Huyền tích đền Phố Cát linh thiêng
Về với thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành, ngoài sức hút của cảnh sắc thiên nhiên, du khách không thể bỏ qua di tích và thắng cảnh đền Mẫu Phố Cát – trung tâm sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng độc đáo, nơi gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu trên mảnh đất Thạch Thành nói riêng và xứ Thanh nói chung.
Là huyện miền núi phía Tây Bắc của Thanh Hóa, giáp với tỉnh Hòa Bình, Thạch Thành được bao quanh bởi núi non trùng điệp, rừng xanh thăm thẳm và sông nước mênh mông. Đây là vùng đất đầy hấp dẫn, với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp và di tích lịch sử phong phú.
Di tích và thắng cảnh Phố Cát ở thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành không chỉ là một vùng đất của lịch sử và huyền thoại, mà nơi đây còn là trung tâm thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh – nét đẹp truyền thống trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.
Phố Cát xưa là căn cứ của cuộc khởi nghĩa nông dân lớn vào thế kỷ XVIII (cuộc khởi nghĩa của Lê Duy Mật) chống lại chúa Trịnh. Phố Cát còn là nơi in dấu những bước đường hành quân của các chiến sĩ du kích chiến khu Ngọc Trạo. Là đầu mối và căn cứ quan trọng của chiến khu Hòa – Ninh – Thanh trong suốt 9 năm trường kỳ kháng chiến chống Pháp.
Bên cạnh yếu tố lịch sử, địa lý và cảnh đẹp, có lẽ yếu tố quan trọng nhất của Phố Cát đó chính là sự ngưỡng mộ của Nhân dân đối với đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh và các sinh hoạt văn hóa tinh thần mang tín ngưỡng dân tộc ở ngôi đền này. Theo truyền thuyết dân gian, Thánh Mẫu Liễu Hạnh là con gái của Ngọc Hoàng. Vì lỡ tay làm vỡ chén ngọc nên bị đầy xuống trần gian. Sau đó một thời gian, nàng được gọi về trời, nhưng thượng đế rủ lòng thương cho nàng được ở hạ giới để trả nợ trần. Nàng cùng hai tiên nữ giáng hạ ngay giữa vùng Phố Cát, nơi có phong cảnh đẹp mỹ lệ, tốt tươi. Các nữ thần cũng ban nhiều phép lạ cho dân chúng địa phương. Để tỏ lòng biết ơn, Nhân dân đã lập ngôi đền thờ ở lưng chừng núi, phụng thờ hương khói. Vì vậy, nàng được suy tôn là tiên chúa, đệ nhất thành hoàng, mẫu nghi thiên hạ...
Đền Phố Cát được dựng vào khoảng niên hiệu Cảnh Hưng (1740 - 1786), đến năm 1896 được trùng tu tiền đường, làm giải vũ, tô tượng. Đây cũng là nơi đầu tiên trong cả nước được nhà vua ban tặng sắc phong thần cho Thánh mẫu là Thượng đẳng thần. Từ đó có thể thấy được vị thế đặc biệt của đền Phố Cát trong tín ngưỡng thờ mẫu ở nước ta.
Đền Phố Cát nằm ở lưng chừng núi, thoáng đãng, với thế đất đẹp. Phía trước đền có ba ngọn núi đá gọi là tam thai án ngữ như một bức bình phong. Gần đền có một dòng suối nhỏ, có những hòn non bộ và các thác nước nhỏ chảy qua như khúc nhạc thánh thót bên tai. Đến trước cửa đền thì dòng suối đổ vào một cái vũng như một cái hồ nhỏ. Ở đó có rất nhiều cá chép, cứ vào mùa hội đền, người dân lại bắt gặp từng đàn cá tung tăng bơi lội. Tại đây, Tổng đốc Thanh Hóa đã cho xây một cái tháp vọng ngư hình lục lăng để dành riêng cho vua nhà Nguyễn ngồi thưởng lãm ngắm cá.
