Thạch Thành khai thác tiềm năng, phát triển du lịch

Thạch Thành là địa phương có hệ thống di tích văn hóa, lịch sử phong phú về số lượng và loại hình, với 16 di tích đã được xếp hạng, 46 di tích, địa điểm di tích đã được kiểm kê. Trong số đó, tiêu biểu là di tích hang Con Moong được xếp hạng cấp Quốc gia đặc biệt năm 2015. Đây là di tích có giá trị lịch sử đặc biệt quan trọng ghi lại dấu vết của người Tiền sử sinh sống liên tục cách đây trên 74.000 năm, hiện nay đang được Chính phủ chỉ đạo xây dựng hồ sơ để trình UNESCO ghi vào danh mục Di sản Văn hóa Thế giới; khu di tích Chiến khu Ngọc Trạo được xếp hạng Di tích quốc gia – nơi ra đời và phát triển của đội du kích Ngọc Trạo, tiền thân của lực lượng vũ trang Thanh Hóa; Di tích thắng cảnh Phố Cát, một trong ba trung tâm lớn thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh – một tín ngưỡng dân gian đặc sắc ở nước ta.

Hệ thống di sản văn hóa phi vật thể của Thạch Thành rất đa dạng và độc đáo với 78 di sản đã được kiểm kê bảo vệ, tiêu biểu như: Lễ hội Đền Phố Cát; Lễ hội Đình Mường Đòn; Lễ hội Đình Tam Thánh, Đền Thánh Mẫu; các bài ca dao, tục ngữ, truyện thơ: "Đẻ đất đẻ nước", "Nàng Nga - Hai Mối", "Út Lót - Hồ Liêu" và với nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian khác... Tất cả trở thành điểm tựa vững chắc và là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn để huyện Thạch Thành khai thác, phát triển kinh tế - xã hội và du lịch, trọng tâm là phát triển phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, tâm linh, du lịch cộng đồng…

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXV đã xác định Chương trình phát triển du lịch là một trong 04 Chương trình trọng tâm giai đoạn 2021-2025. Cụ thể hóa Nghị quyết, UBND huyện Thạch Thành đã xây dựng Chương trình phát triển du lịch, giai đoạn 2021 - 2025. Trong đó, xác định nhiệm vụ trọng tâm là: rà soát, bổ sung, xây dựng các quy hoạch, đề án; huy động mọi nguồn lực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng du lịch, giao thông, cơ sở lưu trú, nhà hàng; tôn tạo các di tích lịch sử và phát triển các sản phẩm du lịch tâm linh, văn hóa, lịch sử, sinh thái, nghỉ dưỡng… Đây là cơ sở để các ngành, các cấp, các xã, thị trấn trên địa bàn huyện ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển du lịch.

Tại xã Thạch Lâm, những năm gần đây, việc khai thác tiềm năng, phát triển du lịch đã mang lại những đổi thay rất lớn về diện mạo kinh tế - xã hội. Nơi đây được thiên nhiên ưu ái, ban tặng cảnh quan vừa kỳ vĩ, vừa nên thơ với điểm nhấn là thác Mây, gắn liền với những câu chuyện đẹp. Thạch Lâm còn có vị trí địa lý thuận lợi, kết nối giao thông dọc tuyến đường Hồ Chí Minh, vùng đệm của rừng Quốc gia Cúc Phương; có thể liên kết với các điểm du lịch khác như: Thác Voi, di chỉ khảo cổ hang Con Moong; Khu di tích Chiến khu Ngọc Trạo; suối cá thần Cẩm Lương (Cẩm Thủy); Thành Nhà Hồ (Vĩnh Lộc)…

Cùng với đó, cộng đồng người Mường ở Thạch Lâm hiện vẫn còn lưu giữ được những nét văn hóa đặc sắc như: "Cơm đồ, nước vác, nhà gác, lợn thui", Văn hóa cồng chiêng, hát ru, hát sắc bùa, mo Mường, trang phục Mường, nói tiếng Mường, ẩm thực Mường... Đây là những tài sản quý giá, để huyện Thạch Thành nói chung, xã Thạch Lâm nói riêng khai thác, phát triển du lịch.

Với mục tiêu xây dựng Thác Mây trở thành điểm đến hấp dẫn, UBND huyện Thạch Thành đã lập quy hoạch phân khu du lịch thác Mây, trên cơ sở đó đẩy mạnh quảng bá, kêu gọi các công ty, doanh nghiệp đầu tư vào khu vực này. Huyện cũng đang triển khai dự án phát triển Khu du lịch Thác Mây với các hạng mục, như: Bãi đỗ xe; các điểm cho hai làn xe tránh nhau và cải tạo cảnh quan, môi trường, tạo cơ sở để tăng cường công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển khu du lịch. Chị Nguyễn Thị Thần, thôn Đăng Thượng, xã Thạch Lâm, huyện Thạch Thành cho biết: "Chúng tôi bán hàng ở đây, hàng năm đều được tham gia các lớp tập huấn ứng xử văn minh du lịch. Lượng khách đến càng ngày càng đông hơn, chúng tôi có thu nhập ổn định".

Thực hiện chương trình phát triển du lịch của huyện, Đảng bộ xã Thạch Lâm đã sớm xây dựng, ban hành Chương trình phát triển du lịch giai đoạn 2020 - 2025; phấn đấu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Để khai thác, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống, từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, từ năm 2022, UBND xã Thạch Lâm duy trì tổ chức Ngày hội Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thác Mây hàng năm với nhiều hoạt động ý nghĩa, thu hút ngày càng đông du khách trong và ngoài tỉnh. Hiện nay, xã đang tích cực chuẩn bị tổ chức Ngày hội Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thác Mây lần thứ 4, dự kiến diễn ra trong 2 ngày 17, 18/5/2025. Các cơ sở lưu trú, kinh doanh du lịch trên địa bàn xã cũng sẵn sàng các điều kiện để phục vụ du khách.

Nhằm tạo động lực cho phát triển du lịch, huyện Thành Thành đã tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, bảo tồn, phát huy giá trị các di tích văn hóa, lịch sử, cách mạng; khôi phục, phát triển nghề truyền thống, phục dựng lễ hội dân gian… Từ năm 2021 đến nay, huyện đã đầu tư trên 145 tỷ đồng để triển khai các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển du lịch. Nhiều tuyến đường kết nối các khu, điểm du lịch được xây dựng và đưa vào hoạt động, như: Tuyến đường từ đường Hồ Chí Minh đến điểm du lịch Thác Mây, xã Thạch Lâm; tuyến đường từ Quốc lộ 217B đến Di tích quốc gia đặc biệt hang Con Moong, xã Thành Yên; tuyến đường từ Quốc lộ 45 đi Di tích hang Treo, xã Thành Tâm…

Bên cạnh đó, huyện còn bố trí ngân sách hơn 15 tỷ đồng để tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa phục vụ phát triển du lịch, như: Công trình phục vụ quản lý cấp thiết di tích Quốc gia đặc biệt Hang Con Moong; dự án tu bổ, tôn tạo di tích Chiến khu du kích Ngọc Trạo… Đồng thời, đẩy mạnh công tác xã hội hóa, huy động kinh phí thực hiện các dự án tu bổ, tôn tạo, phục hồi các công trình văn hóa, di tích tâm linh; tăng cường các hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch, tuyên truyền, giáo dục truyền thống.

Nhờ có các giải pháp đúng hướng, đồng thời khai thác hợp lý, hiệu quả tiềm năng, thế mạnh về điều kiện tự nhiên, xã hội, những năm gần đây, du lịch Thạch Thành đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đặc biệt, nhận thức của cấp ủy, chính quyền các cấp về phát triển du lịch được nâng lên; công tác quy hoạch, thực hiện quy hoạch được quan tâm; hạ tầng du lịch từng bước được đầu tư, nâng cấp; số lượng, chất lượng nhân lực phục vụ ngành du lịch ngày càng được nâng cao... Toàn huyện có gần 30 cơ sở lưu trú du lịch với gần 290 phòng nghỉ; có khoảng 2.000 lao động hoạt động trong ngành du lịch, trong đó khoảng 500 lao động trực tiếp. Trên 60% tổng số lao động du lịch đã được đào tạo nghề, bồi dưỡng nghiệp vụ. Giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2024, huyện Thạch Thành đã đón được trên 416.000 lượt khách du lịch, đạt 87% chỉ tiêu kế hoạch giai đoạn 2021-2025. Tổng thu du lịch ước đạt trên 227 tỷ đồng.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ về cả lượng khách và doanh thu những năm gần đây càng khẳng định vị thế quan trọng của du lịch đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Thạch Thành. Tuy nhiên, trong thời gian tới, cấp ủy, chính quyền địa phương, các doanh nghiệp và Nhân dân trên địa bàn huyện cần nỗ lực vượt qua nhiều rào cản, thách thức và những hạn chế, như: việc đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch, tu bổ tôn tạo khai thác di tích chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển; chưa có sản phẩm du lịch đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách… để đưa du lịch thật sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn như mục tiêu Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị đã đề ra.