãnh đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát, để xẩy ra tình trạng mua sắm, quản lý, sử dụng tài chính, tài sản của Đảng, Nhà nước, nhận, cho, tặng, mượn tiền, tài sản của tổ chức, cá nhân không đúng quy định", "Không xử lý hoặc không kiến nghị với cấp có thẩm quyền xử lý đối với tổ chức đảng hoặc đảng viên có khuyết điểm, vi phạm". Việc bổ sung này nhằm thống nhất với quy định của Luật Thanh tra, Luật Kiểm toán nhà nước, chế tài xử lý trách nhiệm của tổ chức đảng, chống các hành vi bao che cho sai phạm của đảng viên

Ông Vũ Xuân Hoá, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Huyện uỷ huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Quy định 69 gộp các nội dung của Quy định cũ, điều chỉnh, sửa đổi cho hoàn thiện, tạo thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát Đảng".

Theo đánh giá của các các địa phương, nhất là những người trực tiếp làm công tác kiểm tra Đảng thì Quy định 69 đã tạo sự thống nhất và đồng bộ về mặt pháp lý, giúp các địa phương, đơn vị thuân lợi hơn trong việc áp dụng quy định để kiểm tra và xử lý trách nhiệm các tổ chức Đảng, Đảng viên có vi phạm. Tuy nhiên, để áp dụng Quy định 69 thật sự hiệu quả, ngoài việc tuyên truyền, phổ biến đầy đủ tinh thần, nội dung của Quy định 69 đến các tổ chức Đảng, đảng viên thì vai trò tiền phong, gương mẫu của người đứng đầu cấp ủy, tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị là rất quan trọng, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức Đảng, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh…

Bà Nguyễn Thị Huyền, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Đảng uỷ khối các cơ quan và doanh nghiệp tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Đảng uỷ khối xác định việc áp dụng quy định 69 tạo điều kiện quan trọng cho hoạt động kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng và tổ chức triển khai nghiêm túc trong Đảng uỷ khối".

Tại Thanh Hoá, ngay sau khi Quy định 69 được ban hành, các cấp uỷ Đảng, Uỷ ban kiểm tra các cấp đã khẩn trương quán triệt và áp dụng quy định này vào thực tế công tác. Trong 6 tháng năm 2023, Ủy ban kiểm tra các cấp trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá đã kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng đối với 458 tổ chức đảng cấp dưới; kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài chính, việc thu, nộp, quản lý và sử dụng đảng phí đối với 372 tổ chức đảng. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp đã kiểm tra trên 1.100 chức đảng, gần 2.300 đảng viên; kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm 120 đảng viên. Ủy ban kiểm tra các cấp đã kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm 30 tổ chức đảng và 381 đảng viên. Công tác giám sát tiếp tục được thực hiện thường xuyên, hiệu quả. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp giám sát chuyên đề đối với 946 tổ chức đảng cấp dưới và 3.090 đảng viên.

Cấp có thẩm quyền đã thi hành kỷ luật 10 tổ chức đảng và 454 đảng viên vi phạm, trong đó: khiển trách 346 trường hợp, cảnh cáo 32 trường hợp, cách chức 4 trường hợp, khai trừ 72 trường hợp.

Có thể thấy những thay đổi, bổ sung trên của Quy định 69 đều có ý nghĩa rất quan trọng, tác động trực tiếp đến công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng của các địa phương, đơn vị. Quy định 69 thể hiện rõ nét tính chất răn đe mạnh mẽ, khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng nhằm duy trì kỷ luật, kỷ cương, đấu tranh không khoan nhượng với những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ; những hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực... Tính bao quát, toàn diện của quy định mới giúp tổ chức Đảng, đảng viên nhìn thấy rõ hậu quả của từng hành vi vi phạm với các mức xử lý, kỉ luật tương ứng; từ đó giúp mỗi tổ chức Đảng, đảng viên tự soi, tự sửa và tự tránh vi phạm, khuyết điểm.