Trong thế tay ngai của ngôi đền là các công trình độc lập từ thấp lên cao, gồm sân rồng với nghinh môn 8 mái, cung đệ tam, cung đệ nhị và cung đệ nhất. Mỗi cung có 3 gian thông. 2 gian 2 đầu cung nhị và cung tam làm đường liên cung lên xuống. Bên trong các cung là tượng và các đồ thờ bằng chất liệu rất quý. Bên cạnh công trình chính là nhà khách và tiếp lễ, cổng tam quan, tháp vọng ngư, tường hoa, cây cảnh, cầu cong bằng đá bắc qua suối để khách bộ hành đến đền Quan Giám sát.
Tam quan của đền Phố Cát có kiến trúc rất đẹp và hoàn hảo về mặt thẩm mỹ. Mặc dù là kiến trúc thời Nguyễn nhưng nghệ thuật thể hiện lại đạt ở trình độ rất cao về mọi phương diện. Nó kết hợp kiểu kiến trúc cung đình với kiến trúc truyền thống thật tài tình. Tam quan được làm theo kiểu 2 tầng 8 mái, hai bên tả, hữu đều có bậc tam cấp lượn vòng lên xuống thật uyển chuyển, hòa nhập với cách bố cục hợp lý. Bước lên tầng hai của tam quan, chúng ta có cảm tưởng như đứng trên tháp nghinh phong với một tâm hồn lộng gió và xúc cảm kỳ thú khi ngắm nhìn cảnh trí và tạo vật xung quanh. Cấu trúc và nghệ thuật của tam quan có thể nói uy nghi tráng lệ nhằm đề cao uy quyền của đức Thánh Mẫu. Mặt khác cũng thể hiện được ý niệm, tâm linh truyền thống của dân tộc.
MC Phương Liên trò chuyện với Ông Nguyễn Đình Phi – Thủ nhang Đền Phố Cát, thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành
Những truyền thuyết và lịch sử đan xen đã làm cho di tích Phố Cát vừa gần gũi vừa nhuốm màu huyền thoại, linh thiêng. Câu chuyện về Mẫu đi vào đời sống Nhân dân, vào ca dao, tục ngữ như sự hiện thân của những giá trị tốt đẹp. Để rồi, người phụ nữ vốn là con gái nhà trời ấy đã trở thành "Thánh mẫu", một trong bốn vị thánh "tứ bất tử" trong văn hóa dân gian Việt Nam. Với cảnh quan tuyệt đẹp và giá trị lịch sử, tâm linh sâu sắc, di tích thắng cảnh Phố Cát đã được công nhận là di tích cấp tỉnh vào năm 1998.
Di tích và thắng cảnh Đền Phố Cát không chỉ là điểm tham quan, du lịch văn hóa tâm linh tiêu biểu. Hơn hết, đây là niềm tự hào, khẳng định thêm vai trò, vị thế của xứ Thanh trong dòng chảy văn hóa Việt.
Mùa du lịch và hành trình giữ niềm tin
Với lợi thế du lịch biển, Thanh Hóa luôn là một trong những điểm đến sôi động của cả nước. Chỉ riêng trong hai kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm nay, toàn tỉnh đã đón khoảng 1,72 triệu lượt khách, tổng doanh thu du lịch đạt hơn 4.330 tỷ đồng. Sức hút ngày càng lớn của du lịch cũng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn đối với dịch vụ ăn uống và an toàn thực phẩm. Bởi chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến và niềm tin của du khách. Giữ niềm tin cho du khách – đó không chỉ là câu chuyện của riêng một nhà hàng, một cơ sở kinh doanh mà còn là hành trình của cả hệ thống chính quyền, lực lượng chức năng và những người làm du lịch bằng sự tử tế và trách nhiệm.
Vui hội Đình Thi
Mỗi vùng quê, mỗi miền đất đều mang trong mình những phong tục, tập quán và sắc màu văn hóa riêng biệt. Và chính những ngày hội truyền thống đã góp phần tạo nên nét đặc trưng ấy. Với đồng bào dân tộc Thổ ở xã Như Xuân, lễ hội Đình Thi không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là ngày vui lớn của bản làng, trở thành một phần ký ức, niềm tự hào của người dân. Lễ hội là nơi mọi người được gặp gỡ, sẻ chia và gửi gắm niềm tin vào cuộc sống no ấm, bình yên.
Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa từ các lễ hội truyền thống
Khi tiếng trống hội ngân vang giữa núi rừng, khi những đoàn rước kiệu nối dài trong sắc cờ rực rỡ, cũng là lúc những giá trị văn hóa truyền thống được đánh thức và lan tỏa trong đời sống hôm nay. Trên mảnh đất Xứ Thanh, mỗi lễ hội không chỉ là một ngày vui, mà còn là một câu chuyện về cội nguồn, về cách người hôm nay gìn giữ và tiếp nối những giá trị của cha ông.
Kể chuyện di sản qua nét vẽ trẻ thơ
Mới đây, cuộc thi vẽ "Di sản trong mắt em" tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã vinh danh nhiều họa sĩ nhí với các tác phẩm sáng tạo về di sản văn hóa Việt Nam. Hơn 400 bức tranh từ thiếu nhi trong và ngoài nước góp phần lan tỏa tình yêu di sản và ý thức gìn giữ giá trị truyền thống.
Tháng Năm nhớ Bác, lan tỏa sắc màu văn hóa các dân tộc
Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/05/1890 - 19/05/2026), trong suốt tháng 5 này, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra chuỗi hoạt động đặc sắc với chủ đề "Bác Hồ trong trái tim đồng bào".
Việt Nam là điểm đến lý tưởng cho hành trình du lịch dài ngày
Tạp chí du lịch Drift Travel (Canada) đã chia sẻ 5 điểm đến “đáng giá” cho chuyến du lịch dài ngày trên thế giới, trong đó Việt Nam được đánh giá là hành trình khám phá lý tưởng nhờ sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan đa dạng, chiều sâu văn hóa và khả năng kết nối xuyên suốt từ Bắc vào Nam.
Phát triển du lịch xanh từ tài nguyên bản địa
Trong xu hướng phát triển du lịch hiện nay, những giá trị văn hóa truyền thống cùng cảnh quan thiên nhiên đang trở thành lợi thế quan trọng để nhiều địa phương phát triển du lịch bền vững. Tại Thanh Hóa, việc khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa đang mở ra hướng đi mới cho du lịch cộng đồng.
Thanh Hoá khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia
Với lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa phong phú cùng những định hướng chiến lược đúng đắn, Thanh Hóa đang khẳng định vị thế, trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Không chỉ tập trung vào du lịch biển, Thanh Hóa hướng tới du lịch bốn mùa, với sản phẩm đa dạng, trải nghiệm phong phú từ nghỉ dưỡng, sinh thái cộng đồng, văn hóa – lịch sử – tâm linh đến thể thao và giải trí, tạo sức hút mạnh mẽ với du khách trong và ngoài nước.
Phát triển sản phẩm du lịch địa phương tại khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên
Từ những cánh rừng nguyên sinh xanh thẳm, những dòng suối mát lành đến hệ sinh thái đa dạng và bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào miền núi… các khu bảo tồn thiên nhiên không chỉ là “lá phổi xanh” quý giá mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển du lịch sinh thái bền vững. Vườn quốc gia Xuân Liên đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn, nơi thiên nhiên hoang sơ được đánh thức bằng những sản phẩm du lịch mang đậm dấu ấn địa phương.
Gia Lai phát triển du lịch bền vững, không thương mại hóa quá mức
Tỉnh Gia Lai có định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, ưu tiên giữ gìn thiên nhiên và bản sắc văn hóa địa phương. Thay vì can thiệp thô bạo vào cảnh quan, địa phương tập trung khai thác vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng, thác nước và không gian văn hóa Tây Nguyên để tạo nên những sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng.
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.