Cần tháo gỡ những” nút thắt” để đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới ở miền núi

Được chọn làm mô hình điểm thoát nghèo và xây dựng nông thôn mới, hơn 10 năm qua, xã Mường Chanh, huyện Mường Lát được thụ hưởng nhiều chương trình, dự án xây dựng các hạng mục công trình dân sinh. Dù vậy đến nay, Mường Chanh mới chỉ đạt 13/19 tiêu chí nông thôn mới, tỉ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn chiếm tới 64%.

Ông Lục Văn Tâm, Bí thư Đảng bộ xã Mường Chanh, huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Cái khó khăn nhất là nguồn lực không thể vận động được, cái thứ hai là định hướng chọn mô hình để bà con thực hiện là khó khăn đối với địa bàn miền núi. Bên cạnh đó, địa bàn Mường Chanh, Mường Lát phức tạp, các doanh nghiệp, hợp tác xã khó đầu tư. Cung đã khó, cầu đối với sản phẩm làm ra tiêu thụ do đường xá xa xôi còn khó hơn nhiều"

Huyện Quan Hóa có nhiều nỗ lực trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, tuy nhiên đến nay kết quả vẫn chưa cao. Theo bộ tiêu chí mới, chỉ có duy nhất xã Phú Nghiêm đạt chuẩn xã nông thôn mới; các xã khác chỉ đạt trung bình 10,7/19 tiêu chí.

Những tiêu chí còn lại đều khó, đặc biệt là về giảm nghèo, đầu tư hạ tầng và công trình nước sạch. Đây là "rào cản" lớn trong lộ trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Quan Hóa nói riêng và các huyện miền núi nói chung.

Bà Hà Thị Nga, Trưởng phòng NN & PTNT huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa kiến nghị: "Khó thu hút các doanh nghiệp đầu tư xây dựng công trình nước sạch ở miền núi nên đề nghị Nhà nước có chính sách, nguồn vốn để đầu tư thực hiện chỉ tiêu này. Đối với các huyện miền núi, tiêu chí về hộ nghèo đa chiều về yêu cầu tiêu chí 6.5% là khó thực hiện nên đề xuất tỉ lệ hộ nghèo đa chiều tăng lên".

Sau 12 năm xây dựng nông thôn mới, kết quả ở các huyện miền núi thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng chung của tỉnh. Trong số 113 xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới toàn tỉnh, thì miền núi chiếm tới 90% với 102 xã; trong đó có 65 xã dưới 15 tiêu chí. Riêng huyện Mường Lát chưa có xã nào đạt. 

Nguyên nhân là do địa hình rộng, đồi núi nhiều nên thiếu đất sản xuất. Đời sống của đồng bào dân tộc còn nhiều khó khăn; tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo cao. Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tuy đã được quan tâm đầu tư, nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Tư tưởng "trông chờ, ỉ lại" của một bộ phận cán bộ, người dân cũng là nguyên nhân làm chậm tiến độ xây dựng nông thôn mới.

Ông Bùi Công Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối xây dựng nông thôn mới Tỉnh Thanh Hóa cho biết, văn phòng luôn tìm kiếm các mô hình phù hợp với người dân để hướng dẫn, hỗ trợ mô hình sản xuất; đưa các sản phẩm địa phương, mô hình ocop, các sản phẩm bản địa vào nhằm nâng cao đời sống người dân; Thu hút được doanh nghiệp đầu tư và xây dựng doanh nghiệp tại chỗ để xây dựng hệ sinh thái kinh tế ở khu vực miền núi, làm đà cho phát triển; Tiếp tục rà soát, tập hợp ý kiến để trình các bộ ngành điều chỉnh các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới ở miền núi.

Thời gian tới, các huyện miền núi cần chủ động lồng ghép và thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia; thu hút, huy động mọi nguồn lực; ưu tiên thực hiện các tiêu chí khó. Các bộ, ngành cũng sớm quan tâm, ban hành cơ chế đặc thù trong đầu tư, hỗ trợ các huyện miền núi đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới gắn với xóa đói, giảm nghèo nhanh và bền vững.