Sản xuất hữu cơ - hướng đi bền vững cho ngành Nông nghiệp

Huyện Hoằng Hóa là địa phương có nhiều tiềm năng, thế mạnh trong sản xuất nông, ngư nghiệp. Xác định phát triển nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao, ứng dụng chuyển đổi số để phát triển các chuỗi cung ứng là hướng đi tất yếu, thời gian qua, huyện đã phát triển được các vùng sản xuất quy mô lớn với nhiều mô hình hiệu quả, hiện đại và bền vững. Điển hình như: Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao Hồng Nhuệ, đã đi đầu trong lĩnh vực liên kết đầu tư sản xuất luân canh các loại rau, củ, quả nông nghiệp theo hướng công nghệ cao. Để các cây trồng đạt hiệu quả về năng suất và sản lượng, HTX đã áp dụng nghiêm ngặt quy trình chăm sóc, bảo vệ từ khâu làm đất, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh. Trong quá trình bổ sung dinh dưỡng cho cây, HTX phối trộn phân hữu cơ gồm ngô, đậu tương, chăm sóc cây bằng chế phẩm sinh học hữu cơ để tăng độ bền cho cây; hệ thống tưới tiêu được đầu tư lắp đặt tự động. Sản phẩm sau thu hoạch được vận chuyển vào phòng sơ chế làm sạch và đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc. Hiện nay, các sản phẩm của HTX được tiêu thụ tại các chuỗi cửa hàng nông sản, thực phẩm an toàn trong và ngoài tỉnh. Ngoài việc bán hàng truyền thống, HTX đã phát triển kênh tiêu thụ nông sản thông qua các nền tảng số thương mại điện tử như: Shopee, Lazada, Tiki hay mạng xã hội Facebook. Doanh thu của HTX hàng năm đạt khoảng 2 tỷ đồng, tạo việc làm cho gần 10 lao động.

Bà Lê Thị Nhung, Giám đốc HTX Hồng Nhuệ, xã Hoằng Thắng, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Toàn bộ thâm canh cây trồng không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hay thuốc diệt cỏ bằng cách trồng xen canh các loại cây và hoàn toàn sử dụng phân hữu cơ cho đất, đảm bảo đúng quy trình, liên kết tiêu thụ đầu ra cho nông dân".

Trang trại hữu cơ Nguyễn Xuân, thôn Xuân Thái, xã Yên Thọ, huyện Yên Định là một trong những trang trại đầu tiên của tỉnh Thanh Hoá đạt tiêu chuẩn hữu cơ/organic quốc gia, với sản phẩm bưởi Diễn trên diện tích được chứng nhận 70.000m2, sản lượng khoảng 250 tấn quả/năm. Anh Nguyễn Xuân Khải - chủ trang trại cho biết: Để đạt tiêu chuẩn hữu cơ/organic quốc gia cho sản phẩm bưởi Diễn, trang trại phải thực hiện 8 không, đó là: không thuốc trừ sâu, không phân bón hóa học, không thuốc diệt cỏ, không sử dụng hóa chất, không thuốc kích thích, không đánh bồn và xáo xới gốc cây, không tiện gốc và cành, không quét và bón vôi vào gốc cây. Trang trại luôn sử dụng các chế phẩm sinh học, phân bón có nguồn gốc nông sản như: cá, tôm, đậu tương để bón cho cây trồng. Nhờ đó, đất đai luôn tơi xốp, giữ ẩm và tăng độ phì nhiêu. Quá trình thực hiện quy trình sản xuất hữu cơ trang trại đã phối hợp với Trung tâm Kiểm nghiệm và Chứng nhận chất lượng Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam theo dõi, kiểm tra để hoàn thiện các yêu cầu sản phẩm đạt tiêu chuẩn hữu cơ organic. Việc chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho trang trại so với phương thức sản xuất truyền thống. Ngoài lợi ích kinh tế, nông nghiệp hữu cơ còn có tác động tích cực đến môi trường, giúp giảm thiểu ô nhiễm đất, nước và không khí do hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Không chỉ trồng bưởi hữu cơ, trang trại Nguyễn Xuân còn phát triển thêm các sản phẩm như: mứt vỏ bưởi, tinh dầu bưởi hữu cơ, rượu vang bưởi hữu cơ…

