Mở toang “Cánh cửa thép” Xuân Lộc

Nằm cách Sài Gòn 80 km về phía Đông, thị xã Xuân Lộc án ngữ các trục giao thông quan trọng, như: Quốc lộ 1A, Quốc lộ 20 và Quốc lộ 15 dẫn vào cửa ngõ Sài Gòn nên quân ngụy xem đây là "mắt xích trọng yếu", là "cánh cửa thép". Vì vậy, chúng đã bố trí hệ thống phòng ngự vững chắc gồm 12 nghìn quân được trang bị vũ khí quân sự tối tân với tinh thần sẵn sàng tử thủ để bảo vệ Xuân Lộc.

Đúng 5 giờ 40 phút ngày 9/4/1975, Quân đoàn 4 của ta đã nổ súng tiến công Xuân Lộc và chiếm được một phần hai thị xã, toàn bộ khu hành chính tiểu khu trong ngày tấn công đầu tiên.

Ông Phạm Quốc Thân, Cựu chiến binh Trung đoàn 273, Sư đoàn 341, Quân đoàn 4 kể lại: "5h 30 ngày 9/4 pháo binh của quân đoàn nổ súng, Sư đoàn 7 đánh theo đội hình của mình, chúng tôi cũng đánh theo đội hình của mình. Chúng tôi vào đánh từ Cua Heo, chiều mùng 9 sang sáng ngày mùng 10 cắm cờ lên dinh tỉnh trưởng".

Nhận thấy tương quan lực lượng đã thay đổi, Thượng tướng Trần Văn Trà - Phó Tư lệnh Bộ Chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 đã nghiên cứu tổ chức lại lực lượng, thay đổi cách đánh.

Chiến thuật được điều chỉnh chuyển từ tấn công trực diện sang bao vây cô lập Xuân Lộc và diệt chi viện từ bên ngoài.

Trung tướng Nguyễn Văn Thái, Nguyên Phó Chính ủy Sư đoàn 7, Quân đoàn 4 cho biết: "Các lực lượng ở bên trong mà mình đã vào Xuân Lộc tiếp tục bám giữ trận địa, còn lại lực lượng của ta chuyển ra ngoài, việc thứ nhất là đánh chiếm được ngã ba Dầu Giây để ngăn chặn quân địch từ Biên Hòa tiếp viện Xuân Lộc, cũng không cho quân chạy từ Xuân Lộc về Biên Hòa".

Đêm 20, rạng sáng ngày 21/4, quân ngụy rút khỏi Xuân Lộc. Cánh cửa thép Xuân Lộc bảo vệ Sài Gòn từ hướng Đông Bắc đã được mở toang. Chiến thắng Xuân Lộc đã tạo thế và lực mới để quân ta bước vào trận quyết chiến cuối cùng, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Ông Nguyễn Tá Dẫn, Cựu chiến binh Tiểu đoàn 28, Sư đoàn 7, Quân đoàn 4 kể lại: "Trời mưa tầm tã, lúc đó súng địch bắn nhiều, chúng tôi nghi địch rút chạy, chúng tôi được lệnh ra. Đúng như dự đoán chúng rút từ đêm, sáng ngày 21 chặn đánh đèo con rắn. Đơn vị tôi bắt 6 tù binh".

Tháng tư, bầu trời Long Khánh cao lồng lộng. Tượng đài Chiến thắng sừng sững, uy nghi, khắc ghi chiến công oanh liệt của quân và dân ta trong chiến dịch Xuân Lộc - Long Khánh.

Cũng ngay bên cạnh tượng đài chiến thắng là nghĩa trang liệt sỹ linh thiêng để các thế hệ sau đời đời nhắc nhớ và tri ân hàng ngàn anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống vì độc lập tự do của dân tộc.