Tỉnh Thanh Hóa với Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Bảo tàng huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa hiện còn lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật quý gắn liền với sự kiện khởi nghĩa giành chính quyền trên địa bàn huyện cách dây 79 năm. Ngày 24/7/1945, dưới dự lãnh đạo trực tiếp của chi bộ Đảng và Ban việt Minh huyện, các chiến sỹ tự vệ và Nhân dân huyện Hoằng Hóa lúc bấy giờ đã chiến đấu dũng cảm, ngoan cường, táo bạo, bắt sống tri phủ và đơn vị bảo an binh, giành chính quyền cách mạng về tay Nhân dân. Hoằng Hóa trở thành "lá cờ đầu" trong phong trào đấu tranh giành chính quyền trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Thực hiện chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng, ngày 13/8/1945, Tỉnh ủy Thanh Hóa đã triệu tập Hội nghị mở rộng tại làng Mao Xá, xã Thiệu Toán, huyện Thiệu Hóa, quyết định thành lập Ủy ban khởi nghĩa do đồng chí Lê Tất Đắc làm Chủ tịch. 

Đêm 18, rạng sáng ngày 19/8/1945, Ủy ban khởi nghĩa tỉnh đã phát lệnh khởi nghĩa. Trong ngày đầu tiên, lực lượng khởi nghĩa đã giành được chính quyền ở các huyện Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Yên Định, Vĩnh Lộc, Quảng Xương, Hậu Lộc, Hà Trung, Thạch Thành, Nga Sơn, Đông Sơn.

Ông Hoàng Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa xúc động chia sẻ: "Sau Hoằng Hóa, Thọ Xuân là huyện có phong trào cách mạng sôi nổi nhất. Đêm 18, rạng sáng 19, chúng ta giải phóng, không đổ máu, ngày 20 công bố thành lập chính quyền do Nhân dân làm chủ. Sau thắng lợi ở Thọ Xuân, lực lượng cách mạng ở Thọ Xuân lên hỗ trợ Ngọc Lặc, Lang Chánh, Bá Thước... giành chính quyền".

Đến ngày 21/8/1945, thị xã Thanh Hoá, nay là thành phố Thanh Hóa và tất cả các huyện đồng bằng, cùng hai huyện miền núi là Thạch Thành, Cẩm Thuỷ đã thành lập được chính quyền Dân chủ Nhân dân. 

Ngày 23/8/1945 tại phố Vườn Hoa, thị xã Thanh Hóa, UBND cách mạng lâm thời tỉnh Thanh Hóa do đồng chí Lê Tất Đắc làm Chủ tịch ra mắt Nhân dân, tuyên bố xóa bỏ chính quyền phong kiến thực dân, thành lập chính quyền cách mạng.

Nhà nghiên cứu lịch sử Phạm Tấn, Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử Thanh Hóa cho biết: "Cách mạng Tháng Tám thành công riêng ở Thanh Hóa là đỉnh cao của tinh thần đoàn kết dân tộc được thể hiện trong quá trình vận động cách mạng. Từ năm 1943 đến tổng khởi nghĩa tháng 8/1945, Đảng bộ Thanh Hóa lãnh đạo Việt Minh phát động cao trào quần chúng, đưa ra đường lối phù hợp tập hợp quần chúng. Nhờ chính sách đoàn kết dân tộc nên khi có thời cơ đến, tất cả nhất tề đứng dậy như trời long đất lở, giành thắng lợi một cách chóng vánh".

Trên cả nước, ngày 19/8, khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội kết thúc thắng lợi. Đến ngày 28/8/1945, cuộc khởi nghĩa thành công ở Hà Tiên và Đồng Nai Thượng, đánh dấu sự thắng lợi hoàn toàn của tổng khởi nghĩa trên phạm vi toàn quốc.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công là thắng lợi to lớn đầu tiên của Nhân dân ta từ khi có Đảng lãnh đạo. Từ đây, chính quyền về tay Nhân dân, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, chấm dứt chế độ quân chủ phong kiến ở Việt Nam; kết thúc hơn 80 năm Nhân dân ta chịu ách đô hộ của thực dân, phát xít. Dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

79 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa luôn nêu cao tinh thần cách mạng tháng Tám, đoàn kết, tập hợp, tổ chức mọi tầng lớp Nhân dân phát huy truyền thống yêu nước và lòng tự hào dân tộc, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp đổi mới.