Ông Nguyễn Xuân Khải, Xã Yên Thọ, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá cho biết thêm: "Hữu cơ tuần hoàn chính là để tái tạo lại hệ sinh thái cân bằng, có lợi cho sức khỏe, có lợi cho người tiêu dung, bảo vệ môi trường. Hiện nay, cây bưởi ở đây đã đạt tiêu chuẩn hữu cơ từ năm 2020, trang trại đang áp dụng tuần hoàn tái tạo, bảo toàn năng lượng, vận hành theo cơ chế của rừng tự nhiên".

Là địa phương có truyền thống sản xuất rau màu, song đứng trước thực trạng sản xuất nông nghiệp truyền thống gặp nhiều rủi ro do biến đổi khí hậu, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm, thiếu tính cạnh tranh, Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc đã chủ động đầu tư chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp. Hiện nay, HTX đã đầu tư 2ha nhà màng chuyên trồng dưa vàng, với hệ thống tưới nhỏ giọt tự động được điều khiển trực tiếp bằng điện thoại thông minh. Nhờ áp dụng các giải pháp đồng bộ, như: nhật ký điện tử, hệ thống quản lý sản xuất bằng điện thoại thông minh, hệ thống tưới tự động, tem truy xuất nguồn gốc QR code đã giúp HTX giảm tới 90% chi phí sử dụng nhân công, năng suất đạt cao hơn từ 15 đến 20% so với canh tác thông thường. Để bảo đảm chất lượng sản phẩm sau thu hoạch, HTX tuân thủ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn Vietgap, không sử dụng thuốc trừ sâu, hóa chất độc hại mà chỉ sử dụng các chế phẩm hữu cơ vi sinh. Thay vì phải thuê cả chục lao động tham gia vào các khâu của quá trình sản xuất thì nay mọi hoạt động sản xuất của HTX đều có thể điều khiển từ xa.

Chị Lê Thị Thảo, Thành viên HTX dịch vụ nông nghiệp xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc chia sẻ: "Sản xuất theo phương pháp hữu cơ với tiêu chí an toàn, chất lượng và bảo vệ môi trường, an toàn cho người sử dụng nên được nhiều thương lái về tận vườn thu mua".

Nông nghiệp hữu cơ là hệ thống sản xuất bảo vệ tài nguyên đất, hệ sinh thái và sức khỏe con người, là sự kết hợp kỹ thuật truyền thống và tiến bộ khoa học để làm lợi cho môi trường chung, không sử dụng các yếu tố gây tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái. Hiện nay trên địa bàn tỉnh có trên 5.000ha cây trồng sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ; các diện tích này đã được cấp mã số vùng trồng nội địa, xuất khẩu với 164 mã trên tổng diện tích 1.511,5ha. Tuy nhiên, thời gian tới để phát trển sản xuất hữu cơ, các địa phương cần lựa chọn, xác định các vùng sản xuất tập trung đặc trưng, phù hợp với điều kiện sinh thái, tiềm năng phát triển và thị trường tiêu thụ sản phẩm để khuyến khích các doanh nghiệp, HTX và người dân có nhu cầu sản xuất đầu tư phát triển.

Ông Nguyễn Đức Thái, Giám đốc Trung tâm dịch vụ nông nghiệp huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Tuyên truyền, tập huấn và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật sản xuất hữu cơ; xây dựng chương trình liên kết thị trường tiêu thụ sản phẩm ổn định lâu dài cho nông sản địa phương".

Năm 2025, Thanh Hóa đặt mục tiêu đạt 3.500ha diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ đạt tiêu chuẩn công nghệ cao. Trong đó, diện tích sản xuất ứng dụng công nghệ số, thông minh đạt 1.000ha trở lên, giá trị canh tác đạt từ 500 triệu đồng/ha/năm trở lên. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nếu sản xuất hữu cơ công nghệ cao, lợi nhuận trung bình đạt 200 triệu đồng/ha/năm đối với trồng trọt, gấp 2,5 đến 3 lần so với sản xuất nông nghiệp thông thường.