Ứng dụng khoa học công nghệ để bảo tồn và phát triển làng nghề

Xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa từ lâu đã nổi tiếng với nghề đúc đồng truyền thống. Nhờ phát huy tốt bản sắc văn hóa, không ngừng sáng tạo, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm nên thời gian qua, nhiều sản phẩm của làng nghề đúc đồng xã Thiệu Trung đã tạo được thương hiệu trên thị trường, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân.

 Gia đình anh Đặng Quốc Toàn, ở xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa có nghề đúc đồng truyền thống từ lâu đời. Nhờ quan tâm đến chất lượng và mẫu mã nên đến nay nhiều sản phẩm truyền thống của gia đình anh đã có chỗ đứng trên thị trường và được nhiều người tiêu dùng đón nhận. Đối với sản phẩm trống đồng có đường kính 12cm, hàng năm gia đình anh xuất bán trên 2.000 sản phẩm. Từ nghề đúc đồng truyền thống, với hàng chục sản phẩm cung cấp cho thị trường, đã mang lại thu nhập hơn 10 tỷ đồng mỗi năm.

Anh Đặng Quốc Toàn, Xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Trong những năm qua gia đình tôi đã luôn phát huy được nghề đúc đồng truyền thống. Sản phẩm sản xuất ra luôn được người tiêu dùng đón nhận và đầu ra sản phẩm  rất thuận lợi. Chính vì thế mà đã mang lại hiệu quả và thu nhập cho gia đình".

Làng nghề đúc đồng  Thiệu Trung, Thiệu Hóa đã phát triển từ lâu đời, gắn với các sản phẩm thủ công mỹ nghệ nổi tiếng như: trống đồng, tượng đồng, đồ thờ... Các sản phẩm của làng nghề rất bền đẹp, có họa tiết hoa văn đặc sắc, gây ấn tượng mạnh đối với khách hàng trong nước và quốc tế. Với mong muốn phát triển làng nghề, nhiều nghệ nhân của làng đã luôn tìm tòi, sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Ông Nguyễn Bá Châu, Nghệ nhân ưu tú xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa cho biết thêm: "Làm thủ công và làm công nghệ thì so sánh 2 bên thì làm công nghệ đáp ứng được  cho khách hành kể cả mặt  thời gian, cả mặt kỹ thuật, giảm thiểu công lao động… Tôi có ý tưởng là áp dụng công nghệ làm khuôn cát".

Hiện nay, trên địa bàn xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa có 13 cơ sở làm nghề đúc đồng có quy mô, tạo việc làm ổn định, thường xuyên cho khoảng 300 đến 350 lao động địa phương, với thu nhập bình quân mỗi người đạt từ 7 đến 12 triệu đồng/ tháng. Nhờ có hướng đi đúng đắn nên làng nghề đúc đồng xã Thiệu Trung đã phát huy được hiệu quả kinh tế và lan tỏa giá trị văn hóa. Hiện, làng nghề đã có 5 sản phẩm OCOP 4 sao. Cùng với đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, chính quyền địa phương đang đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, từng bước xây dựng đội ngũ lao động có tay nghề cao, tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, khuyến khích các hộ ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng mẫu mã, giảm chi phí,… góp phần nâng cao thu nhập và phát triển nghề đúc đồng truyền thống của địa phương.

Ông Ngọc Tùng, Chủ tịch UBND xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ: "Được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng chính quyền, hiện nay làng nghề đang phát triển tốt. Ủy Ban xã cũng có nhiều chính sách để tạo điều kiện cho các hộ phát triển làng nghề truyền thống địa phương. Trong chính sách kích cầu chúng tôi cũng đang đẩy mạnh tuyên truyền xúc tiến đầu tư và tạo điều kiện cho các hộ gia đình đi quảng bá giới thiệu các sản phẩm quảng bá ra thị trường,  chúng tôi cũng đang vận động nên áp dụng khoa học công nghệ vào quá trình sản xuất".

Với hơn 900 ha chuyên canh cây cói, vùng đất Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoá từ lâu được xem là "vương quốc cói" của cả nước, và là một làng nghề lớn giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Hiện nay, nhiều sản phẩm mỹ nghệ từ cói Nga Sơn đang được tiêu thụ rất tốt trên thế giới phải kế đến các sản phẩm như: Giỏ trái đất, Đôn cói Việt Trang của (Công ty TNHH xuất khẩu Việt Trang); Bộ rổ cói 3 chiếc, Bình hoa bằng cói, Khay đựng rau, quả Việt Anh, Đĩa đựng rau Salad Việt Anh, Đĩa cói trang trí Việt Anh được sản xuất tại (Công ty Cổ phần sản xuất chế biến cói xuất khẩu Việt Anh); những sản phẩm này đều đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP 4 sao. Để sản phẩm chinh phục được các đối tác nước ngoài, các doanh nghiệp đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao tính cạnh tranh cho sản phẩm nông nghiệp trong đó chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm cũng như tạo ra nhiều mẫu mã mới đáp ứng thị hiếu của thị trường.

Bà Lê Thị Việt, Giám đốc Công ty TNHH xuất khẩu Việt Trang cho biết: "Để đáp ứng nhu cầu ngày càng khó tính của thị trường thế giới, đơn vị đã liên tục cải tiến mẫu mã, công nghệ sản xuất. Chẳng hạn với thị trường khó tính như Nhật Bản đòi hỏi sản phẩm phải có màu xanh tự nhiên, Công ty đã phối hợp với Sở Khoa học công nghệ đầu tư hệ thống sấy. Việc ứng dụng khoa học công nghệ giúp sản phẩm giữ được mầu tự nhiên đẹp hơn, các sản phẩm làm ra không bị mốc với khí hậu nhiệt đới ở Việt Nam, công ty phải cải tiến từ việc sấy than đá sang sấy điện, đảm bảo sp khi xuất đi đảm bảo chất lượng và thẩm mỹ".

Ông Phạm Minh Tôn, Giám đốc Công ty Cổ phần sản xuất chế biến cói xuất khẩu Việt Anh cho biết thêm: "Doanh nghiệp mở rộng thị trường Châu Á, hàng năm sang khảo sát thị trường ở các nước mình đang bán hàng để hiểu thêm nhu cầu, cải tiến mẫu mã sản phẩm và quan trọng giá thành phải cạnh tranh. Thị trường thế giới nay hướng đến các sản phẩm thiên nhiên thân thiện mối trường từ cói, bèo… nhà máy luôn luôn cải tiến mẫu mã, chúng tôi dự kiến trong năm nay sẽ mở một quầy hàng giới thiệu sản phẩm và bán trực tiếp tại Mỹ".

Theo thống kê, hiện toàn tỉnh có 132 làng nghề, tạo việc làm cho 90.000 lao động khu vực nông thôn, thu nhập bình quân đạt từ 3,5 đến 5 triệu đồng/người/tháng. Để phát triển bền vững các làng nghề, các địa phương cần tập trung xây dựng thương hiệu cho sản phẩm làng nghề để tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường; đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật, nhất là hệ thống giao thông, điện, cấp thoát nước, hệ thống nước thải... Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích các nghệ nhân, thợ giỏi tham gia đào tạo nghề, tổ chức các cuộc thi tay nghề, phong tặng danh hiệu nghệ nhân, thợ giỏi,.. Đặc biệt, khuyến khích, tạo điều kiện cho người dân đổi mới, thay thế thiết bị máy móc cũ, công nghệ lạc hậu để nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.