Phát triển sản phẩm OCOP ở miền núi Thanh Hoá

Là một trong những đơn vị đầu tiên của huyện Quan Hóa đăng ký tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm OCOP, năm 2020, Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Mường Ca Da, thành viên của Tổ Hợp tác bánh nhãn truyền thống Hồi Xuân, đã có sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao là bánh nhãn Mường Ca Da. 

Đây là một trong những món ẩm thực truyền thống được người dân huyện Quan Hóa duy trì hơn 50 năm qua. Trước đây chủ yếu người dân sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, thị trường tiêu thụ còn bó hẹp trong khu vực nội tỉnh. Từ khi được công nhận là sản phẩm OCOP, ngoài việc chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới mẫu mã, bao bì, tập trung quảng bá, giới thiệu sản phẩm, bánh nhãn Mường Ca Da đã tạo được uy tín và thương hiệu của mình. Hiện nay, bánh nhãn Mường Ca Da đã mở rộng thị trường tiêu thụ tới nhiều tỉnh thành trong cả nước.

Hiệu quả ban đầu từ Chương trình OCOP mang lại đã tạo động lực để các địa phương của huyện Quan Hóa tiếp tục đặng ký và xây dựng sản phẩm đạt chuẩn OCOP. Trong 2 năm 2021 - 2022, huyện Quan Hóa có 4 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao gồm: măng khô, thịt bò sấy, chè tán ma, măng chua Piềng Cú. Năm 2023, mục tiêu của huyện phấn đấu có ít nhất là 2 sản phẩm đạt OCOP. Bên cạnh đó, huyện Quan Hóa đã chỉ đạo các phòng ban chuyên môn rà soát lại tiềm năng, lợi thế ở mỗi địa phương, tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân mạnh dạn phát triển các sản phẩm chất lượng cao của thôn, bản, hướng đến xây dựng sản phẩm OCOP. Việc khuyến khích các hộ dân, doanh nghiệp đầu tư phát triển nhiều sản phẩm OCOP không chỉ góp phần khai thác thế mạnh của mỗi vùng, làm phong phú nguồn hàng hóa bản địa, mà còn là hướng đi mới trong việc tạo sinh kế bền vững cho bà con vùng cao.

Có trên 10 sản phẩm đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh, Như Xuân dẫn đầu 11 huyện miền núi khi thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm OCOP. Để có được số lượng sản phẩm đạt OCOP nhiều như vậy, trong những năm qua, cấp ủy, chính quyền huyện Như Xuân đã không ngừng tuyên truyền, hỗ trợ người dân tích cực khai thác tiềm năng, lợi thế của địa phương để đăng ký thực hiện. Trong nhóm nông lâm nghiệp, trồng trọt là lợi thế lớn nhất của huyện Như Xuân. Từ diện tích đất vườn đồi sẵn có, cùng thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp, nhiều hộ dân và các hợp tác xã lựa chọn đầu tư phát triển mô hình trồng cây ăn quả. Ngoài diện tích trồng ổi lê thì các loại cây có múi như cam, bưởi, chanh là những giống cây trồng chủ đạo, đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân. Đồng thời, với những cánh rừng tự nhiên sẵn có, nuôi ong mật được phát triển thành nghề mới của nhiều hộ dân.

Từ đây, các hợp tác xã đã xây dựng những sản phẩm OCOP như: mật ong Hoa rừng Đức Lương, hay sản phẩm mật ong lên men... Bên cạnh đó, các sản phẩm từ các làng nghề truyền thống trước kia tưởng chừng đã mai một, nay nhờ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, đã được khôi phục và phát triển trở lại. Các làng nghề đi vào hoạt động, không chỉ góp phần gìn giữ nghề truyền thống của cha ông, mà còn tạo ra được những sản phẩm đặc trưng của mỗi địa phương, mỗi dân tộc trên vùng đất Như Xuân, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, tạo thêm nhiều việc làm cho lao động địa phương.

Thực tế cho thấy, ở khu vực miền núi xứ Thanh, sau khi Chương trình mỗi xã một sản phẩm OCOP được triển khai, đã mang đến "làn gió mới" thúc đẩy sản xuất nông lâm nghiệp phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững. Nét nổi bật là trong quá trình thực hiện chương trình OCOP, việc lựa chọn các sản phẩm tham gia đều bám sát nhu cầu của thị trường và tiềm năng, thế mạnh sẵn có của mỗi địa phương. Nhiều sản phẩm là đặc sản, đặc trưng của vùng miền, trước kia chủ yếu chỉ sản xuất theo phương thức nhỏ lẻ, ít được quan tâm xây dựng thương hiệu. Khi tham gia chương trình OCOP, người dân đã có sự đổi mới trong tư duy, chuyển từ sản xuất quy mô nhỏ sang phát triển tập trung, quy mô lớn, biết áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng, xây dựng thành sản phẩm hàng hóa. Lợi thế của việc phát triển các sản phẩm OCOP là không chỉ quảng bá được sản vật địa phương đến với đông đảo người tiêu dùng, mà còn giúp nâng cao giá trị sản phẩm, gia tăng lợi nhuận cho người nông dân. Hiện nay, mỗi huyện miền núi đều xây dựng được từ 2 đến 3 sản phẩm OCOP. Hàng năm các huyện đều đăng ký chỉ tiêu xây dựng các sản phẩm mới, để tiếp tục có thêm nhiều hàng hóa có chất lượng phục vụ đời sống, phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Những kết quả đã đạt được trong xây dựng sản phẩm OCOP sẽ là "đòn bẩy" để các huyện miền núi tiếp tục nỗ lực tuyên truyền, vận động người dân tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm trong giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đề ra, chính quyền các cấp cần hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP; tăng cường quảng bá, giới thiệu thương hiệu cho từng sản phẩm; hỗ trợ phát triển nhãn hiệu, thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm OCOP; hình thành chuỗi liên kết giữa sản xuất với thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Tin rằng, với sự quan tâm đúng mức của các cấp ủy, chính quyền, Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm " sẽ tiếp tục được mở rộng, đồng hành cùng Nhân dân các địa phương, góp phần tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng, an toàn. Từ đó, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho đồng bào các dân tộc khu vực miền núi nói riêng và người dân trên địa bàn toàn tỉnh nói chung.