Tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng

Thời gian qua, công tác phòng chống tham nhũng trên cả nước được đẩy mạnh, nhiều vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế lớn đã được đưa ra xét xử. Mặc dù việc thu hồi tài sản tham nhũng đã có những kết quả tích cực, tuy nhiên nhìn chung công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt do tham nhũng tỉ lệ thu hồi còn thấp. Việc khuyến khích, tạo cơ chế để người dân phản ánh, tố giác tài sản bất minh và sai phạm trong công tác thu hồi tài sản tham nhũng dù đã có trong quy định nhưng vẫn chưa được triển khai có hiệu quả.

Tại Thanh Hóa, hàng năm, lãnh đạo Cục Thi hành án dân sự tỉnh luôn tập trung tối đa các nguồn lực để tổ chức thi hành án đối với các vụ việc; phối hợp thường xuyên với các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu hồi tiền, tài sản cho nhà nước và các tổ chức, cá nhân. Trong năm 2023, các cơ quan thi hành án dân sự trong tỉnh đã thụ lý giải quyết 245 việc, với số tiền 124 tỷ đồng, trong đó: số có điều kiện thi hành là 102 việc, tương đương 20 tỷ đồng; số chưa có điều kiện thi hành 143 việc, tương đương 104 tỷ đồng. Đến nay, đã thi hành xong 54 việc, với số tiền là 11 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 53% về việc và 54 % về tiền trên số có điều kiện thi hành.

So sánh với kết quả thi hành án kinh tế, tham nhũng năm 2022, có thể thấy kết quả thi hành án kinh tế, tham nhũng năm 2023 đã tăng lên cả về việc và tiền. Tuy nhiên, nhìn chung tỉ lệ thu hồi vẫn còn thấp. Đây cũng là thực tế chung đang diễn ra hiện nay trong công tác thu hồi tài sản án tham nhũng trên toàn quốc, không riêng gì Thanh Hóa.

Nguyên nhân là do quy định của pháp luật về thu hồi tài sản tham nhũng chưa hoàn thiện, còn thiếu chi tiết, cụ thể về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, thủ tục, do đó chưa tạo ra cơ chế thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế hiệu quả. Các cơ quan chức năng phòng chống tham nhũng thường tập trung vào việc chứng minh hành vi vi phạm, nhưng chưa quan tâm đến việc kê biên tài sản, phong toả tài khoản. Khi nhận được bản án thì rất nhiều trong số đó, cơ quan thi hành án không thể thực hiện được vì không còn tài sản để thi hành. Mặc dù hiện nay đã có những quy định về việc nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng, nhưng phần lớn trong các vụ việc, số tiền sai phạm đã bị các đối tượng phạm tội ẩu tán từ trước giai đoạn thi hành án hoặc sử dụng vào các mục đích chi tiêu cá nhân, dẫn đến không có tài sản để kê biên phục vụ công tác thu hồi tài sản, hoặc nếu còn tài sản thì tài sản cũng có giá trị thấp.

Ông Nguyễn Dương Diễn, Chi cục thi hành án dân sự huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá cho biết: "Đa phần những khó khăn trong vụ án đó là, người phải thi hành án thường tẩu tán tài sản, che giấu tài sản và hợp lý hóa tài sản. Khi chúng tôi xác minh tài sản thì hầu như tài sản không còn. Nếu như có còn tài sản thì tài sản đó cũng quá nhỏ so với nghĩa vụ phải thi hành án".

Thực tế công tác thi hành án thời gian qua cho thấy để việc thu hồi tài sản đạt hiệu quả cao thì công tác xác minh và phong tỏa tài sản, tài khoản phải được thực hiện ngay từ giai đoạn tiền tố tụng, hoặc phải được thực hiện song song với quá trình khởi tố, điều tra, tạm giam, khám xét. Việc tài sản được phong toả kịp thời không chỉ bảo đảm cho các hoạt động thi hành án về sau, mà còn là căn cứ chứng minh tội phạm, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm, định khung, định lượng hình phạt.

Ông Đinh Văn Thắng, Phó Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Thanh Hóa cho biết thêm: "Chúng tôi đề nghị các tổ chức tín dụng ngân hàng đang nắm giữ các thông tin về tài khoản, về các khoản sổ tiết kiệm thì kịp thời phối hợp, cung cấp đầu đủ cho cơ quan thi hành án. Đối với các cơ quan quản lý về các thông tin tài sản thì kịp thời cung cấp thông tin khi có yêu cầu".

Chỉ thị 04 của Bộ Chính trị xác định: việc thu hồi tài sản tham nhũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm phải ưu tiên hàng đầu trong trong đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Bản án của Tòa án dù có nghiêm khắc đến đâu, nhưng nếu không thu hồi được tài sản thì cũng coi như xử lý chưa triệt để. Để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu quả thi hành án kinh tế, tham nhũng, ngoài nỗ lực của các cơ quan Thi hành án, rất cần trách nhiệm phối hợp của các chính quyền các địa phương, các cơ quan, đơn vị liên quan trong quá trình giải quyết. Chỉ khi có sự phối hợp, hỗ trợ chặt chẽ từ các bên thì việc giải quyết các vụ việc, vụ án mới thuận lợi, hiệu quả thu hồi tài sản được nâng lên, đáp ứng được yêu cầu đặt ra của cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực.