Huyền tích đền Phố Cát linh thiêng
Về với thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành, ngoài sức hút của cảnh sắc thiên nhiên, du khách không thể bỏ qua di tích và thắng cảnh đền Mẫu Phố Cát – trung tâm sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng độc đáo, nơi gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu trên mảnh đất Thạch Thành nói riêng và xứ Thanh nói chung.
Là huyện miền núi phía Tây Bắc của Thanh Hóa, giáp với tỉnh Hòa Bình, Thạch Thành được bao quanh bởi núi non trùng điệp, rừng xanh thăm thẳm và sông nước mênh mông. Đây là vùng đất đầy hấp dẫn, với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp và di tích lịch sử phong phú.
Di tích và thắng cảnh Phố Cát ở thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành không chỉ là một vùng đất của lịch sử và huyền thoại, mà nơi đây còn là trung tâm thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh – nét đẹp truyền thống trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.
Phố Cát xưa là căn cứ của cuộc khởi nghĩa nông dân lớn vào thế kỷ XVIII (cuộc khởi nghĩa của Lê Duy Mật) chống lại chúa Trịnh. Phố Cát còn là nơi in dấu những bước đường hành quân của các chiến sĩ du kích chiến khu Ngọc Trạo. Là đầu mối và căn cứ quan trọng của chiến khu Hòa – Ninh – Thanh trong suốt 9 năm trường kỳ kháng chiến chống Pháp.
Bên cạnh yếu tố lịch sử, địa lý và cảnh đẹp, có lẽ yếu tố quan trọng nhất của Phố Cát đó chính là sự ngưỡng mộ của Nhân dân đối với đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh và các sinh hoạt văn hóa tinh thần mang tín ngưỡng dân tộc ở ngôi đền này. Theo truyền thuyết dân gian, Thánh Mẫu Liễu Hạnh là con gái của Ngọc Hoàng. Vì lỡ tay làm vỡ chén ngọc nên bị đầy xuống trần gian. Sau đó một thời gian, nàng được gọi về trời, nhưng thượng đế rủ lòng thương cho nàng được ở hạ giới để trả nợ trần. Nàng cùng hai tiên nữ giáng hạ ngay giữa vùng Phố Cát, nơi có phong cảnh đẹp mỹ lệ, tốt tươi. Các nữ thần cũng ban nhiều phép lạ cho dân chúng địa phương. Để tỏ lòng biết ơn, Nhân dân đã lập ngôi đền thờ ở lưng chừng núi, phụng thờ hương khói. Vì vậy, nàng được suy tôn là tiên chúa, đệ nhất thành hoàng, mẫu nghi thiên hạ...
Đền Phố Cát được dựng vào khoảng niên hiệu Cảnh Hưng (1740 - 1786), đến năm 1896 được trùng tu tiền đường, làm giải vũ, tô tượng. Đây cũng là nơi đầu tiên trong cả nước được nhà vua ban tặng sắc phong thần cho Thánh mẫu là Thượng đẳng thần. Từ đó có thể thấy được vị thế đặc biệt của đền Phố Cát trong tín ngưỡng thờ mẫu ở nước ta.
Đền Phố Cát nằm ở lưng chừng núi, thoáng đãng, với thế đất đẹp. Phía trước đền có ba ngọn núi đá gọi là tam thai án ngữ như một bức bình phong. Gần đền có một dòng suối nhỏ, có những hòn non bộ và các thác nước nhỏ chảy qua như khúc nhạc thánh thót bên tai. Đến trước cửa đền thì dòng suối đổ vào một cái vũng như một cái hồ nhỏ. Ở đó có rất nhiều cá chép, cứ vào mùa hội đền, người dân lại bắt gặp từng đàn cá tung tăng bơi lội. Tại đây, Tổng đốc Thanh Hóa đã cho xây một cái tháp vọng ngư hình lục lăng để dành riêng cho vua nhà Nguyễn ngồi thưởng lãm ngắm cá.
Trong thế tay ngai của ngôi đền là các công trình độc lập từ thấp lên cao, gồm sân rồng với nghinh môn 8 mái, cung đệ tam, cung đệ nhị và cung đệ nhất. Mỗi cung có 3 gian thông. 2 gian 2 đầu cung nhị và cung tam làm đường liên cung lên xuống. Bên trong các cung là tượng và các đồ thờ bằng chất liệu rất quý. Bên cạnh công trình chính là nhà khách và tiếp lễ, cổng tam quan, tháp vọng ngư, tường hoa, cây cảnh, cầu cong bằng đá bắc qua suối để khách bộ hành đến đền Quan Giám sát.
Tam quan của đền Phố Cát có kiến trúc rất đẹp và hoàn hảo về mặt thẩm mỹ. Mặc dù là kiến trúc thời Nguyễn nhưng nghệ thuật thể hiện lại đạt ở trình độ rất cao về mọi phương diện. Nó kết hợp kiểu kiến trúc cung đình với kiến trúc truyền thống thật tài tình. Tam quan được làm theo kiểu 2 tầng 8 mái, hai bên tả, hữu đều có bậc tam cấp lượn vòng lên xuống thật uyển chuyển, hòa nhập với cách bố cục hợp lý. Bước lên tầng hai của tam quan, chúng ta có cảm tưởng như đứng trên tháp nghinh phong với một tâm hồn lộng gió và xúc cảm kỳ thú khi ngắm nhìn cảnh trí và tạo vật xung quanh. Cấu trúc và nghệ thuật của tam quan có thể nói uy nghi tráng lệ nhằm đề cao uy quyền của đức Thánh Mẫu. Mặt khác cũng thể hiện được ý niệm, tâm linh truyền thống của dân tộc.
MC Phương Liên trò chuyện với Ông Nguyễn Đình Phi – Thủ nhang Đền Phố Cát, thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành
Những truyền thuyết và lịch sử đan xen đã làm cho di tích Phố Cát vừa gần gũi vừa nhuốm màu huyền thoại, linh thiêng. Câu chuyện về Mẫu đi vào đời sống Nhân dân, vào ca dao, tục ngữ như sự hiện thân của những giá trị tốt đẹp. Để rồi, người phụ nữ vốn là con gái nhà trời ấy đã trở thành "Thánh mẫu", một trong bốn vị thánh "tứ bất tử" trong văn hóa dân gian Việt Nam. Với cảnh quan tuyệt đẹp và giá trị lịch sử, tâm linh sâu sắc, di tích thắng cảnh Phố Cát đã được công nhận là di tích cấp tỉnh vào năm 1998.
Di tích và thắng cảnh Đền Phố Cát không chỉ là điểm tham quan, du lịch văn hóa tâm linh tiêu biểu. Hơn hết, đây là niềm tự hào, khẳng định thêm vai trò, vị thế của xứ Thanh trong dòng chảy văn hóa Việt.
Những dòng sông kể chuyện
“... Sông mấy ngàn năm tuổi, miệt mài chảy mãi khôn nguôi. Chuyện bao đời sông biết cả, mà sao vẫn trẻ mãi không già…”. Những dòng sông cứ mải miết chảy, nhưng ký ức của nó thì luôn ở lại. Bởi sông không chỉ trải dài trên bản đồ địa lý, mà còn chuyên chở bao thăng trầm thời gian, lặng lẽ kể câu chuyện của ngàn năm lịch sử.
Du khách Việt ưa thích các chuyến du lịch ngắn ngày trong mùa hè 2026
Dữ liệu từ Traveloka cho thấy, du khách Việt đang có xu hướng lựa chọn những hành trình kéo dài từ 2 - 4 ngày, tận dụng kỳ nghỉ cuối tuần hoặc các khoảng nghỉ ngắn để tái tạo năng lượng trong mùa hè 2026.
Việt Nam là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á
Nhật báo Le Parisien (Pháp) đánh giá, Việt Nam là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á nhờ sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và di sản.
Khi văn hóa là tiêu chí của cuộc thi nhan sắc
Không đi theo lối mòn chỉ tôn vinh vẻ đẹp ngoại hình, cuộc thi Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2026 đã mạnh dạn tạo ra một bước ngoặt lớn khi đặt văn hóa làm giá trị cốt lõi. Sân chơi này không chỉ mở rộng cơ hội cho nhiều thí sinh mà còn hướng tới mục tiêu tôn vinh vẻ đẹp trí tuệ, tâm hồn cùng di sản văn hóa Việt Nam.
Định vị di sản ma nhai núi Non nước trên bản đồ quốc tế
Sở hữu hệ thống ma nhai độc đáo, tỉnh Ninh Bình đang nỗ lực hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO ghi danh di sản này vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, mở ra bước ngoặt vươn tầm quốc tế.
Tôn vinh và quảng bá bản sắc văn hóa người K'Ho dưới chân núi Lang Biang
Liên hoan văn hóa cồng chiêng, ẩm thực và trò chơi dân gian tại khu vực núi Lang Biang đã mang đến một không gian giao lưu đậm đà bản sắc. Sự kiện thu hút đông đảo du khách, góp phần quảng bá mạnh mẽ văn hóa đặc trưng của đồng bào K'Ho và hưởng ứng Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI.
Di sản văn hóa là tiềm năng phát triển du lịch
Sở hữu hệ thống di tích lịch sử đa dạng cùng bề dày truyền thống lâu đời, xã Tây Đô đang biến các giá trị di sản văn hóa thành nguồn lực cốt lõi để thúc đẩy du lịch phát triển bền vững, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Đánh thức tiềm năng du lịch thác Muốn
Ẩn mình giữa núi rừng xã Điền Quang, Thác Muốn được ví như một "viên ngọc xanh" với vẻ đẹp hoang sơ, dòng nước trong mát quanh năm và hệ thống nhiều tầng thác nối tiếp nhau. Dù sở hữu nhiều lợi thế nổi bật, nhưng tiềm năng du lịch nơi đây vẫn chưa được khai thác tương xứng.
Phát triển du lịch sinh thái Thác Voi gắn với bảo tồn thiên nhiên
Sở hữu vẻ đẹp hoang sơ và dòng nước mát lành, thác Voi, xã Vân Du, tỉnh Thanh Hóa, đang ngày càng thu hút đông đảo du khách tìm đến trải nghiệm. Tuy nhiên, trước sự gia tăng nhanh chóng của lượng khách tham quan thì bài toán cũng được đặt ra là làm thế nào để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng một cách bền vững, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, vừa gìn giữ nguyên vẹn những giá trị tự nhiên vốn có.
Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI năm 2026
Mới đây, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành kế hoạch tổ chức Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI - năm 2026 với chủ đề “Đà Lạt - Bản giao hòa của sắc hoa và âm nhạc”, hứa hẹn mang đến nhiều trải nghiệm đặc sắc cho người dân và du khách khi về với thành phố ngàn hoa.
Bình luận
Thông báo
Bạn đã gửi thành công.